Προσεγγίζοντας μια πιο σύγχρονη έννοιά της, θα λέγαμε ότι η καινοτομία αποτελεί μια καθημερινή και συστηματική πρακτική που στοχεύει στην ανάπτυξη και το μάρκετινγκ πρωτοποριακών προϊόντων και υπηρεσιών, που ανταποκρίνονται στις προσδοκίες και τις ανάγκες των καταναλωτών, οι οποίες συχνά είναι ανέκφραστες.

Αρκετά νέα προϊόντα και μοντέλα έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην παγκόσμια αγορά τα τελευταία χρόνια, αντικαθιστώντας ιστορικές επιχειρήσεις και στέλνοντας αρκετές μεγάλες εταιρείες στη λήθη της ιστορίας. Για παράδειγμα, το Netflix, Disney και Amazon video δεν κατακεραύνωσαν το σινεμά στις αίθουσες, αλλά διόρθωσαν τις ακριβές τιμές και τις δυσκολίες προσβασιμότητας. Η Uber, Curb κ.α. δεν κατέστρεψαν την οικονομία των ταξί, αλλά έκαναν την αγορά πιο εξατομικευμένη και πιο απλή, με ελεγχόμενες τιμές. Η Apple, Spotify, Deezer κ.α. δεν έκλεισαν τα καταστήματα λιανικής πωλήσεων δίσκων, αλλά απάντησαν στην ανάγκη του καταναλωτή να αποκτήσει πρόσβαση σε πιο γρήγορες και πλούσιες υπηρεσίες, πληροφορίες και μοναδικές εμπειρίες. Αυτά και πολλά άλλα παραδείγματα μας αποδεικνύουν καθημερινά ότι η καινοτομία μέσα από την τεχνολογία, βασισμένη σε πελατοκεντρικές υπηρεσίες, διαμορφώνει ταχύτατα το τοπίο και την αγορά. Ως εκ τούτου, διαπιστώνουμε ότι η επιτυχημένη καινοτομία προσφέρει έναν νέο τρόπο ανάπτυξης στις εταιρείες ανεξαρτήτου βεληνεκούς.

Γιατί είναι σημαντική η καινοτομία για τις επιχειρήσεις;

Ορισμένες εταιρείες είναι επιτυχείς όσον αφορά στην καινοτομία, καθώς βρίσκουν τρόπο να εισχωρήσουν έξυπνα στην αγορά και να κερδίσουν γρήγορα μερίδια. Μάλιστα, πολλές έρευνες επιβεβαιώνουν ότι επιχειρήσεις που αξιοποιούν τα βασικά στοιχεία της καινοτομίας χαίρουν ενός σημαντικού πλεονεκτήματος απόδοσης που τις ξεχωρίζει από άλλες, με στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο έλεγχος της καινοτομίας μπορεί να αποφέρει οικονομικό κέρδος που είναι 2,4 φορές υψηλότερο από εκείνο άλλων παραγόντων (McKinsey).

Για «επιτυχημένη καινοτομία» μπορούμε να μιλάμε όταν οι επιχειρηματίες διασταυρώνουν πολλά στοιχεία, ώστε να κατασταλάξουν στην ιεράρχηση των προτεραιοτήτων τους. Ειδικότερα, τα τρία πιο σημαντικά ερωτήματα απαντώνται στο ποιος, το τι και το πώς:

Μια ανικανοποίητη ανάγκη του πελάτη («ποιος»): Ποιος είναι ο πελάτης και ποιο πρόβλημά του καλούμαστε να λύσουμε; Οι καινούργιες τάσεις, όπως ο αυτοματισμός και o ψηφιακός μετασχηματισμός, οδηγούν σε αλλαγές και απαντούν στις νέες ανάγκες των πελατών.

