Μενού Κλείσιμο

Η επίδραση της πανδημίας της νόσου COVID-19 στη ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής μας | Συνέντευξη με την Ανθή Διακάκη, νηπιαγωγό

Η επίδραση της πανδημίας της νόσου COVID-19 στη ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής μας

Μια συνεχής εσωτερική ανησυχία. Αρνητικές σκέψεις. Δεδομένα που αλλάζουν από στιγμή σε στιγμή. Στη δουλειά, στην οικογένεια. Στα παιδιά, στους εφήβους, στους ενήλικες. Μέσα μας. Η αίσθηση μιας κατάστασης εκτάκτου ανάγκης είναι συνεχώς παρούσα. Χωρίς σαφή ημερομηνία λήξης. Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση σύγκρουσης ή διαφυγής. Ο αριθμός των κρουσμάτων που τσεκάρουμε στο κινητό μας κάθε πρωί μαζί με τον καφέ μας τα τελευταία 2 χρόνια… Πρόσωπα καλυμμένα με μάσκες. Άνθρωποι σε απόσταση. Νυχτερινά πλάνα από πόλεις φαντάσματα. Εκτός από τον θανατηφόρο ιό, πέρα από τις οικονομικές συνέπειες στις ζωές όλων, υπάρχει μια πιο βαθιά, εσωτερική, αθόρυβη απειλή. Η επίδραση της νόσου Covid-19 στη ψυχολογία μας και στην καθημερινότητά μας…

Οι άνθρωποι βιώνουν έναν συνεχόμενο εκνευρισμό, νιώθουν φόβο, θυμό, βαρεμάρα, απογοήτευση, ενώ πολύ συχνά εμφανίζουν σημαντικά προβλήματα ύπνου και αισθήματα απομόνωσης, κατάθλιψης και μοναξιάς.

Ήρθαμε σε επαφή με 3 νεαρές κοπέλες, 2 ψυχολόγους, τη Βίκη Παππά και τη Μαρία Διακάκη και τη νηπιαγωγό Ανθή Διακάκη, απόφοιτες όλες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ώστε να απαντήσουν σε κρίσιμες ερωτήσεις που αφορούν τους εφήβους, τα παιδιά και τους γονείς και την αντιμετώπιση καταστάσεων μετά την πανδημία.

Το διάστημα που πέρασε με την αναγκαστική παραμονή στο σπίτι και το φόβο της μετάδοσης του κορωνοϊού, έφερε τις οικογένειες μπροστά σε μία νέα πραγματικότητα. Η άρση των περισσότερων μέτρων μπορεί να επανάφερε μία μορφή κανονικότητας στη ζωή μας, αλλά είναι γεγονός ότι τα δεδομένα έχουν αλλάξει… Μετά από αρκετά lockdown και συνεχείς περιορισμούς στην καθημερινότητά μας, εντοπίζουμε τις μέχρι τώρα επιπτώσεις της πανδημίας στη ψυχολογία μας και αναζητάμε τους τρόπους που θα μας βοηθήσουν να παραμείνουμε ενεργοί και αισιόδοξοι.

Συνέντευξη | Ηρώ Τζημίκα

Η Ανθή Διακάκη ζει και εργάζεται στην Κατερίνη. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατά τη διάρκεια των σπουδών της πραγματοποίησε δύο εξάμηνες πρακτικές σε νηπιαγωγεία της Θεσσαλονίκης, μια πρακτική στη Μοντεσσοριανή Σχολή Ζαφρανά και επισκέψεις σε δημόσια νηπιαγωγεία στα πλαίσια των μαθημάτων. Η ερευνητική διπλωματική της εργασία είχε θέμα τη σύγκριση του ελληνικού και του μοντεσσοριανού νηπιαγωγείου. Ολοκλήρωσε το Επιμορφωτικό Πρόγραμμα «Σχολική Ψυχολογία» του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Έχει εργαστεί σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο της Γερμανίας και σε Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών στην Ελλάδα.

