Μενού Κλείσιμο

Η τέχνη και η ματαιοδοξία των βραβείων – Άρθρο του Κωνσταντίνου Σαλαβάτη

 Κων/νος Σαλαβάτης

Πτυχιούχος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ.

Κάτοχος Μεταπτυχιακού τίτλου στις Αγγλικές και Αμερικανικές Σπουδές.

 

 

Όταν θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα γνωρίζετε ήδη τους μεγάλους νικητές των βραβείων Όσκαρ μιας και οι τηλεοράσεις και τα social media θα σας έχουν βομβαρδίσει με τις ειδήσεις. Αντί να παρουσιάσω τις προβλέψεις μου αποφάσισα να γράψω για την φύση των βραβείων τέτοιου είδους. Προφανώς και οι τελετές αναγνώρισης της τέχνης του κινηματογράφου είναι σημαντικές, όπως κάθε άλλη αναγνώριση του κόπου και της αξίας κάποιου εγχειρήματος. Η επιβράβευση της δουλειάς του δίνει απίστευτη ώθηση στον βραβευόμενο, το χειροκρότημα τον χορταίνει (πόσο μάλλον όταν μιλάμε για ηθοποιούς) και όταν τελειώνει η τελετή, χαράζεται το όνομα του στο αγαλματίδιο και φεύγει σπίτι, είναι πιο νηστικός από ποτέ.

Μη γελιόμαστε όμως. Αυτή η επιβράβευση είναι χτισμένη σε μια επιφανειακή και ματαιόδοξη βάση. Τα βραβεία δεν έχουν κανένα απολύτως νόημα πέρα από το να συζητιούνται μεταξύ μας στους καφέδες. Κουβέντα να γίνεται δηλαδή. Κανένα βραβείο τέχνης δεν πρέπει να παίρνουμε στα σοβαρά γιατί σε αντίθεση με τις φυσικές επιστήμες η τέχνη δεν βασίζεται σε αντικειμενικά και στιβαρά θεμέλια δεδομένων, αλλά σε υποκειμενικά κριτήρια και ερμηνείες.

Καμία ακαδημία και καμία λέσχη κριτικών ή σινεφίλ δεν μπορεί πχ να συγκρίνει ποιοτικά και να ταξινομήσει πέρα για πέρα διαφορετικές εκφάνσεις της τέχνης, ιεραρχώντας τες με βάση συγκεκριμένους κανόνες και κριτήρια. Είναι σαν να προσπαθείς να κάνεις μια τρύπα στο νερό. Είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν πιστεύω στις βαθμολογίες. Οι βαθμολογίες δημιουργούν περισσότερα προβλήματα στο μυαλό μου από αυτά που λύνουν και να στε σίγουροι πως οι λόγοι που χρησιμοποιούνται είναι ξεκάθαρα μαρκετίστικοι. Είναι πολύ απλά για την ικανοποίηση του ευρέως κοινού και της ανθρώπινης ανάγκης μας για τάξη και οργάνωση.

Τα 5 στα 5 αστεράκια στον Ιρλανδό, αν και ανούσια, χτυπάνε καλύτερα στο μάτι μας, και η νοητή σημείωση που κρατάμε με το νουμεράκι δίπλα από την ταινία μας δημιουργεί την ψευδαίσθηση μιας άλφα τάξης. Ακούω όμως συζητήσεις του τύπου «Ναι αλλά το Joker πήρε 8,6 στο IMDb ενώ ο Ιρλανδός 8, οπότε είναι κλάσεις ανώτερο» και δεν ξέρω αν πρέπει να βάλω τα γέλια ή τα κλάματα.

Τα Όσκαρ (μιας και η συζήτηση γύρω από τους νικητές θα μονοπωλήσει τον πολιτισμικό διάλογο τις επόμενες μέρες) βγάζουν έναν νικητή σε κάθε κατηγορία. Έναν. Και τα άτομα που ψηφίζουν δεν έχουν δει καν όλες τις ταινίες και τις ερμηνείες. Είναι ένας διαγωνισμός δημοτικότητας, στον οποίο ξέρουμε από πολύ πιο πριν προς τα που γέρνει η πλάστιγγα μιας και οι εταιρείες παραγωγής έχουν διαλέξει τις ταινίες και τους ηθοποιούς που θα προωθήσουν.

Πολλές φορές μαντεύουμε και τα κριτήρια με βάση τα οποία θα διαλέξει η Ακαδημία, τα οποία ακολουθούν σχεδόν πάντα το ίδιο μοτίβο. Με το που βγήκα από την κινηματογραφική αίθουσα στην προβολή του Joker είχα γράψει στον λογαριασμό μου στο Facebook πως θα μου είναι απίστευτη έκπληξη αν ΔΕΝ πάρει ο Joaquin Phoenix το Όσκαρ Α’ Αντρικού Ρόλου. Χωρίς να παίρνω τίποτα από την συγκλονιστική του ερμηνεία, ο ρόλος του ήταν τόσο αβανταδόρικος που τικάρει όλα τα κουτάκια της Ακαδημίας. Μεγάλη σωματική μεταμόρφωση, υπερβολική και πιο εξωτερικευμένη ερμηνεία, ένα προβληματικό υπόβαθρο με το οποίο μπορεί να ταυτιστεί αλλά και να εμπνευστεί ο μέσος θεατής, κλπ.

Το μόνο πράγμα που θα μπορούσα να γράψω για να αποδομήσω την σημασία των Όσκαρ είναι να αναφέρω κάποια ονόματα από σκηνοθέτες που δεν έχουν κερδίσει ποτέ το βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας: Stanley Kubrick, Alfred Hitchcock, Quentin Tarantino, David Lynch, Paul Thomas Anderson, Jean-Luc Godard, Akira Kurosawa, Orson Welles, Federico Fellini, Ingmar Bergman, Sergio Leone, Cristopher Nolan, David Fincher, Werner Herzog. Χωρίς καμιά υπερβολή η λίστα των «χαμένων» φαντάζει πιο γοητευτική από αυτή των νικητών.

 

Οι ειδήσεις της Κατερίνης και της Πιερίας με ένα κλικ.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