Μια λύση («τι»): Είναι η λύση αναγκαία και πώς η ίδια μπορεί να προσεγγιστεί;

Ένα επιχειρηματικό μοντέλο που επιτρέπει τη δημιουργία εσόδων από τη καινούρια υπηρεσία ή προϊόν («πώς»): Πώς θα δημιουργήσει αξία η λύση; Ποιο είναι το επιχειρηματικό μοντέλο;

Η επιτυχής καινοτομία απαιτεί απαντήσεις σε κάθε μία από τις παραπάνω ερωτήσεις. Βέβαια, όλες οι εταιρείες που επιθυμούν να καινοτομήσουν κρίνεται αναγκαίο να ξεκινήσουν από το να επανασχεδιάσουν την εταιρική τους οργάνωση και να επανεξετάσουν τη νοοτροπία της διοικητικής τους ομάδας. Επιπρόσθετα, είναι πολύ σημαντικό να θέσετε τους σωστούς στόχους, όπως και να επενδύσετε στους κατάλληλους πόρους, ώστε να μειώσετε τους κινδύνους που ελλοχεύουν, βάσει ενός αποτελεσματικού χρονοδιαγράμματος. Είναι οι προσπάθειες που θα κάνει η επιχείρηση στην αγορά ρεαλιστικές, όπως και οι διαθέσιμες τεχνολογίες διαθέσιμες αντίστοιχα; Η λίστα των ερωτήσεων που πρέπει να κάνει ο εκάστοτε επιχειρηματίας είναι μεγάλη. Το κυριότερο, όμως, είναι να διαθέτει σαφές όραμα, φιλοδοξία και να πραγματοποιεί τις σωστές επιλογές.

Η καινοτομία είναι ομαδικό άθλημα

…και γι’ αυτό κρίνεται επιβεβλημένο κάθε επιχειρηματίας να καθοδηγείται από έναν έμπειρο εξωτερικό επιχειρηματικό σύμβουλο. Κατέχοντας βαθιά γνώση της αγοράς και των αναγκών της, καθώς και του απαραίτητου για τις σύγχρονες επιχειρήσεις ψηφιακού μετασχηματισμού, ένας στρατηγικός business consultant θα σας βοηθήσει να διαχειριστείτε σωστά τις αλλαγές, θα ανταλλάξει νέες καινοτόμες ιδέες μαζί σας, όπως επίσης θα θέσει τα θεμέλια εκείνα που θα σας διευκολύνουν στη λήψη ορθών επιχειρηματικών αποφάσεων ακόμη και σε καιρούς αβεβαιότητας.

Ειδικότερα, το σύνολο της αγοράς, προκειμένου να διατηρήσει την εύθραυστη αναπτυξιακή ισορροπία, κρίνει ως επιβεβλημένη τη λήψη δραστικών μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, ειδικά εκείνων που αποσκοπούν στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης.

Σήμερα, βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές προκλήσεις λόγω διαχρονικών ρυθμιστικών αγκυλώσεων, της ενεργειακής κρίσης και του πληθωρισμού.

Κατά τις εκτιμήσεις του ΣΕΒ, το διεθνές περιβάλλον παραμένει αβέβαιο και οι επιχειρήσεις καλούνται να διατηρήσουν μια εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στη αντιμετώπιση της δυσμενούς συγκυρίας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

Όπως αποτυπώνεται στη σχετική έρευνα – σε αντίθεση με το τι «έβλεπαν» οι επιχειρήσεις τα προηγούμενα χρόνια, σήμερα οι μισές εταιρείες (51% έναντι 15% το 2019 και 6,4% το 2017) προσδοκούν ή επιδιώκουν επιχειρηματική ανάπτυξη,

Μόλις το 15% (έναντι 43% το 2019 και 64% το 2017) προσδοκά ή επιδιώκει σταθερότητα στα επιχειρηματικά μεγέθη την παρούσα περίοδο,

Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, μία στις τρεις (34%) θεωρεί ότι χωρίς επιχειρηματική ανάταξη έχει δυσκολία να αντιμετωπίσει τις αναπτυξιακές προκλήσεις.

