Συνέντευξη: Μανώλης Σφακιανάκης – Κέλλυ Ιωάννου:
«Η εγκληματικότητα στον κυβερνοχώρο συνεχίζει να καλπάζει με αλματώδεις ρυθμούς»
(Αντιστράτηγος εα ΕΛΑΣ – Ιδρυτής και Πρόεδρος Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας CSI Institute – Eιδικός Ερευνητής – Αναλυτής Ηλεκτρονικών Εγκλημάτων)
Κέλλυ Ιωάννου
«Ο ρόλος των γονέων είναι πολύ σημαντικός για να μην «πέσουν» τα παιδιά στον ιστό των κινδύνων του διαδικτύου»
(Διευθύντρια Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας CSI Institute – Κλινική Εγκληματολόγος – Trauma Coach – Υποψήφια διδάκτωρ Ψηφιακής Εγκληματολογίας)
Το διαδίκτυο είναι ένα καταπληκτικό «εργαλείο» το οποίο προσφέρει αμέτρητες δυνατότητες σε όσους το χρησιμοποιούν σωστά και μεθοδικά. Όσο ευχάριστη κι αν «ακούγεται» η λέξη αυτή στη μεγαλύτερη μερίδα του πληθυσμού και ταυτόχρονα εύχρηστη για τις ζωές μας, πέραν από τα πλεονεκτήματα και τις υπηρεσίες που μας προσφέρει, είναι παράλληλα και μία λέξη που κρύβει χιλιάδες κινδύνους και οι περισσότεροι από αυτούς είναι πολύ σημαντικοί που κάποιες φορές τυχαίνει να αγνοούμε.
Όλοι μας βρισκόμαστε μόλις μερικά «κλικ» μακριά -κυριολεκτικά- από τα πάντα!
«Ακατάλληλο Περιεχόμενο», «Αποπλάνηση», «Παραβίαση ιδιωτικότητας», «Υποκλοπή Προσωπικών Δεδομένων – Phising», «Επιβλαβείς Συμπεριφορές», «Εκφοβισμός», «Εθισμός», «Ηλεκτρονικός τζόγος», «Παιδική πορνογραφία», «Sextortion» κ.α είναι μόνο μερικοί από αυτούς και ανάμεσά τους και το «Revenge Porn», το οποίο τα τελευταία 24ωρα βρίσκεται και στην επικαιρότητα της χώρας μας.
- Όσον αφορά το «Revenge Porn», (που θα θέλαμε να κάνουμε μία επισήμανση) είναι η αναπαραγωγή και διάθεση σεξουαλικά άσεμνων εικόνων ή βίντεο οι οποίες δημιουργήθηκαν από έναν σύντροφο κατά τη διάρκεια μιας ερωτικής σχέσης, με ή χωρίς τη γνώση και τη συγκατάθεση του θύματος και οι οποίες αφού η σχέση τελειώσει, εκδικητικά διανέμονται δημόσια. Αυτά στη συνέχεια εξαπλώνονται πολύ γρήγορα σε ολόκληρο το διαδίκτυο μέσω ανώνυμων δικτύων, φόρουμ και ιστότοπων εκδικητικής πορνογραφίας.
Ο άνθρωπος που έστησε από το μηδέν το τμήμα Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και το CSI institute κ. Μανώλης Σφακιανάκης (Αντιστράτηγος εα ΕΛΑΣ – Ιδρυτής και Πρόεδρος του Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας CSIi – Eιδικός Ερευνητής- Αναλυτής Ηλεκτρονικών Εγκλημάτων) αλλά και η Διευθύντρια του Διεθνούς Ινστιτούτου Κυβερνοασφάλειας CSI Institute κ. Κέλλυ Ιωάννου (Κλινική Εγκληματολόγος – Trauma Coach – Υποψήφια διδάκτωρ Ψηφιακής Εγκληματολογίας) αποδέχθηκαν την πρότασή μας για μια συνέντευξη εφ’όλης της ύλης και μας μίλησαν για όλα τα θέματα τα οποία απασχολούν τους χρήστες του διαδικτύου στην Ελλάδα εν έτει 2021.