  1. Ποιες είναι οι ψυχικές επιπτώσεις της καραντίνας σε παιδιά και εφήβους;

Οι επιπτώσεις της καραντίνας στα παιδιά και τους εφήβους είναι πολύπλευρες και πολυσύνθετες. Όσον αφορά στις ψυχικές επιπτώσεις, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν περαιτέρω έρευνες για να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εικόνα. Αυτό θα συμβεί τα επόμενα χρόνια που οι ψυχικές επιπτώσεις θα είναι πια εμφανείς, άρα και οι έρευνες πιο αξιόπιστες. Αυτό που γνωρίζουμε με σιγουριά είναι ότι η κοινωνικοποίηση είναι μια από τις βασικές ανάγκες των παιδιών και των εφήβων για την υγιή ανάπτυξή τους. Οπότε, η στέρηση αυτής της ανάγκης, σε συνδυασμό με την απορρόφηση αρνητικών συναισθηματικών κραδασμών από τους γονείς, μεγεθύνει τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα και στις περισσότερες περιπτώσεις δημιουργεί νέα. Το χρονικό διάστημα της καραντίνας, στο σύνολό της, είναι αρκετό για να επηρεάσει τα νήπια, τα παιδιά και τους εφήβους, την κάθε ηλικιακή ομάδα με διαφορετικό τρόπο.  Ήδη έχουν παρατηρηθεί αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, άγχους, αυτοκτονιών, διατροφικών διαταραχών και διαταραχών ύπνου.  Ο COVID-19 για αυτές τις ηλικίες ίσως να μην αποτελεί μια «ιστορική εμπειρία», αλλά μια καθοριστική στιγμή για την μετέπειτα ζωή τους.

  1. Όσον αφορά τα παιδιά… Από νήπια και παιδιά προσχολικής ηλικίας που βρέθηκαν κλεισμένα στο σπίτι σε ό,τι αφορά την κοινωνικοποίηση ή την παρατεταμένη έκθεσή τους στον υπολογιστή, παιδιά χωρίς κάποια διάγνωση (ΔΕΠΥ), εμφάνισαν επιθετικότητα κι αναπτυξιακά προβλήματα… Υπάρχουν διαφοροποιήσεις στο πώς αντιμετώπισαν τα παιδιά την καραντίνα, ανάλογα με την ηλικία τους; Ποιοι άλλοι παράγοντες θεωρούνται καθοριστικοί για τη ψυχολογία των παιδιών αυτή την εποχή;

Κάθε παιδί, ανάλογα με την ηλικία του, αντιμετώπισε διαφορετικά την καραντίνα, καθώς οι ανάγκες και οι επιθυμίες των νηπίων, των παιδιών και των εφήβων είναι τελείως διαφορετικές μεταξύ τους. Στον εγκέφαλο των νηπίων υπάρχει ένας μικρόκοσμος που περιλαμβάνει τους γονείς, τα αδέρφια και ενδεχομένως τα κατοικίδια ζώα τους. Οπότε, η καραντίνα για αυτά τα παιδιά ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τον τρόπο που την βίωσαν οι γονείς και τα αδέρφια τους. Ωστόσο, η ανάγκη για κοινωνικοποίηση των παιδιών ξεκινάει ήδη από την προσχολική ηλικία και αφορά τόσο τα παιδιά όσο και τους εφήβους, οπότε η έλλειψη συναναστροφής και επικοινωνίας με συνομηλίκους οδήγησε στην αναζήτηση ευχαρίστησης στον υπολογιστή και το διαδίκτυο. Σαφέστατα, αυτός ο τρόπος ψυχαγωγίας δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη επαφή, καθώς τα παιδιά περιορίζονται σε έναν συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς και επικοινωνίας, ενώ εμποδίζεται η ανάπτυξη της κοινωνικής τους συμπεριφοράς. Η έλλειψη επικοινωνίας σε συνδυασμό με την έλλειψη εκτόνωσης οδηγούν στην εκδήλωση επιθετικότητας. Επίσης, καθοριστικό ρόλο έχει η στάση των γονέων απέναντι στις νέες συνθήκες και η συνολική διαχείριση της κατάστασης, καθώς επηρεάζουν άμεσα τη ψυχολογία των παιδιών και την ποιότητα των βιωμάτων τους.