Όσοι στοχεύουν σε ανάπτυξη, σταθερότητα ή ανάταξη

• Στην πρώτη περίπτωση, οι επιχειρήσεις επενδύουν συστηματικά (και θα το πράξουν εντατικότερα στο μέλλον) και αξιοποιούν τους πόρους της ΕΕ για το λόγο αυτό. Έχουν ως εχέγγυο την οικονομική προοπτική της χώρας. Θεωρούν την πράσινη μετάβαση και το ψηφιακό μετασχηματισμό εξίσου σημαντικά για την ανάπτυξη προϊόντων, τη διαχείριση κινδύνων αλλά και τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης.
• Οι επιχειρήσεις που κοιτάζουν πρώτα την σταθερότητα είναι αυτές που επιβίωσαν στις κρίσεις, αξιοποιούν ευκαιρίες στη συγκυρία της πανδημίας και επιδιώκουν να σταθεροποιήσουν τα επιχειρηματικά τους μεγέθη. Επενδύουν αλλά χωρίς να έχουν ακόμα καταφέρει να αποκτήσουν ρυθμό στην επενδυτική δραστηριότητά. Το ενεργειακό κόστος επηρεάζει έντονα τις δραστηριότητές τους, για αυτό και η πράσινη μετάβαση αντιμετωπίζεται ως σημαντική προτεραιότητα σε όρους αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης και μείωσης του ενεργειακού κόστους, παρά ανάπτυξης νέας επιχειρηματικότητας.
• Όσον αφορά τις προτάσεις για ανάταξη, είναι επιχειρήσεις που επλήγησαν περισσότερο από τις κρίσεις και δεν έχουν καταφέρει να μετασχηματίσουν τις προκλήσεις σε ευκαιρίες ανάπτυξης. Δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τα καθημερινά προβλήματα και να αναταχθούν επιχειρηματικά, ενώ έχουν σημαντική επενδυτική υστέρηση ως προς τον πράσινο και ψηφιακό τους μετασχηματισμό, και μόλις το 17,2% συνεχίζει με την υλοποίηση των επενδυτικών του σχεδίων. Τέλος, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση αποτελεί πρόβλημα.

Οι βασικοί προβληματισμοί και πώς «βλέπουν» οι επιχειρήσεις την πορεία της οικονομίας

• Η ενεργειακή κρίση και οι πληθωριστικές πιέσεις είναι σημαντικές απειλές, με ανάγκη μεγαλύτερων παρεμβάσεων για την άμβλυνση των επιπτώσεών τους ώστε να μη διαταραχθεί η εύθραυστη αναπτυξιακή ισορροπία.
• Ειδικά οι πληθωριστικές πιέσεις εξανεμίζουν τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να απορροφούν τα αυξημένα κόστη χωρίς να τα μετακυλούν στους αγοραστές των προϊόντων τους. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολία κάλυψης των αναγκών σε ανθρώπινο κεφάλαιο με γνώσεις και δεξιότητες.
• Κατά τα άλλα, η οικονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και η προοπτική της, ακολουθεί μία σταθερή πορεία. Η θετική εκτίμηση για την οικονομική κατάσταση της χώρας παραμένει για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά πάνω από 10%, κάτι που είχε να συμβεί από το 2017.

Ποιες είναι οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις

Καταγράφεται η μεγάλη πρόοδος στη ψηφιοποίηση του κράτους (κυρίως στις διεπαφές μέσω του gov.gr), στη μεταρρύθμιση του φορολογικού πλαισίου και η υλοποίηση του ΕΣΠΑ.

Οι μεταρρυθμίσεις στους τομείς αυτούς υποστηρίζουν μια ποιοτική στροφή στη λειτουργία της οικονομίας. Ωστόσο, για το σύνολο των επιχειρήσεων, ζητούμενο είναι η ακόμα ταχύτερη άρση της γραφειοκρατίας σε πεδία όπως η απονομή δικαιοσύνης, το ρυθμιστικό πλαίσιο για την ενέργεια και το κλίμα, η χωροταξία, η αδειοδότηση, η λειτουργία των ΟΤΑ, η λειτουργία του ανταγωνισμού, το πτωχευτικό πλαίσιο κ.λπ. Οι επιχειρήσεις θεωρούν ότι η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων στα πεδία αυτά είναι σημαντική ώστε οι διαδικασίες της δημόσιας διοίκησης να απλοποιούνται πριν τη ψηφιοποίησή τους και ανάρτηση τους στο gov.gr.