Συνέντευξη: Ηρώ Τζημίκα
κ. Σφακιανάκη, έχετε μια πολυετή καριέρα στο χώρο του ηλεκτρονικού εγκλήματος που ξεκινάει από τα μέσα της δεκαετίας του 90’ και συνεχίζει μέχρι σήμερα… Στην Ελλάδα πόσο σοβαρά είναι τα πράγματα εν έτει 2021;
ΜΣ: Δυστυχώς, η εγκληματικότητα στον κυβερνοχώρο συνεχίζει να καλπάζει με αλματώδεις ρυθμούς, ενώ η ευρηματικότητα των εγκληματιών δεν δείχνει να έχει στερέψει, καθώς γίνονται συχνά καταγγελίες για νέες μορφές εξαπάτησης. Ωστόσο, ως άξιος αντίπαλος τους αποδεικνύεται το Διεθνές Ινστιτούτο για την Κυβερνοασφάλεια CSIi, το οποίο επαγρυπνά για την ενημέρωση και εξυπηρέτηση των πολιτών.
Στην εποχή μας τα παιδιά αποκτούν πρόσβαση στο διαδίκτυο από πολύ μικρή ηλικία. Το κινητό και ο υπολογιστής, θα λέγαμε, είναι «προέκταση» των χεριών τους. Πόσοι και πόσο σοβαροί κίνδυνοι κρύβονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;
ΚΙ: Η εισαγωγή των παιδιών στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης από πολύ νεαρή ηλικία είναι άκρως προβληματική, καθώς γνωρίζουν έναν κατεξοχήν ψεύτικο και εικονικό κόσμο σε παράλληλη χρονική ευθεία με τον πραγματικό, με αποτέλεσμα να διαστρεβλωθεί το σημείο αναφοράς τους. Ένας άλλος κίνδυνος είναι η εμμονή με την αυτοπροβολή και την ικανοποίηση ενός αδηφάγους «εγώ», εν μέρει απόρροια της παραπάνω κατάστασης.
Ποιος είναι ο προτεινόμενος τρόπος για τη χρήση του ίντερνετ στα παιδιά; Η οικογένεια παίζει ρόλο και στο πώς διαχειρίζεται την κατάσταση; Ποιες συμβουλές θα προτείνατε;
ΚΙ: Το ίντερνετ έχει για τα καλά εγκατασταθεί στη καθημερινότητά μας. Τα παιδιά μέσα σε όλο αυτό το χάος του διαδικτύου, δεν μένουν αμέτοχα, αφού η συμμετοχή τους σε αυτό το επιβάλλει ο τρόπος ζωής που έχουμε. Καλό θα ήταν τα παιδιά να αξιοποιούν τις δυνατότητες του διαδικτύου με σκοπό να ψυχαγωγηθούν, να κοινωνικοποιηθούν με φίλους και να πραγματοποιήσουν σχολικές εργασίες. Σίγουρα όμως τα παιδία όπως και στις καθημερινές τους δραστηριότητες και ανάγκες χρειάζονται επιτήρηση, βοήθεια και εκπαίδευση από τους γονείς έτσι και με το ίντερνετ. Ο ρόλος των γονέων είναι πολύ σημαντικός για να μην «πέσουν» τα παιδιά στον ιστό των κινδύνων του διαδικτύου. Αρχικά, βασικό είναι παιδιά και γονείς να ενημερωθούν για τους κινδύνους αυτούς. Οι γονείς μαθαίνοντας τους κινδύνους, θα είναι σε θέση να εξηγήσουν στα παιδιά, πώς να είναι προσεκτικά αλλά θα χτίσουν και μια σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ τους ώστε σε περίπτωση που συμβεί κάτι τα παιδιά να νιώθουν ασφαλής να το μοιραστούν με τους γονείς. Υπάρχουν πολλά φιλικά προς τα παιδιά μέσα αναζήτησης (Youtube kids, KidTopia, κτλ.) τα οποία εμφανίζουν συγκεκριμένο περιεχόμενο, πολλές φορές εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Οι γονείς μπορούν να ελέγχουν τις ρυθμίσεις απορρήτου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης των παιδιών, ώστε να αποφευχθεί η απερίσκεπτη δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων. Η πιο σημαντική ενέργεια στην οποία μπορούν να προβούν οι γονείς είναι η επιτήρηση των παιδιών. Φυσικά και αυτή πρέπει να γίνεται μέσα σε όρια αφού ο πλήρης έλεγχος και η συνεχή επίβλεψη θα φέρει αρνητικά αποτελέσματα και ρήξη στη σχέση γονέα-παιδιού. Η συζήτηση με τα παιδιά είναι πολύ σημαντική και οι γονείς πρέπει να είναι ανοιχτοί στο να συζητούν με τα παιδιά. Άρα κλείνοντας και συνοψίζοντας τρία είναι τα πιο σημαντικά για να έχουμε ως αποτέλεσμα την ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο: ενημέρωση, επίβλεψη, συζήτηση.
