Μενού Κλείσιμο

Ο σκύλος σου ξέρει τι ώρα είναι; (Μέρος πρώτο) – Άρθρο της Αντωνίας Νατσιοπούλου

Ταίσατε ποτέ άστεγους σκύλους; Σας φαίνεται περίεργο που ξέρουν που ακριβώς πρέπει να βρίσκονται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή για να φάνε το φαγητό που τους δίνετε; Ο σκύλος σας ξέρει πότε θα γυρίσετε από τη δουλειά και σας περιμένει κοιτώντας την πόρτα; Και όταν βλέπετε αυτή τη συμπεριφορά είστε απόλυτα σίγουροι πως οι σκύλοι έχουν εξαιρετική αίσθηση του χρόνου, έτσι;

Για να καταλάβουμε πως οι σκύλοι αντιλαμβάνονται το χρόνο πρέπει πρώτα να καταλάβουμε πως αντιλαμβανόμαστε εμείς το χρόνο. Ο Αϊνστάιν εξήγησε τη σχετικότητα του χρόνου ως εξής: «Όταν ένας άνθρωπος κάθεται με καλή παρέα για μια ώρα, του μοιάζει με λεπτό. Αν όμως καθίσει για ένα λεπτό πάνω σε μια σόμπα αναμμένη θα του φανεί περισσότερο από ώρα. Αυτό μας δείχνει πως ο χρόνος είναι σχετικός». Συμβαίνει όμως το ίδιο και με τα σκύλους;

Η αίσθηση και αντίληψη του χρόνου συνδέεται άρρηκτα με τον τρόπο που λειτουργεί η μνήμη. Η μνήμη και η ικανότητα για συγκεκριμένες «βεβαιότητες» μας εξασφαλίζουν την αίσθηση της συνέχειας και της σταθερότητας, δημιουργούν την προσωπική μας ιστορία και σε ένα βαθμό μας δίνουν επίγνωση της ύπαρξής μας. Όσοι πάσχουν από Αλτσχάιμερ ή αμνησία παρουσιάζουν διαστρεβλωμένη αντίληψη για τον χρόνο. Γιατί όμως;

Σύμφωνα με την διαίρεση κατά Graf & Schacter οι άνθρωποι έχουμε δύο κατηγορίες μνήμης με κριτήριο το κατά πόσο αυτό που θυμόμαστε ξεκινά από την συνειδητή μας πρόσβαση και σκέψη σχετικά με συγκεκριμένες πληροφορίες που μπορούμε να ανακαλέσουμε (δηλωτική μνήμη) ή εκφράζεται μέσω αντιδράσεων ή συμπεριφορών όπως το να οδηγούμε ποδήλατο (άδηλη μνήμη). Σε αυτές τις κατηγορίες, φυσικά, διακρίνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις που οδηγούν σε υποδιαιρέσεις με την σειρά τους και η δηλωτική μνήμη σαφώς είναι πιο πολύπλοκη από την άδηλη μνήμη.

Είναι σίγουρο πως οι σκύλοι, και τα ζώα γενικότερα, έχουν άδηλη μνήμη. Τα διάσημα πειράματα του Παβλόφ το απέδειξαν όταν ο σκύλος συνέδεσε τον ήχο του κουδουνιού με το φαγητό. Τί γίνεται όμως με την δηλωτική μνήμη; Αρκετές έρευνες μέχρι σήμερα έχουν δείξει πως  πολλά είδη του ζωικού βασιλείου (συμπεριλαμβανομένου και του σκύλου) έχουν κάποιο είδος δηλωτικής μνήμης και είναι εξαιρετικά ικανά να θυμούνται για παράδειγμα πού αποθήκευσαν τροφή για να την φάνε αργότερα.

Πρόσφατα και μετά από έρευνες διαπιστώθηκε πως οι σκύλοι έχουν τουλάχιστον μία μορφή δηλωτικής μνήμης, την βιωματική. Θυμούνται δηλαδή συγκεκριμένα γεγονότα στην ζωή τους. Αυτό σημαίνει, τελικά, πως οι σκύλοι έχουν αίσθηση και αντίληψη του χρόνου;

