Μενού Κλείσιμο

Το Σκανδιναβικό μοντέλο και η θετική προσέγγιση απέναντι στην καραντίνα – Της Kari Leibowitz C*

Αυτό το χειμώνα, οι εγχώριες συναντήσεις, σε εστιατόρια, bars,  κινηματογράφους είναι απαγορευμένες. Εάν δεν μπορούμε να μαζευτούμε σε εσωτερικούς χώρους, όπου  συναντιόμαστε κατά τη διάρκεια του σκοτεινού και κρύου χειμώνα, τότε τι μπορούμε να κάνουμε; Για έμπνευση μπορούμε να κοιτάξουμε το παράδειγμα των Σκανδιναβών όπου οι άνθρωποι έχουν να αντιμετωπίσουν μερικούς από τους πιο σκοτεινούς και μεγάλης διάρκειας χειμώνες και παρόλα αυτά κατατάσσονται σε συστηματική βάση ανάμεσα στους πιο ευτυχισμένους λαούς στον κόσμο. Πως το κάνουν αυτό, και τι μπορούμε να μάθουμε από αυτούς;

Είμαι ψυχολόγος και πριν λίγα χρόνια μετακόμισα στην Αρκτική για να απαντήσω αυτές τις ερωτήσεις. Στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος με χρηματοδότηση από το ίδρυμα Fulbright, μετακόμισα στο Πανεπιστήμιο του Τρόμσο, Νορβηγία – το οποίο βρίσκεται 200 μίλια βορειότερα από τον Αρκτικό Κύκλο, με σκοπό να δω πως εκείνοι οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον μακρύ χειμώνα.

Στο Τρόμσο, για δύο μήνες ο ήλιος δεν ανατέλλει καθόλου. Στην καλύτερη των περιπτώσεων έχει ένα αμυδρό φως για λίγες ώρες από το τέλος του Νοεμβρίου εώς το τέλος του Ιανουαρίου. Ωστόσο, οι κάτοικοι στο Τρόμσο έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα κατάθλιψης. Ένας λόγος είναι ότι έχουν την τάση να έχουν μία θετική προσέγγιση απέναντι στον χειμώνα.

Αυτοί οι άνθρωποι βλέπουν το χειμώνα περισσότερο ως μία ιδιαίτερη περίοδο γεμάτη ευκαιρίες για διασκέδαση παρά ως μία περιοριστική περίοδο την οποία φοβούνται… 

Η αποδοχή του χειμώνα αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό της Σκανδιναβικής οικογενειακής ζωής. Στο σχολείο, τα παιδιά παίζουν σε εξωτερικούς χώρους ακόμα και όταν έχει σκοτεινιάσει και χιονίζει. Σύμφωνα με την Linda McGurk, τη Σουηδή συγγραφέα του «There’s No Such Things Bad Weather» ακόμα και εάν δεν έχεις γεννηθεί με αυτήν την νοοτροπία, ποτέ δεν είναι αργά… Ακολουθούν τρεις στρατηγικές που θα σας βοηθήσουν να καλλιεργήσετε μία θετική προσέγγιση απέναντι στην πιο κρύα και σκοτεινή εποχή του χρόνου.

Στρατηγική 1: Περάστε λίγο χρόνο έξω

Οι Νορβηγοί πιστεύουν σε μία έννοια που την ονομάζουν Friluftsliv, η οποία κατά προσέγγιση σημαίνει «ζωή στη φύση»… Πρακτικά αυτό σημαίνει να ντύνεσαι με τα κατάλληλα ρούχα – από μάλλινες κάλτσες και κολάν μέχρι αντανακλαστικές λωρίδες στο μπουφάν – και να βγαίνεις έξω. 