Όπως γνωρίζουμε και βλέπουμε γύρω μας ο εθισμός στο ίντερνετ υπάρχει στην καθημερινότητά μας σε ευαίσθητες ηλικίες, αλλά και στους ενήλικες. Γιατί οι άνθρωποι οδηγούνται σε τέτοιου είδους μορφές εθισμού; Οι δύσκολες καταστάσεις και οι συνθήκες ζωής; Η κατάθλιψη και η αγοραφοβία παίζουν ρόλο;
ΚΙ: Στη σημερινή εποχή το ίντερνετ έχει καταστεί απαραίτητο στη ζωή όλων μας. Μέσα από το ίντερνετ βιώνουμε μια αίσθηση ευχαρίστησης και ικανοποίησης αφού ενεργοποιείται ένα σύστημα του εγκεφάλου το οποίο απελευθερώνει τον νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη που είναι υπεύθυνος για αυτά τα αισθήματα. Κάποιοι έχουν συνηθίσει τόσο πολύ σε αυτή την ιδέα που βιώνουν πολύ αρνητικά συναισθήματα, όπως φόβο και ανασφάλεια, όταν δεν έχουν πρόσβαση σε αυτά ή όταν αναγκάζονται να τα αποχωριστούν. Ένα από τα προβλήματα είναι ότι τα άτομα αυτά δεν καταλαβαίνουν πόση ώρα περνάνε στο ίντερνετ με αποτέλεσμα την απομόνωση τους από τους γύρω τους αλλά και από την αποστασιοποίηση από τις καθημερινές τους ασχολίες. Είναι λες και δημιουργούν ένα διαδικτυακό δικό τους κόσμο και υπάρχουν μόνο εκεί μέσα. Ένας σημαντικός λόγος που μπορεί κάποιος να εθιστεί είναι οι δυσκολίες που μπορεί να φέρει η ζωή στο δρόμο του. Όταν περνά κανείς μια δυσκολία μόνος του είτε από επιλογή, είτε επειδή δεν έχει κάποιον επιλέγει το ίντερνετ για να απαλύνει τον πόνο ή τουλάχιστον να τον ξεγελάσει. Αυτός ο άνθρωπος, λοιπόν, δεν θέλει να βλέπει κανένα, γίνεται αγοραφοβικός και μπορεί να τον πιάνουν κρίσεις πανικού και καθοδηγείται μόνο από τη λειτουργική κατάθλιψη που του επιτρέπει να κάνει μόνο όσα χρειάζεται στην καθημερινότητά του. Το διαδίκτυο στη ζωή αυτού του ατόμου γίνεται πηγή απόλαυσης και ανακούφισης. Συμπληρώνει την ανάγκη του ανήκει μέσα από τον γραπτό λόγο χωρίς να χρειάζεται να συναναστρέφεται με κόσμο χωρίς καν να βγαίνει από το σπίτι του. Μέσα λοιπόν σε αυτό τον δικό τους κόσμο βρίσκουν την ελπίδα και το φως για το αδιέξοδο. Βρίσκουν ενδιαφέρον σε κάτι χωρίς να φοβούνται. Επίσης ας μην ξεχνάμε τις δυνατότητες που σου προσφέρει το ίντερνετ. Μπορείς να γίνεις όποιος θέλεις, όσες φορές θέλεις και όποτε θέλεις. Επιλέγεις εσύ πως θα εμφανίζεσαι και πίσω από την απρόσωπη οθόνη μπορείς να λες ότι θέλεις χωρίς τον φόβο της απόρριψης και του στιγματισμού. Μπορείς να αγγίξεις την ιδέα του ιδανικού εαυτού μέσα από μία οθόνη. Μέσα λοιπόν από αυτές τις δυνατότητες που σου παρέχει το ίντερνετ είναι πολύ εύκολο να “την πατήσεις” ειδικά όταν δεν είσαι σωστά ενημερωμένος.
