Η δηλωτική μνήμη, η ικανότητα δηλαδή να ανακαλούμε συγκεκριμένες πληροφορίες (δείτε το πρώτο μέρος εδώ), συνδέεται με την αυτεπίγνωση. Την ικανότητα να αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας, την θέση μας και την συμπεριφορά μας  μέσα σε μία ανάμνηση. Αυτό είναι που μας καθιστά ικανούς μαθαίνουμε πράγματα για τον κόσμο και οτιδήποτε μας περιβάλλει και να εξάγουμε συμπεράσματα. Να μαθαίνουμε, δηλαδή, συνειδητά οπότε και να μπορούμε να σχεδιάζουμε το μέλλον. 

Η μελέτη της ανθρώπινης αντίληψης για τον χρόνο δεν έχει ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά στην συλλογή δεδομένων καθώς είναι εύκολο να ζητήσεις από κάποιον να θυμηθεί κάτι τελείως απροσδόκητο. όσον αφορά στα ζώα απαιτείται μάλλον φαντασία και εφευρετικότητα καθώς δεν μπορούν να μας δώσουν το ίδιο ξεκάθαρες απαντήσεις. Η Φουγκάτσα, ερευνητής και επιμελητής της πρώτης έκδοσης για την δηλωτική μνήμη στους σκύλους (που εκδόθηκε το 2016 στο Current Biology) διατυπώνει πως οι τετράποδοι φίλοι μας μάλλον έχουν πιο εξελιγμένη αντίληψη από αυτήν που φανταζόμασταν έως τώρα.

Για να ξεπεράσει το γεγονός ότι οι σκύλοι δεν μπορούν να μας μιλήσουν αποφάσισε με την ομάδα της να χρησιμοποιήσει τους αντιπερισπασμούς ως μέσο για να αναγκάσει τους σκύλους να βασιστούν στην δηλωτική τους μνήμη με ένα πρόγραμμα που ονόμασε “κάνε ό,τι κάνω”. Στην πραγματικότητα 17 σκύλοι διδάχθηκαν να μιμούνται έξι διαφορετικές συμπεριφορές με τρία διαφορετικά αντικείμενα (έναν κουβά, μία ομπρέλα και μία καρέκλα). Η μέθοδος σχεδιάστηκε έτσι ώστε οι σκύλοι, αρχικά, κάθε φορά που έβλεπαν την συμπεριφορά να την μιμούνται. Στην συνέχεια, απλώς εκπαίδευσαν τους σκύλους κάθε φορά που έβλεπαν τις ορισμένες συμπεριφορές που είχαν διδαχθεί να μιμούνται, απλώς να ξαπλώνουν επάνω σε ένα μπλε χαλί.. 

Ακολούθησε το ΤΕΣΤ.

Ενώ οι σκύλοι βρισκόταν επάνω στο μπλε χαλί οι συνεργάτες άγγιζαν, για παράδειγμα, την μπάλα, περίμεναν να ξαπλώσει ο σκύλος και μετά ξάφνιαζαν τον σκύλο ζητώντας του να μιμηθεί την συμπεριφορά. Οι περισσότεροι σκύλοι μπορούσαν να θυμηθούν ποια συμπεριφορά έπρεπε να μιμηθούν. Τα αποτελέσματα απέδειξαν πως η μνήμη των σκύλων λειτουργεί πιο περίπλοκα από όσο φανταζόμασταν. 

Η Βικτόρια Τέμπλερ, νευρολόγος που δεν μελετά σκύλους, δήλωσε πως η έρευνα ήταν αξιόλογη, επέστησε όμως την προσοχή στο Φαινόμενο του Χανς: οι άνθρωποι πιθανόν υποσυνείδητα να παρακινούν τους σκύλους σε συγκεκριμένη ανταπόκριση στις μελέτες με την στάση του σώματος, κάποια έκφραση στο πρόσωπο κλπ (οι σκύλοι είναι πρωταθλητές στην μη λεκτική επικοινωνία).

Υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι η επιστήμη να αποδείξει πράγματα τα οποία όσοι ασχολούμαστε με ζώα και περιβάλλον γνωρίζουμε από καρδιάς, όμως, οι μέχρι τώρα μελέτες σίγουρα αποδεικνύουν τα εξής:

1. Και η ικανότητα, από την μία, και η αδυναμία, από την άλλη, του σκύλου να αντιλαμβάνεται το χρόνο όπως εμείς επιτρέπουν στον σκύλο και να προσαρμόζεται και να προστατεύεται. Είναι “προγραμματισμένος” να ζει στην στιγμή αναγνωρίζοντας όμως την ποιοτητα του περιβάλλοντός του, γνωρίζοντας τις ανάγκες του και περιμένοντας ανταμοιβές, ακριβώς όπως και εμείς. Φαίνεται πω ο σκύλος δεν χρειάζεται να θυμάται πώς έμαθε κάτι. Χρειάζεται απλώς να θυμάται αυτό που έμαθε. 
2. Ως υπεύθυνοι κηδεμόνες οποιουδήποτε κατοικιδίου οφείλουμε να διδάσκουμε στους “φίλους” μας τρόπους να “περνούν την ώρα τους” και να απασχολούνται με κάτι που τους διασκεδάζει όταν είναι μόνοι στο σπίτι, αν μή τί άλλο, για να μην ασχοληθούν με πράγματα που δεν θέλουμε και προκαλούν καταστροφές. 

Όποια και να είναι η θεωρία μπορώ να σας πω πως η μελέτη, είτε θεωρητικά είτε μέσω της παρατήρησης των κατοικιδίων μας στην καθημερινότητά μας είναι εξαιρετικά γοητευτική και αποκαλύπτει έναν τελείως καινούριο κόσμο. Οι σκύλοι έχουν χιούμορ και βαριούνται όπως κι εμείς, είναι εφευρετικοί και σε ξαφνιάζουν συχνά με την συμπεριφορά τους αρκεί να τους δώσεις την ευκαιρία. 

Οι σκύλοι καταλαβαίνουν καλύτερα από τον καθένα

Πότε είμαστε στεναχωρημένοι

Πότε γινόμαστε άδικοι

Πότε αλλάζουμε προτεραιότητες

Πότε φοβόμαστε

Πότε είμαστε θυμωμένοι 

Δεν καταλαβαίνουν όμως το γιατί

Ανοίγουμε την καρδιά μας και το σπίτι μας σε έναν άστεγο σκύλο και μαθαίνουμε να ζούμε στο παρόν.

Υιοθετώ, δεν αγοράζω. Μέχρι να αδειάσουν τα κλουβιά.

The post Ο σκύλος σου ξέρει τι ώρα είναι; (Μέρος δεύτερο) – Άρθρο της Αντωνίας Νατσιοπούλου appeared first on Eptanews.gr.

Για να καταλάβουμε πως οι σκύλοι αντιλαμβάνονται το χρόνο πρέπει πρώτα να καταλάβουμε πως αντιλαμβανόμαστε εμείς το χρόνο. Ο Αϊνστάιν εξήγησε τη σχετικότητα του χρόνου ως εξής: «Όταν ένας άνθρωπος κάθεται με καλή παρέα για μια ώρα, του μοιάζει με λεπτό. Αν όμως καθίσει για ένα λεπτό πάνω σε μια σόμπα αναμμένη θα του φανεί περισσότερο από ώρα. Αυτό μας δείχνει πως ο χρόνος είναι σχετικός». Συμβαίνει όμως το ίδιο και με τα σκύλους;