Εάν η ιδέα του να βγαίνεις έξω σε θερμοκρασίες υπό του μηδενός σου φαίνεται στενάχωρη, η Ida Solhaug, ερευνήτρια ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο του Τρόμσο υποστηρίζει πως ακόμα και οι Νορβηγοί αισθάνονται έτσι μερικές φορές. Ωστόσο, εξηγεί, όταν είσαι όντως έξω τότε συμβαίνει κάτι μαγικό. «Αν και είναι δύσκολο το να βγεις, όταν βγεις έξω, με τον κατάλληλο ρουχισμό, τότε νιώθεις πολύ καλύτερα από ότι νόμιζες: έχει λιγότερο αέρα και λιγότερο κρύο από ότι νόμιζες. Αισθάνεσαι αναζωογονημένος, πιο δυνατός και πιο ζωηρός και αντιλαμβάνεσαι τα οφέλη του να είσαι σε επαφή με τα στοιχεία της φύσης.» Οι παρατηρήσεις της Dr. Solhaug είναι σε συμφωνία με έρευνες ψυχολογίας που αφορούν τα οφέλη τού να βρίσκεσαι στη φύση και που υποδεικνύουν ότι το να βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους ακόμα και για μικρά χρονικά διαστήματα μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση και την πνευματική και σωματική μας υγεία.

Ο Meik Wiking , γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Έρευνας για την Ευτυχία στην Κοπεγχάγη, ονομάζει τα προαναφερθέντα οφέλη «Outdorphins» και υποστηρίζει ότι «παρακολουθώντας ανθρώπους για κάποιο χρονικό διάστημα παρατηρούμε ότι είμαστε πιο ευτυχισμένοι όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους.». Η McGurk το θέτει διαφορετικά: «Για μένα το να είμαι έξω αποτελεί πιο μορφή προσωπικής φροντίδας. Το θέτω ως προτεραιότητα καθώς αντλώ ευχαρίστηση από αυτό. Υπάρχουν στιγμές που το να βγω έξω είναι δυσκολότερο από άλλες, αλλά ξέρω ότι αν το τολμήσω, δεν θα το μετανιώσω.»

Δε χρειάζεται να μένεις σε ένα Νορβηγικό φιορδ για να επωφεληθείς από την έννοια του friluftsliv. Η Dr Solhaug το θέτει με απλά λόγια: «Φόρεσε αρκετά ρούχα για να μην βραχείς και να μην κρυώσεις και βγες έξω! Πήγαινε στο πιο κοντινό μέρος που σου αρέσει: σε ένα πάρκο, σε ένα λιμάνι, στο ποτάμι που διέρχεται μέσα από την πόλη, στο δάσος, στην σκεπή σου όπου έχει την καλύτερη θέα. Απόλαυσέ το! Νιώσε τη θερμοκρασία, τον άνεμο, τον αέρα. Μύρισε! Δες! Και το πιο σημαντικό από όλα, φέρε καυτό καφέ στο θερμό σου.»

Στρατηγική 2: Κάντε το χειμώνα σας, ξεχωριστό

Έχοντας μεγαλώσει στο παραθαλάσσιο θέρετρο του Jersey Shore του New Jersey, πάντα εστίαζα στους τρόπους με τους οποίους ο χειμώνας με περιόριζε: Δεν μπορούσα να ξαπλώσω στην παραλία ή να τρώω στην προβλήτα. Ωστόσο, στη Νορβηγία έμαθα να αδράχνω τις ευκαιρίες που προσφέρει ο χειμώνας. Μια από αυτές είναι η συνειδητή χρήση του φωτός για να γιορτάσουμε το σκοτάδι του χειμώνα. Στους εσωτερικούς χώρους, οι οικογένειες μαζεύονται γύρω από το τζάκι ή από το φως των κεριών. Όπως γνωρίζουν καλά οι παρατηρητές των νέων τάσεων, οτιδήποτε δημιουργεί μία αίσθηση άνεσης και ζεστασιάς ονομάζεται hygge στα Δανέζικα και koselig στα Νορβηγικά. Όπως εξηγεί ο Wiking «Το hygge είναι μέρος της εθνικής ταυτότητας και της κουλτούρας της Δανίας. Το hygge είναι το αντίδοτο στον κρύο χειμώνα, στις βροχερές μέρες και στο σκοτάδι. Συνεπώς, ενώ μπορείς να έχεις hygge όλο το χρόνο, είναι κατά τη διάρκεια του χειμώνα που μετατρέπεται όχι μόνο σε ανάγκη αλλά και σε στρατηγική επιβίωσης.»