Ο εθισμός περιλαμβάνει: Υπερβολική ενασχόληση με κοινωνικά μέσα δικτύωσης (social media) και συνομιλία με άλλους χρήστες, εμμονή με ιστοσελίδες ερωτικού περιεχομένου, διάφορες μορφές τζόγου, ηλεκτρονικές αγορές και υπερκαταναλωτισμός κ.α. Στην Ελλάδα ποιο συναντάμε περισσότερο;
ΚΙ: Αρχικά, σύμφωνα με έρευνα της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης της Διαταραχής Εθισμού στο Διαδίκτυο (ΕΕΜΔΕΔ), που δημοσιεύθηκε το 2018, η Ελλάδα αποτελεί τη δεύτερη χώρα στην Ευρώπη με τα περισσότερα περιστατικά εθισμού στο διαδίκτυο. Συγκεκριμένα, τα ποσοστά των συμπτωμάτων εθισμού κυμαίνονταν κοντά στο 25% στην Ευρώπη, ενώ στην Ελλάδα κυμαίνονταν κοντά στο 37,7.%. Αν κι ο εθισμός στο διαδίκτυο μπορεί να περιλαμβάνει ποικίλες διαφορετικές συμπεριφορές, δεν είναι εφικτό να υπολογιστεί με απόλυτη ακρίβεια ποια από αυτές εμφανίζεται συχνότερα στον Ελληνικό πληθυσμό. Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνες που διεξήχθησαν σε Ελληνικούς πληθυσμούς, η αυξημένη ή υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον εθισμό στο διαδίκτυο, γεγονός που σημαίνει ότι μια μεγάλη μερίδα των ατόμων που παρουσιάζουν εθισμό στο διαδίκτυο, χρησιμοποιούν παθολογικά και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το εύρημα αυτό δεν είναι παράδοξο, καθώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον έναν ιδιαίτερα διαδεδομένο τρόπο επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων, ενώ οι μισοί Έλληνες τα χρησιμοποιούν για διάστημα μεγαλύτερο των τριών ετών. Ακόμη, η αυξημένη ή υπερβολική ενασχόληση με τα διαδικτυακά παιχνίδια και το gaming γενικότερα, φαίνεται επίσης να συνδέεται με την παθολογική χρήση του διαδικτύου.
Ένα θέμα που απασχόλησε την κοινή γνώμη πριν μερικά χρόνια ήταν αυτό της «Μπλε Φάλαινας». Γιατί οι έφηβοι πέφτουν στην παγίδα αυτού του επικίνδυνου παιχνιδιού; Στην Ελλάδα υπήρξαν περιστατικά;
ΜΣ: Το παιχνίδι της Μπλε Φάλαινας δεν αποτελεί από μόνο του αιτία για να διαπράξει κάποιο παιδί ή κάποιος έφηβος αυτοκτονία, αλλά αφορμή. Πολλοί παίκτες δεν γνωρίζουν από την αρχή τη σοβαρότητα της κατάστασης, καθώς οι πρώτες προκλήσεις της Μπλε Φάλαινας φαίνονται να είναι αθώες. Όταν οι προκλήσεις σοβαρεύουν και ορισμένοι παίκτες επιθυμούν να αποχωρήσουν, η Μπλε Φάλαινα χρησιμοποιεί απειλές για να τους αποτρέψει. Παραδείγματα απειλών είναι η δημοσίευση προσωπικών στοιχείων ή φωτογραφιών του παίκτη ή η πρόκληση βλάβης σε κάποιο μέλος της οικογένειάς του. Οι ανήλικοι που συμμετέχουν στο παιχνίδι της Μπλε Φάλαινας συχνά παρουσιάζουν προβλήματα στις οικογενειακές ή διαπροσωπικές τους σχέσεις, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούν το παιχνίδι ως έναν τρόπο ένταξης σε μια κοινωνική ομάδα ή ως ένα μέσο επίτευξης της κοινωνικής αποδοχής. Συνήθως έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση κι αισθάνονται μοναξιά, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη να στηρίζουν οι γονείς τα παιδιά τους και να συζητάνε μαζί τους, προκειμένου να αποφεύγονται τέτοιου είδους προβλήματα. Δυστυχώς, υπήρξαν και στη χώρα μας περιστατικά εφήβων που έπεσαν θύματα της Μπλε Φάλαινας.