Η αίσθηση και αντίληψη του χρόνου συνδέεται άρρηκτα με τον τρόπο που λειτουργεί η μνήμη. Η μνήμη και η ικανότητα για συγκεκριμένες «βεβαιότητες» μας εξασφαλίζουν την αίσθηση της συνέχειας και της σταθερότητας, δημιουργούν την προσωπική μας ιστορία και σε ένα βαθμό μας δίνουν επίγνωση της ύπαρξής μας. Όσοι πάσχουν από Αλτσχάιμερ ή αμνησία παρουσιάζουν διαστρεβλωμένη αντίληψη για τον χρόνο. Γιατί όμως;

Σύμφωνα με την διαίρεση κατά Graf & Schacter οι άνθρωποι έχουμε δύο κατηγορίες μνήμης με κριτήριο το κατά πόσο αυτό που θυμόμαστε ξεκινά από την συνειδητή μας πρόσβαση και σκέψη σχετικά με συγκεκριμένες πληροφορίες που μπορούμε να ανακαλέσουμε (δηλωτική μνήμη) ή εκφράζεται μέσω αντιδράσεων ή συμπεριφορών όπως το να οδηγούμε ποδήλατο (άδηλη μνήμη). Σε αυτές τις κατηγορίες, φυσικά, διακρίνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις που οδηγούν σε υποδιαιρέσεις με την σειρά τους και η δηλωτική μνήμη σαφώς είναι πιο πολύπλοκη από την άδηλη μνήμη.

Είναι σίγουρο πως οι σκύλοι, και τα ζώα γενικότερα, έχουν άδηλη μνήμη. Τα διάσημα πειράματα του Παβλόφ το απέδειξαν όταν ο σκύλος συνέδεσε τον ήχο του κουδουνιού με το φαγητό. Τί γίνεται όμως με την δηλωτική μνήμη; Αρκετές έρευνες μέχρι σήμερα έχουν δείξει πως  πολλά είδη του ζωικού βασιλείου (συμπεριλαμβανομένου και του σκύλου) έχουν κάποιο είδος δηλωτικής μνήμης και είναι εξαιρετικά ικανά να θυμούνται για παράδειγμα πού αποθήκευσαν τροφή για να την φάνε αργότερα.

Πρόσφατα και μετά από έρευνες διαπιστώθηκε πως οι σκύλοι έχουν τουλάχιστον μία μορφή δηλωτικής μνήμης, την βιωματική. Θυμούνται δηλαδή συγκεκριμένα γεγονότα στην ζωή τους. Αυτό σημαίνει, τελικά, πως οι σκύλοι έχουν αίσθηση και αντίληψη του χρόνου;

Σίγουρα έχουν, αλλά είναι τελείως διαφορετική από την δική μας. Οι σκύλοι, σαφώς και ευτυχώς, δεν διαβάζουν τον χρόνο με το ρολόι ή με το ημερολόγιο. Μία από τις πιο γνωστές μελέτες σχετικά δημοσιεύτηκε το 2011 (Therese Rehn and Linda J. Keeling). Στην μελέτη συμμετείχαν αυτονόητα σκύλοι που δεν έπασχαν από άγχος αποχωρισμού. Οι σκύλοι έμεναν μόνοι τους στο σπίτι για διαφορετικά χρονικά διαστήματα και η συλλογή δεδομένων περιελάμβανε τους παλμούς της καρδιάς και εκδηλώσεις συμπεριφορών για εκείνο το διάστημα κάθε φορά. Διαπιστώθηκε πως όσο μεγαλύτερο ήταν το διάστημα αποχωρισμού από την οικογένεια που έλειπε από το σπίτι τόσο πιο έντονη ήταν η φυσική αντίδραση και η χαρά του σκύλου στην επιστροφή τους. Δηλαδή ο χρόνος που οι σκύλοι έμεναν μόνοι τους στο σπίτι επηρέαζε την διάθεσή τους και την ανταπόκρισή τους στον ερχομό της οικογένειας στο σπίτι.