Συμπερασματικά, το σύνολο της αγοράς, προκειμένου να διατηρήσει την εύθραυστη αναπτυξιακή ισορροπία, κρίνει ως επιβεβλημένη τη λήψη δραστικών μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, ειδικά εκείνων που αποσκοπούν στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης.

Σε επιμέρους χρήσιμα ευρήματα της έρευνας που καταδεικνύουν εμπόδια στην αναπτυξιακή πορεία των επιχειρήσεων αποτυπώνεται πως:

Οι καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης και η πολυνομία παρεμποδίζουν την ανάπτυξη των επιχειρήσεων: Με 18,7% και 22,5% αντίστοιχα, τα χρόνια ζητήματα της πολυνομίας και της καθυστέρησης απονομής δικαιοσύνης εμποδίζουν την ανάπτυξη και την εύρυθμη λειτουργία του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Η έλλειψη ικανών στελεχών συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα. Ειδικά για την κατηγορία των επιχειρήσεων που προσδοκούν ανάπτυξη αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά εμπόδια ανάπτυξης (19,5% – 4η θέση).

Σε ότι αφορά το φορολογικό πλαίσιο, οι επιχειρήσεις που προσβλέπουν σε ανάπτυξη αναγνωρίζουν τις φορολογικές μεταρρυθμίσεις τα τελευταία χρόνια, ενώ για την κατηγορία των επιχειρήσεων που δυσκολεύονται περισσότερο (στόχος η ανάταξη) παραμένει σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξή τους, καθώς αξιολογούν ότι οι συντελεστές στην εταιρική φορολογία και τη φορολογία της εργασίας παραμένουν αρκετά υψηλοί.

Αναφορικά με τη χρηματοδότηση και τις επενδύσεις, το 58,6%, δε, όσων δυσκολεύονται κατατάσσει στις πρώτες θέσεις των εμποδίων τον ακριβό δανεισμό και τη αδυναμία πρόσβασης στη χρηματοδότηση, ενώ ακολουθεί με 51,9% το έλλειμμα χρηματοδοτικών εργαλείων και επενδυτικών κινήτρων. Κατ’ επέκταση, δημιουργούνται σημαντικά προβλήματα ρευστότητας και αποθαρρύνεται οποιαδήποτε επενδυτική προσπάθεια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας

• περισσότεροι από τέσσερις στους 10 (43%) CEOs, αντιμετωπίζουν τη συνέχιση ή την επιστροφή των διαταραχών που σχετίζονται με τον COVID-19, συμπεριλαμβανομένων νέων lockdowns και πιέσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού, ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τις δραστηριότητές τους. Ο κίνδυνος αυτός αξιολογείται ως μεγαλύτερος στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού (48%), σε σχέση με την Αμερικανική Ήπειρο (43%) ή την Ευρώπη (41%).
• Επαυξάνοντας την τέλεια καταιγίδα για την οποία προετοιμάζονται οι CEOs, το 35% των ερωτηθέντων επισημαίνουν τις γεωπολιτικές εντάσεις και το 34% τον πληθωρισμό ως κρίσιμους κινδύνους για την ανάπτυξη, με την πλειοψηφία (69%) να προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα επηρεάσει αρνητικά την απόδοση και την ανάπτυξη της εταιρείας τους.
• Μια σημαντική μειοψηφία (16%) αναγνώρισε τον πληθωρισμό ως τη μεγαλύτερη απειλή για τα έσοδα και τα περιθώρια κέρδους της εταιρείας τους.

Πάνε πίσω προγραμματισμένες επενδύσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία, σχεδόν όλοι οι επικεφαλής επαναπροσδιορίζουν τα επενδυτικά τους σχέδια ελέω γεωπολιτικών αναταραχών, μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση.

Πολλοί από τους επικεφαλής δήλωσαν πως αναδιαρθρώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού της εταιρείας τους (40%) και μεταφέρουν λειτουργικά περιουσιακά στοιχεία (39%), ενώ το ένα τρίτο διακόπτει τις δραστηριότητες σε ορισμένες αγορές (30%) ή σταματά εντελώς τις προγραμματισμένες επενδύσεις (29%).