O εκφοβισμός στα social media είναι ένα φαινόμενο που, δυστυχώς, έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και στη χώρα μας και δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook και το Instagram προσφέρονται άθελα τους για εκφοβισμό και παρενόχληση μεταξύ των χρηστών τους… Το ψυχολογικό προφίλ των δραστών που έχουν συλληφθεί τι ακριβώς δείχνει; Γιατί το κάνουν; Τι κερδίζουν;
ΚΙ: Αν και τα social media είναι κυρίως γνωστά για την ευχάριστη και διασκεδαστική πλευρά τους, δυστυχώς υπάρχει και η άσχημη και επικίνδυνη πλευρά. Ο εκφοβισμός και η παρενόχληση είναι δύο μορφές συμπεριφοράς που υιοθετούν οι δράστες στο Διαδίκτυο. Ένα άτομο που προβαίνει σε τέτοιες συμπεριφορές συνήθως είναι εσωστρεφές, αισθάνεται αδικημένο και δεν πιστεύει στις δυνατότητές του. Έχει συχνά χαμηλή αυτοεκτίμηση και αισθάνεται και το ίδιο ότι είναι θύμα. Ενδεχομένως να έχει προβλήματα διαχείρισης θυμού, είναι παρορμητικός και επιλέγει αυτό τον τρόπο για να ξεσπάσει. Ο εκφοβισμός και η παρενόχληση μπορεί να είναι μέθοδοι εκδίκησης αν το άτομο έχει υποστεί ανάλογη συμπεριφορά από κάποιον άλλο. Ένα άτομο, που επιλέγει το χώρο του Διαδικτύου για να προσβάλλει, να εκφοβίσει ή ακόμα και να παρενοχλήσει κάποιον, είναι ένας δειλός άνθρωπος. Δεν μπορεί να τα κάνει στη πραγματική ζωή για αυτό και επιλέγει να κρυφτεί πίσω από μία οθόνη. Δεν έχει το θάρρος να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του και έτσι βασίζεται στην ανωνυμία για να λέει ό,τι και σε όποιον θέλει. Η συμπεριφορά ενός ανθρώπου που επιλέγει να κοροϊδέψει ή να παρενοχλήσει κάποιον πηγάζει από τα δικά του προβλήματα. Συνήθως, άτομα με αυτή τη συμπεριφορά προέρχονται από βίαια οικογενειακά περιβάλλοντα, με έντονη γονεϊκή αυταρχικότητα, στα οποία έχουν υπάρξει είτε θύματα κακοποίησης είτε παρατηρητές τέτοιων περιστατικών. Το κάνουν για να έχουν αναγνώριση και προσοχή από τους γύρω τους, για να αισθανθούν δυνατοί και χρησιμοποιούν αυτή την ικανοποίηση που παίρνουν για να ξεφύγουν από τα δικά τους προβλήματα.