Οι πιο πρόσφατες μελέτες  υποδεικνύουν πως η εξαίρετη όσφρηση του σκύλου παίζει μεγάλο ρόλο στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον χρόνο έτσι όπως εμείς οι άνθρωποι τον ορίζουμε.

Η Αλεξάνδρα Χόρογουιτς, ιδρύτρια του  Dog Cognition Lab στο Barnard College του Πανεπιστημίου Columbia έγραψε ένα εκπληκτικό βιβλίο “Τί σημαίνει να είσαι σκύλος” ( Being a Dog: το συνιστώ ανεπιφύλακτα) για τα ευρήματά της. Η Χόρογουιτς δηλώνει πως οι σκύλοι μυρίζουν κυριολεκτικά τον χρόνο. Η εξαίρετη όσφρηση που έχουν τους επιτρέπει να επεξεργάζονται τις αλλαγές στις οσμές γύρω τους και να τις συνδέουν με τον χρόνο που περνάει.

Γνωρίζουν πως είναι απόγευμα γιατί ο αέρας είναι πιο υγρός!

Ο υγρός αέρας κουβαλάει” αλλιώς τις μυρωδιές  

Γνωρίζουν αν ο ταχυδρόμος πέρασε πριν λίγο ή το πρωί!

Όσο πιο έντονη η οσμή τόσο λιγότερη η ώρα που πέρασε από το γεγονός

Γνωρίζουν ποιός θα έρθει σε λίγο στο σπίτι!

Τον έχουν μυρίσει αρκετή ώρα πριν εμφανιστεί

Το ρολόι του σκύλου είναι η μύτη του και οι δείκτες του ρολογιού του είναι οι μυρωδιές!

Η γενικότερη τάση μέχρι τώρα είναι οι ερευνητές να διατυπώνουν Η Jane McGrath σε άρθρο της αναφέρει πως οι σκύλοι δεν σχεδιάζουν το μέλλον και δεν τους καταδιώκει το παρελθόν. Αυτή ήταν η γενικότερη τάση των ερευνητών έως τώρα. Και να θεωρούμε ως δεδομένο πως ο τρόπος που ο σκύλος αντιλαμβάνεται τον χρόνο προκύπτει από τον τρόπο που λειτουργεί η μνήμη του. Είναι όμως τα πράγματα έτσι ακριβώς; Πιο πρόσφατες μελέτες, που ξεφεύγουν από την υπεραπλουστευμένη βάση θεωρίας για την μνήμη των ζώων και πώς αυτή επηρεάζει την συμπεριφορά και την ζωή τους σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της ανθρώπινης μνήμης υποστηρίζουν πως μάλλον όχι.

Συνεχίζεται…

Όποια και να είναι η θεωρία η πραγματικότητα δείχνει πως οι σκύλοι έχουν την ικανότητα τουλάχιστον να “αδράττουν την στιγμή” και να την απολαμβάνουν. Κι αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό δώρο/μάθημα που μας χαρίζει απλόχερα ο σκύλος μας!

“Μόνο τα φαντάσματα παγιδεύονται στο παρελθόν πισωγυρνώντας πάντα σε μία ζωή που έχουν ήδη ζήσει. Είμαστε αυτό που επιλέγουμε σήμερα, όχι αυτό που επιλέξαμε χθες”

Dr Wayne Dyer

Ανοίγουμε το μυαλό μας και βλέπουμε κάθε στιγμή σαν μία ευκαιρία ζωής που δεν θα ξανασυμβεί και την απολαμβάνουμε σαν να την έχουμε επιλέξει.

Ανοίγουμε την καρδιά μας και το σπίτι μας σε έναν άστεγο σκύλο και μαθαίνουμε να ζούμε στο παρόν.

Υιοθετώ, δεν αγοράζω. Μέχρι να αδειάσουν τα κλουβιά.

The post Ο σκύλος σου ξέρει τι ώρα είναι; (Μέρος πρώτο) – Άρθρο της Αντωνίας Νατσιοπούλου appeared first on Eptanews.gr.