  1. Ποια είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γονείς εν μέσω πανδημίας; Υπάρχουν κάποια χρήσιμα «tips» για τους ασθενείς, τους γονείς, τα παιδιά και τους εφήβους;
    Όλοι μας, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, ήρθαμε αντιμέτωποι με μια νέα πραγματικότητα. Όμως, για τους γονείς, η προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα ενδεχομένως να φαντάζει πιο περίπλοκη, καθώς καλούνται να διαχειριστούν τόσο τις δικές τους ανησυχίες, τους φόβους και τα άγχη, όσο και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να προσαρμοστούν ομαλά στις νέες συνθήκες. Πιο αναλυτικά, είναι σημαντικό τα παιδιά να νιώθουν ότι όλοι είναι ασφαλείς. Οι γονείς πρέπει να αφιερώνουν χρόνο στα παιδιά και να ακούν με ενσυναίσθηση τις σκέψεις και τις ανησυχίες τους. Η κατανόηση των νέων όρων και λέξεων σχετικά με την πανδημία ίσως μειώσει τα επίπεδα του άγχους, διότι μειώνεται και η σύγχυση που προκαλείται στο μυαλό του παιδιού από την πληθώρα πληροφοριών. Επιπλέον, η τήρηση ενός ευέλικτου καθημερινού προγράμματος από τα παιδιά και τους γονείς θα βοηθήσει στο να υπάρξει μια ισορροπία μεταξύ των μελών της οικογένειας. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι γονείς χρειάζονται χρόνο για τον εαυτό τους και είναι σημαντικό να το γνωρίζει το παιδί.

 

  1. Αισθήματα φόβου, άγχους, θυμού, λύπης και συντριβής αισθάνονται σε μεγάλο βαθμό οι νέοι σε όλο τον κόσμο λόγω των επιπτώσεων του κορωνοϊού, καθώς οι κυβερνήσεις έπρεπε να αντιμετωπίσουν τον ιό επιβάλλοντας μέτρα όπως φυσική αποστασιοποίηση, καραντίνες και το κλείσιμο των σχολείων, οι ζωές των νέων έχουν επηρεαστεί σοβαρά. Προβλέπετε γυρισμό στην καθημερινότητα ή όλα έχουν αλλάξει;

Σίγουρα, πλέον γίνεται λόγος για μια νέα πραγματικότητα. Θεωρώ ότι η πανδημία αποτελεί την αρχή μιας νέας εποχής και οι αλλαγές θα γίνουν αισθητές τα επόμενα χρόνια. Εκ πρώτης όψεως, η πανδημία φαίνεται ότι προκάλεσε σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα μας και ιδιαίτερα σε αυτήν των παιδιών που δεν είχαν επαρκείς προηγούμενες εμπειρίες κοινωνικοποίησης. Με το άνοιγμα των σχολείων, τα παιδιά μοιάζουν πιο διστακτικά, πιο αποστασιοποιημένα. Έχουν συνηθίσει να φοράνε μάσκες, να αντικρίζουν καλυμμένα πρόσωπα και να μην αγκαλιάζονται. Αυτή ακριβώς είναι η στιγμή που γονείς και εκπαιδευτικοί πρέπει να τους δείξουν τα οφέλη από την φυσική επαφή και επικοινωνία, ώστε τα παιδιά να καταλάβουν την αξία της. Χρειάζεται πολλή δουλειά, χρόνος και θέληση γιατί η κοινωνικοποίηση είναι μια διαδικασία που, υπό κανονικές συνθήκες, ξεκινάει στην προσχολική ηλικία, όμως λόγω πανδημίας έχει καθυστερήσει. Θα είναι μια δύσκολη και συνεχής διαδικασία μέχρι να καλυφθεί το κενό που προκλήθηκε. Αν οι ενήλικοι καταφέρουν να βρουν αχτίδες για να περάσουν σε μια πιο φωτεινή περίοδο και νιώθουν ευγνωμοσύνη για όσα έχουν και για όσα έμαθαν, θα μπορέσουν να δείξουν στα παιδιά τη σημαντικότητα της φυσικής επαφής, της αγκαλιάς και της επικοινωνίας. Ας ξεκινήσουμε από μικρές, καθημερινές πράξεις στο σπίτι, στο σχολείο, στο πάρκο. Ίσως το τέλος της πανδημίας, μας φέρει πιο κοντά από ποτέ!

Οι ειδήσεις της Πιερίας με ένα κλικ.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