Όλο και περισσότεροι είναι οι άνθρωποι που συνεχίζουν να εξαπατώνται και δηλώνουν εκτεθειμένοι στις ηλεκτρονικές απάτες… το λεγόμενο «phishing/ηλεκτρονικό ψάρεμα». Υπάρχουν σημάδια για να καταλάβει κάποιος ότι πρόκειται για απάτη;
ΜΣ: Δυστυχώς οι ηλεκτρονικές απάτες είναι ένα φαινόμενο που έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια και ειδικά κατά την περίοδο της πανδημίας. Το phishing ή αλλιώς ηλεκτρονικό ψάρεμα υπάρχει εδώ και αρκετά χρόνια και οι κυβερνοεγκληματίες έχουν αναπτύξει ποικίλους τρόπους να το εφαρμόζουν. Μπορεί να έχει τη μορφή μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), SMS ή τηλεφωνήματος. Οι επιτήδειοι ζητούν από το θύμα τον αριθμό της κάρτας, κάποιο διαπιστευτήριο ή άλλες ευαίσθητες πληροφορίες με σκοπό να χρησιμοποιήσουν αυτά τα στοιχεία για εκβιασμό, κλοπή χρημάτων ή υποκλοπή ταυτότητας. Συνήθως αυτά τα μηνύματα έχουν έναν χαρακτήρα έκτακτης ανάγκης και ζητούν από το θύμα να δράσει άμεσα ή αναφέρουν ότι έχει κερδίσει κάτι και συμπληρώνοντας τα στοιχεία του θα λάβει το δώρο του. Η πηγή αυτών των μηνυμάτων μοιάζει αξιόπιστη και για αυτό το λόγο μπορεί πολύ εύκολα κάποιος να πέσει θύμα αυτής της απάτης. Στα πλαίσια μία εταιρείας ενώ θα περιμέναμε να λάβουμε e-mail από έναν εταιρικό λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ο δράστης προκειμένου να μας εξαπατήσει μπορεί να χρησιμοποιεί ένα λογαριασμό με δημόσια διεύθυνση όπως το Gmail ή το hotmail. Γενικά, κανένας νόμιμος οργανισμός δε χρησιμοποιεί τα παραπάνω. Μην ελέγχετε μόνο τον αποστολέα αλλά και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου απ’ όπου προέρχεται. Για να εντοπίσετε αν είστε θύμα phishing να ελέγχετε την ορθογραφία και τη γραμματική. Είναι αρκετά συνηθισμένο σε αυτή τη μορφή απάτης να υπάρχουν λάθη ή το κείμενο να είναι γραμμένο με περίεργο τρόπο. Πολλές φορές και ο τόνος του μηνύματος δεν ταιριάζει με τον αποστολέα (π.χ. ένας συνάδελφος είναι υπερβολικά οικείος ή κάποιος γνωστός μιλά με επίσημο ύφος). Αν το όνομα του αποστολέα μας είναι άγνωστο και δεν περιμένουμε μήνυμα από κάποιον καλό είναι να χειριστούμε τη κατάσταση με μεγάλη προσοχή. Τα ηλεκτρονικά μηνύματα ηλεκτρονικού “ψαρέματος” θα σας προτρέπουν να κάνετε κλικ σε έναν σύνδεσμο μέσα στο μήνυμα. Αν και οι σύνδεσμοι εκ πρώτης όψεως σας φαίνονται γνώριμοι και ασφαλείς στη πραγματικότητα δεν είναι. Τέλος, τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορεί να περιέχουν κάποιο συνημμένο αρχείο που ενδεχομένως να περιέχει κακόβουλο λογισμικό. Με ένα απλό κλικ πάνω σε αυτό μπορεί να καταστρέψετε τη συσκευή σας και να χάσετε ευαίσθητα δεδομένα
Επίσης κ. Σφακιανάκη είστε «δικτυωμένος» σε όλα τα social media, καθώς και στο Youtube στο οποίο έχετε και δικό σας κανάλι και σχολιάζετε διάφορα θέματα της επικαιρότητας. Ποιο είναι το θέμα που απασχολεί τον κόσμο αυτό το διάστημα;
ΜΣ: Θεωρώ πως, επειδή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μπει για τα καλά στις ζωές των περισσότερων ανθρώπων και όλα σχεδόν πραγματοποιούνται μέσω του διαδικτύου, πρέπει και εμείς να ακολουθούμε αυτή την εξέλιξη και να προσεγγίζουμε το κοινό μας και να το ενημερώνουμε μέσω αυτών. Μπορούμε πολύ εύκολα και γρήγορα να ενημερώνουμε την ίδια στιγμή, έναν μεγάλο αριθμό ατόμων, παράλληλα, αλλά και να ενημερωνόμαστε και εμείς οι ίδιοι! Το τελευταίο διάστημα, τα θέματα που απασχολούν περισσότερο τον κόσμο είναι αφενός οι δολοφονίες γυναικών από τους συντρόφους τους, καθώς ο αριθμός αυτών όλο και αυξάνεται, είμαστε ήδη στις 13 αυτή τη χρονιά, αλλά και γενικά περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Αφετέρου οι ηλεκτρονικές απάτες είναι σε έξαρση και ακούμε καθημερινά νέα περιστατικά. Ιδιαίτερα συχνές είναι οι απάτες τραπεζικών λογαριασμών και υποκλοπής προσωπικών δεδομένων, κυρίως με την μέθοδο phishing. Σε καθημερινή βάση μας καλούν στο ινστιτούτο μας (CSI Institute), για να μας καταγγείλουν τέτοια περιστατικά αλλά και να τους συμβουλέψουμε για το τι πρέπει να κάνουν. Πλέον είναι πολύ εύκολο κάποιος να εισβάλλει σε έναν ξένο λογαριασμό, κυρίως σε τραπεζικούς και να υποκλέψει χρήματα. Με ένα απλό email ή μήνυμα το έχει καταφέρει. Θα πρέπει ο κόσμος να ενημερωθεί για τους κινδύνους που υπάρχουν στο διαδίκτυο και να είναι πιο προσεκτικοί στη χρήση του. Εμείς, σαν CSIi, πραγματοποιούμε δωρεάν ακαδημίες γονέων αλλά και παιδιών, όπως επίσης και ημερίδες σε σχολεία και επιχειρήσεις, με σκοπό την ενημέρωση και εκπαίδευση, πάνω στην ασφαλή πλοήγηση στο διαδίκτυο. Ο περισσότερος κόσμος έχει άγνοια σε θέματα που αφορούν το διαδίκτυο και θέλουν να μάθουν πως μπορούν να προστατευτούν από τους κυβερνοεγκληματίες.