Στρατηγικές επενδύσεις για τον μετριασμό των κινδύνων με περισσότερους από τους μισούς CEOs να σχεδιάζουν συγχωνεύσεις και εξαγορές

Οι Διευθύνοντες Σύμβουλοι που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν την ανάδειξη της βιώσιμης ανάπτυξης ως βασικής πτυχής όλων των προϊόντων και υπηρεσιών τους, με στόχο την προσέλκυση πελατών (39%) και τη χρήση τεχνολογίας για την ενίσχυση της αφοσίωσης των πελατών (34%), ως τις βασικές ενέργειες που σχεδιάζουν να ακολουθήσουν για να αντιμετωπίσουν το προσεχές δύσκολο εξάμηνο.

Ταυτόχρονα, μια σημαντική πλειοψηφία (64%) σκοπεύει να αυξήσει τις επενδύσεις κεφαλαίου, έναντι μόλις 14% που σχεδιάζει να τις μειώσει. Περισσότεροι από τους μισούς (52%) σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν εξαγορά το επόμενο έτος, ενώ σχεδόν οι μισοί (40%) από τους ερωτηθέντες σχεδιάζουν να δραστηριοποιηθούν σε όλα τα μέτωπα, αναζητώντας να αποκτήσουν, να εκχωρήσουν και να συνάψουν νέες κοινοπραξίες ή στρατηγικές συμμαχίες.

Αναφερόμενοι στην επόμενη συναλλαγή τους, το 21% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι αυτή θα οφείλεται στην ανάγκη να επενδύσουν σε μια επιχείρηση που βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ώστε να ενισχύσουν το υπάρχον χαρτοφυλάκιό τους και να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέα ταλέντα, ενώ το 15% ανέφεραν ότι θα προσπαθήσουν να αποκτήσουν μια επιχείρηση σε έναν παραπλήσιο κλάδο, προκειμένου να ανοίξουν νέους δρόμους ανάπτυξης, όπως αποτυπώνεται στην έρευνα της ΕΥ.

Τι βλέπουν άνθρωποι της ελληνικής αγοράς για το 2023

Ενδιαφέρουσες ήταν και οι τοποθετήσεις ανθρώπων με γνώση για τα τεκταινόμενα στην ελληνική αγορά στο πρόσφατο Fortune Greece CEO Initiative.

Ειδικότερα, ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, κ. Νίκος Βέττας σημειώσει πως η χώρα μας διαθέτει «δεξαμενές» που θα της επιτρέψουν να διατηρήσει τη θετική δυναμική που έχει αναπτύξει.

Από την άλλη πλευρά, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη και για το δυσμενές σενάριο όπου το ευρωπαϊκό περιβάλλον θα εκτροχιαστεί, εξαιτίας των συνεπειών του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης.

Κατά τον κ. Βέττα, τα βήματα της Ελλάδας θα πρέπει να επικεντρωθούν την εξωστρέφεια και καινοτομία, μιλώντας και για τη μεγάλη ρευστότητα που προσφέρει το Ταμείο Ανάκαμψης, μεταξύ άλλων.

Στο ίδιο πνεύμα και ο CEO του Υπερταμείου, κ. Γρηγόρης Δημητριάδης ο οποίος εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι η οικονομία θα συνεχίσει να έχει ρυθμούς ανάπτυξης, τονίζοντας ότι πρέπει να υπάρξει συνέχεια όλης της προσπάθειας παρόλο που είναι μια εκλογική χρονιά, κάτι πολύ σημαντικό και για τους επενδυτές ώστε να συνεχίσουν να έρχονται στη χώρα.

Από τη πλευρά του ο πρόεδρος της Grant Thorton κ. Νίκος Καραμούζης τόνισε ότι η ΕΚΤ δεν θα πρέπει να προχωρήσει σε εμπροσθοβαρή αύξηση επιτοκίων, δεδομένου ότι το πρόβλημα στην Ευρώπη είναι πρόβλημα κόστους και προσφοράς. Αναφέρθηκε στα μικρά μεγέθη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην χώρα μας σε σχέση με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά και έκανε λόγο για την τόλμη από μέρους των επιχειρήσεων να αναζητήσουν κεφάλαια να επενδύσουν στις ίδιες τους τις επιχειρήσεις και να μην βασίζονται μόνον στο κράτος.