Το να κάνεις τα πράγματα hygge και koselig δεν αφορά μόνο χουχουλιάρικες κουβέρτες και ζεστά ροφήματα. Αφορά το να νιώθεις ικανοποιημένος – μία αίσθηση χαλάρωσης και ζεστασιάς όχι μόνο σωματικής αλλά και ψυχολογικής. H Dr Solhaug έχει δηλώσει ότι σχολείο σε συστηματική βάση ζητάει από την κόρη της, που φοιτά στην Γ’ Δημοτικού, να φέρνει μαζί της ένα κούτσουρο έτσι ώστε η τάξη να περάσει μέρος της σχολικής μέρας σε εξωτερικό χώρο γύρω από μία φωτιά που τροφοδοτείται από τα κούτσουρα των παιδιών… Το άναμμα της φλόγας – είτε φωτιάς έξω ή κεριών μέσα – δημιουργεί μία στιγμή περισυλλογής, μία ευκαιρία να κάνεις ένα διάλειμμα και να απολαύσεις.

Στρατηγική 3:  Να εκτιμήσετε τον χειμώνα

Το να αλλάξεις νοοτροπία ξεκινάει με το να αλλάξεις την άποψη σου. Προσπαθήσε να εκτιμήσεις το χειμώνα την ώρα που σκέφτεσαι ή μιλάς. Όταν σκέφτεσαι, ξεκίνα με το τι σου αρέσει σχετικά με το χειμώνα. Μπορεί να είναι η δυνατότητα του να ανάβεις φωτιές ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μπορεί να είναι η ευκαιρία να αφοσιωθείς στην μαγειρική, στο διάβασμα ή στην τέχνη. Μπορεί να είναι ο τρόπος με τον οποίο ο κόσμος ησυχάζει μετά από μία χιονόπτωση. Τότε, όταν βρεις τις σου αρέσει προσπάθησε συνειδητά να επικεντρωθείς σε αυτά τα πράγματα. Το να έχεις μία θετική προσέγγιση απέναντι στο χειμώνα δε σημαίνει να αρνείσαι την πραγματικότητα του χειμώνα ή να προσποιείσαι ότι σου αρέσουν όλες οι πτυχές του χειμώνα. Όταν χιονίζει είναι ταυτόχρονα αλήθεια ότι πρέπει να φτυαρίσεις το χιόνι στην είσοδο του σπιτιού σου αλλά και ότι το φως είναι απαλό και όμορφο. Ωστόσο, σε ποιο από τα δύο επικεντρώνεσαι επηρεάζει το τον τρόπο με τον οποίο θα βιώσεις το χιόνι. Τη χρονιά αυτή, θέσε τον εαυτό σου πρεσβευτή του χειμώνα και ενθάρρυνε και άλλους γύρω σου να αρχίσουν να παρατηρούν τι τους αρέσει σε αυτήν την εποχή του χρόνου. Εάν προσπαθήσεις να αλλάξεις στάση απέναντι στο χειμώνα, ξεκίνα με όποια στρατηγική σου φαίνεται πιο εύκολη και πιο ευχάριστη. Αν δυσκολεύεσαι να κινητοποιήσεις τον εαυτό σου να βγεις έξω τότε επικεντρώσου να κάνεις τον προσωπικό εσωτερικό χώρο σου ξεχωριστό. «Το να καλοδέχεσαι τις αλλαγές στις εποχές, αντί να μετανιώνεις για αυτές, σε φέρνει σε επαφή με τον κύκλο της ζωής και του θανάτου, με τη φύση, πράγμα που ίσως σε βοηθήσει να βάλεις σε προοπτική τα πραγμάτα στη ζωή σου.» καταλήγει η Dr Solhaug.

*Η Kari Leibowitz είναι διεπιστημονικός απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Standford.

Κείμενο: Kari Leibowitz C. 2020 The New York Times Company

Μετάφραση: Δημήτριος Κ. Παπακώστας

Εάν θέλετε να λαμβάνετε εγκαίρως τις ειδήσεις πατήστε εδώ

Οι ειδήσεις της Κατερίνης και της Πιερίας με ένα κλικ.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