Σίγουρα έχουν, αλλά είναι τελείως διαφορετική από την δική μας. Οι σκύλοι, σαφώς και ευτυχώς, δεν διαβάζουν τον χρόνο με το ρολόι ή με το ημερολόγιο. Μία από τις πιο γνωστές μελέτες σχετικά δημοσιεύτηκε το 2011 (Therese Rehn and Linda J. Keeling). Στην μελέτη συμμετείχαν αυτονόητα σκύλοι που δεν έπασχαν από άγχος αποχωρισμού. Οι σκύλοι έμεναν μόνοι τους στο σπίτι για διαφορετικά χρονικά διαστήματα και η συλλογή δεδομένων περιελάμβανε τους παλμούς της καρδιάς και εκδηλώσεις συμπεριφορών για εκείνο το διάστημα κάθε φορά. Διαπιστώθηκε πως όσο μεγαλύτερο ήταν το διάστημα αποχωρισμού από την οικογένεια που έλειπε από το σπίτι τόσο πιο έντονη ήταν η φυσική αντίδραση και η χαρά του σκύλου στην επιστροφή τους. Δηλαδή ο χρόνος που οι σκύλοι έμεναν μόνοι τους στο σπίτι επηρέαζε την διάθεσή τους και την ανταπόκρισή τους στον ερχομό της οικογένειας στο σπίτι.

Οι πιο πρόσφατες μελέτες  υποδεικνύουν πως η εξαίρετη όσφρηση του σκύλου παίζει μεγάλο ρόλο στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον χρόνο έτσι όπως εμείς οι άνθρωποι τον ορίζουμε.

Η Αλεξάνδρα Χόρογουιτς, ιδρύτρια του  Dog Cognition Lab στο Barnard College του Πανεπιστημίου Columbia έγραψε ένα εκπληκτικό βιβλίο “Τί σημαίνει να είσαι σκύλος” ( Being a Dog: το συνιστώ ανεπιφύλακτα) για τα ευρήματά της. Η Χόρογουιτς δηλώνει πως οι σκύλοι μυρίζουν κυριολεκτικά τον χρόνο. Η εξαίρετη όσφρηση που έχουν τους επιτρέπει να επεξεργάζονται τις αλλαγές στις οσμές γύρω τους και να τις συνδέουν με τον χρόνο που περνάει.

Γνωρίζουν πως είναι απόγευμα γιατί ο αέρας είναι πιο υγρός!

Ο υγρός αέρας κουβαλάει” αλλιώς τις μυρωδιές  

Γνωρίζουν αν ο ταχυδρόμος πέρασε πριν λίγο ή το πρωί!

Όσο πιο έντονη η οσμή τόσο λιγότερη η ώρα που πέρασε από το γεγονός

Γνωρίζουν ποιός θα έρθει σε λίγο στο σπίτι!

Τον έχουν μυρίσει αρκετή ώρα πριν εμφανιστεί

 

Το ρολόι του σκύλου είναι η μύτη του και οι δείκτες του ρολογιού του είναι οι μυρωδιές!

Η γενικότερη τάση μέχρι τώρα είναι οι ερευνητές να διατυπώνουν Η Jane McGrath σε άρθρο της αναφέρει πως οι σκύλοι δεν σχεδιάζουν το μέλλον και δεν τους καταδιώκει το παρελθόν. Αυτή ήταν η γενικότερη τάση των ερευνητών έως τώρα. Και να θεωρούμε ως δεδομένο πως ο τρόπος που ο σκύλος αντιλαμβάνεται τον χρόνο προκύπτει από τον τρόπο που λειτουργεί η μνήμη του. Είναι όμως τα πράγματα έτσι ακριβώς; Πιο πρόσφατες μελέτες, που ξεφεύγουν από την υπεραπλουστευμένη βάση θεωρίας για την μνήμη των ζώων και πώς αυτή επηρεάζει την συμπεριφορά και την ζωή τους σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της ανθρώπινης μνήμης υποστηρίζουν πως μάλλον όχι.

Συνεχίζεται…

Όποια και να είναι η θεωρία η πραγματικότητα δείχνει πως οι σκύλοι έχουν την ικανότητα τουλάχιστον να “αδράττουν την στιγμή” και να την απολαμβάνουν. Κι αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό δώρο/μάθημα που μας χαρίζει απλόχερα ο σκύλος μας!

“Μόνο τα φαντάσματα παγιδεύονται στο παρελθόν πισωγυρνώντας πάντα σε μία ζωή που έχουν ήδη ζήσει. Είμαστε αυτό που επιλέγουμε σήμερα, όχι αυτό που επιλέξαμε χθες”

Dr Wayne Dyer

Ανοίγουμε το μυαλό μας και βλέπουμε κάθε στιγμή σαν μία ευκαιρία ζωής που δεν θα ξανασυμβεί και την απολαμβάνουμε σαν να την έχουμε επιλέξει.

Ανοίγουμε την καρδιά μας και το σπίτι μας σε έναν άστεγο σκύλο και μαθαίνουμε να ζούμε στο παρόν.

Υιοθετώ, δεν αγοράζω. Μέχρι να αδειάσουν τα κλουβιά.

Οι ειδήσεις της Κατερίνης και της Πιερίας με ένα κλικ.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