Μια χρονιά γεμάτη προκλήσεις θεωρεί το 2023 ο κ. Χάρης Λαμπρόπουλος, πρόεδρος της Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων, σημειώνοντας ωστόσο πως τα Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι μια ιστορική ευκαιρία για την οικονομία και τις επιχειρήσεις.

Και αν στις μέρες μας γνωρίσαμε έννοιες όπως «Μεγάλη Παραίτηση», ή «Σιωπηλή Παραίτηση» ένας άλλος όρος έρχεται να προστεθεί στο καθημερινό λεξιλόγιο στο χώρο της εργασίας: Ο όρος «quitfluncer», του φαινομένου δηλαδή που ένας εργαζόμενος που αποχωρεί από μια επιχείρηση, επηρεάζει και τους υπόλοιπους εργαζομένους να κάνουν το ίδιο

Σε κάθε περίπτωση πλέον, όπως αναφέρει μεγάλη έρευνα της Adecco, οι επιχειρήσεις καλούνται να υιοθετήσουν μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση που θα προάγει την ευεξία, θα διαφυλάσσει την ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής και θα εξασφαλίζει την οικονομική σταθερότητα των εργαζομένων απέναντι στην αύξηση του κόστους ζωής.

-Σύμφωνα με την Adecco, 3 στους 5 εργαζομένους (61%) ανησυχούν ότι ο μισθός τους δεν είναι αρκετός για να ανταπεξέλθουν στο αυξανόμενο κόστος ζωής.

-Παράλληλα, σύμφωνα με άλλα ευρήματα τις έρευνας, 7 στους 10 εργαζομένους δηλώνουν ότι σκέφτονται να παραιτηθούν όταν βλέπουν συναδέλφους τους να αποχωρούν από την εταιρεία, με 5 στους 10 να ακολουθούν τους συναδέλφους τους στην έξοδο.

-Από το 27% όλων των εργαζομένων παγκοσμίως που σχεδιάζουν να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους στους επόμενους 12 μήνες, σχεδόν οι μισοί (45%) αναζητούν ήδη ενεργά νέα δουλειά.

-Έξι στους δέκα εργαζόμενους (61%) αισθάνονται σίγουροι ότι θα μπορέσουν να βρουν μια νέα δουλειά σε έξι μήνες ή λιγότερο, ακόμη και εν μέσω ύφεσης. Παρά το ρευστό μακροοικονομικό περιβάλλον, μεγάλο μέρος των εργαζομένων αισθάνεται ότι διατηρεί την διαπραγματευτική του ισχύ στην αγορά εργασίας.

Οι εκπρόσωποι της γενιάς Ζ έχουν σε πρώτο πλάνο την εργασιακή ευελιξία καθώς σχεδόν οι μισοί (47%) εργάζονται ήδη σε καθεστώς τετραήμερης εργασίας ενώ το 64% θα δεχόταν μείωση αποδοχών για να εργάζεται 4 φορές την εβδομάδα.

Μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης οικονομικής αβεβαιότητας, οι εταιρείες θα πρέπει να διαχειριστούν τόσο τις οικονομικές ανησυχίες των εργαζομένων τους όσο και τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την ευημερία τους, παραμένοντας διαρκώς στο πλευρό τους, για να μην έρθουν αντιμέτωπες με κύματα παραιτήσεων. Αυτό είναι το βασικότερο συμπέρασμα που προκύπτει από τα αποτελέσματα της 3ης έκδοσης της παγκόσμιας έρευνας του Ομίλου Adecco: Global Workforce of The Future 2022. Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 34.000 εργαζόμενοι από 25 χώρες* συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, αποτελεί την μεγαλύτερη απόπειρα καταγραφής της συμπεριφοράς των εργαζομένων παγκοσμίως, ανεξαρτήτως κλάδου.