Στα τόσα χρόνια καριέρας, κ. Σφακιανάκη, σίγουρα έχετε ζήσει καταστάσεις που μπορεί να υπήρξαν «οριακές». Εάν θα μπορούσατε να μας φέρετε μία ως παράδειγμα, την οποία θα θυμάστε για πολλά χρόνια, ποια θα ήταν αυτή;
ΜΣ: Στο συγκεκριμένο επάγγελμα, πάντα θα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με καταστάσεις οι οποίες μας συγκλονίζουν, κάθε φορά που συμβαίνουν. Μία από αυτές θα έλεγα πως ήταν η εξαφάνιση-αρπαγή ενός κοριτσιού 13 ετών το 2014-2015. Η κοπέλα έφυγε από το σπίτι της ένα πρωί με σκοπό να πάει στο σχολείο, όμως εξαιτίας ενός προσωπικού προβλήματος που βίωνε δεν ήταν σε καλή ψυχολογική κατάσταση, με αποτέλεσμα να πάει μια βόλτα αντί στο σχολείο, για να ηρεμήσει. Κατά τη διάρκεια της βόλτας της, την προσέγγισε ένα ζευγάρι που προθυμοποιήθηκε να την κεράσει κάτι να πιει λίγο πιο κάτω, για να αισθανθεί καλύτερα. Από εκεί και μετά τα ίχνη της χάθηκαν. Συνήθως δεν ασχολούμαι με υποθέσεις εξαφανίσεων, όμως επειδή είχε περάσει ένας μήνας από την εξαφάνιση και δεν υπήρχε κανένα ίχνος και καμία πληροφορία, μου ζητήθηκε από τον εισαγγελέα και την οικογένεια της κοπέλας, να αναλάβω την υπόθεση, καθώς η κοπέλα είχε ενεργή παρουσία στα social media, μήπως καταφέρω και βρω κάτι παραπάνω. “Παγιδεύσαμε” τους λογαριασμούς τους, με σκοπό να εντοπίσουμε το στίγμα σε περίπτωση που συνδεθεί κάποια στιγμή. Πέρασαν έξι ολόκληροι μήνες, όταν χτύπησε το κινητό μου ένα Σάββατο βράδυ στις 3:00 π.μ. από Αμερική και με ενημέρωσαν ότι υπήρξε σύνδεση στον λογαριασμό της. Εντοπίσαμε το στίγμα, το οποίο προερχόταν από ένα Internet Cafe, πήγαμε στο σημείο και ο υπάλληλος μας διαβεβαίωσε πως όντως ήταν εκεί η κοπέλα. Ανακουφιστήκαμε που ήταν ζωντανή. Εκεί ξεκίνησε ο άθλος μας για να την βρούμε, ψάχναμε σε όλα τα γύρω σπίτια, μέχρι που μία γειτόνισσα μας υπέδειξε το σπίτι που είχε δει την κοπέλα. Οργανωθήκαμε, αλλά επειδή εκεί βρίσκονταν 9-10 άτομα, υπήρξε συμπλοκή, καταφέραμε όμως και βρήκαμε το κορίτσι, το οποίο είχαν κρύψει σε μια ντουλάπα. Σκοπός της απαγωγής ήταν δυστυχώς η σεξουαλική και ηθική εκμετάλλευση της κοπέλας. Ο λόγος που την είχαν αφήσει να πάει στο Internet Cafe, είναι το ότι ήταν ήσυχη και δεν προκαλούσε προβλήματα και της το έκαναν σαν δώρο γιατί ήθελε να δει τι έλεγαν οι φίλοι της, τόσους μήνες που είχε εξαφανιστεί. Πλέον θα μπορούσε κανείς να πει πως το κορίτσι είναι καλά, έχει επανέλθει και σιγά σιγά ξεπερνάει ό,τι της συνέβη. Όμως θεωρώ πως δεν υπάρχει κάτι χειρότερο, από έναν γονέα να χάνει το παιδί του έτσι, και να το ξαναβρίσκει 6 μήνες μετά. Όταν την έδωσα στην αγκαλιά τον γονιών της, ήταν σαν να ξαναγεννήθηκε.
Να μιλήσουμε φυσικά και για τη δουλειά που γίνεται στο CSI Institute («Διεθνές Ινστιτούτο για την Κυβερνοασφάλεια»). Το ξεκίνημά του έγινε το 2017 και μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια έχουν γίνει πολλές ενέργειες σε πολλούς τομείς που θα συζητήσουμε παρακάτω. Πώς δημιουργήθηκε η ανάγκη για να στηθεί ένα τέτοιο ινστιτούτο;
ΜΣ: Η δημιουργία ενός τέτοιου Ινστιτούτου προήλθε από την παρατήρηση των αναγκών της πλέον τεχνολογικής εποχής που διανύουμε. Όπως έχω αναφέρει ξανά, στη χώρα μας, ο διαδικτυακός αναλφαβητισμός κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα, κάτι το οποίο έχει ως απότοκο την κορύφωση των ηλεκτρονικών εγκλημάτων και απατών. Βασικοί μας στόχοι όπως και βασικοί λόγοι ίδρυσης του Csii, είναι η προστασία και η ασφάλεια από νέους διαδικτυακούς κινδύνους, που ανανεώνονται και εμφανίζονται καθημερινά με διαφορετική μορφή, αλλά και η εκπαίδευση, η επιμόρφωση και η ενεργοποίηση των πολιτών σχετικά με την πληροφορική και τον προγραμματισμό.
Ένας από τους βασικούς σκοπούς του Ινστιτούτου είναι η στήριξη και η εξέλιξη της νέας γενιάς και να συμβάλλει πάνω στην εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και την ανάδειξη νέων ταλέντων σε δεξιότητες πληροφορικής, προγραμματισμού και νέων τεχνολογιών. Πόσο μεγάλο είναι το ποσοστό των νέων που ασχολείται και δίνει την προσοχή του σε αυτά τα θέματα στη χώρα μας;
ΜΣ: Δυστυχώς, τη δεδομένη στιγμή το ποσοστό των νέων που ασχολούνται με την τεχνολογία “ακουμπά” σε μονοψήφιο αριθμό και κατατάσσει τη χώρα μας σε σχέση με άλλες στην Ευρώπη στις πιο χαμηλές θέσεις. Το γεγονός αυτό, αναμένεται να αλλάξει σημαντικά το επόμενο διάστημα και σε αυτό συνέβαλε καθοριστικά η πανδημία. Η μόνη διέξοδος στον εγκλεισμό ήταν το διαδίκτυο με αγορές, ψυχαγωγία και γνωριμίες να λαμβάνουν αποκλειστικά εικονική μορφή. Συνέπεια των παραπάνω ήταν οι απατεώνες να βρίσκουν ευκολότερη λεία λόγω της άγνοιας των χρηστών από τη μία, αλλά και από την άλλη για την καταπολέμηση της απάτης να αυξηθούν τα ποσοστά ενδιαφέροντος για την εκπαίδευση στην πληροφορική και τις νέες τεχνολογίες . Προβλέπουμε λοιπόν, τα δεδομένα αυτά να αλλάζουν ραγδαία τα επόμενα χρόνια σε συνδυασμό και με τη δική μας έμπρακτη συμβολή.
Οι ειδήσεις της Πιερίας με ένα κλικ.