Η Valerie Beaulieu-James, Chief Sales and Marketing Officer του Ομίλου Adecco δήλωσε σχετικά: Για να μην έρθουν αντιμέτωπες με μαζικές παραιτήσεις – ήδη παρατηρείται μια αύξηση του φαινομένου σε παγκόσμιο επίπεδο – οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση με τους εργαζομένους τους, και να μην περιορίζουν τη στήριξή τους μόνο σε αυξήσεις απολαβών. Για να καλύψουν τις ανάγκες των εργαζομένων τους, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα για περισσότερη ευελιξία, καθώς αυτό αποτελεί μια από τις βασικότερες προϋποθέσεις παραμονής ή όχι σε μια εργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εταιρείες θα πρέπει να δώσουν έμφαση στη διατήρηση των ταλαντούχων στελεχών και να εξασφαλίζουν ότι οι προϊστάμενοι των τμημάτων θα επικοινωνούν με τους υφισταμένους τους για θέματα επαγγελματικής ανέλιξης. Είναι πάρα πολύ σημαντικό για μια επιχείρηση να επενδύει στο ανθρώπινο δυναμικό της και να παρέχει ευκαιρίες δια βίου μάθησης. Η απόκτηση νέων γνώσεων και η αναβάθμιση των ήδη υφιστάμενων δεξιοτήτων των εργαζομένων έχουν μεγάλη σημασία στον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων εργοδότη-εργαζομένου. Είναι ιδιαίτερα κρίσιμο τα διευθυντικά στελέχη μιας επιχείρησης να καλλιεργήσουν μια κουλτούρα η οποία θα εμπνέει και θα παρακινεί όλους τους εργαζομένους να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό.

Το αυξανόμενο κόστος ζωής αναγκάζει τους εργαζομένους να βρουν δεύτερη δουλειά

Η έρευνα προσδιορίζει τον αυξημένο πληθωρισμό ως την κύρια αιτία ανησυχίας για τους εργαζόμενους. Τρεις στους πέντε (61%) σε όλο τον κόσμο ανησυχούν ότι ο μισθός τους δεν είναι αρκετά υψηλός για να διαχειριστούν τους τρέχοντες ρυθμούς πληθωρισμού και τη συνακόλουθη αύξηση του κόστους ζωής. Αυτό καθιστά πιθανό για περισσότερους από τους μισούς (51%) εργαζομένους να αναζητήσουν δεύτερη δουλειά για να τα βγάλουν πέρα.

Το φαινόμενο των «Quitfluencers» απειλεί να δημιουργήσει «πανδημία παραιτήσεων»

Η έρευνα αναδεικνύει την άνοδο του «quitfluncer», του φαινομένου δηλαδή που ένας εργαζόμενος που αποχωρεί από μια επιχείρηση, επηρεάζει και τους υπόλοιπους εργαζομένους να κάνουν το ίδιο. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, πάνω από τα δύο τρίτα (70%) των ερωτηθέντων σκέφτονται να παραιτηθούν εάν δουν συναδέλφους τους να φεύγουν από την εργασία τους. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εκπρόσωποι της γενιάς Z έχουν 2,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να επηρεαστούν να παραιτηθούν, από ότι οι Baby Boomers. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη των εταιρειών να επικεντρωθούν σε λύσεις διατήρησης των ταλαντούχων στελεχών, δεδομένου ότι σχεδόν το ένα τρίτο των εργαζομένων παγκοσμίως (27%) δηλώνουν ότι σκοπεύουν να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Από αυτούς, σχεδόν οι μισοί (45%) αναζητούν ενεργά την επόμενη εργασία τους. Εδώ δημιουργείται μια ευκαιρία για τις εταιρείες να παρέμβουν και να αναστρέψουν αυτήν την κατάσταση, επενδύοντας σε προγράμματα επανεκπαίδευσης και διατήρησης ταλέντου που θα μπορούσαν να περιορίσουν την έκταση του φαινομένου.

Οι νέοι ζητούν περισσότερη ευελιξία

Οι νεότερες γενιές αποφεύγουν ολοένα και συχνότερα δουλειές που περιορίζουν στο ελάχιστο τον προσωπικό τους χρόνο, αναζητώντας μια ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι που ανήκουν στην γενιά Z (47%) εργάζονται 4 μέρες την εβδομάδα, σε αντίθεση με όσους ανήκουν στην γενιά των Baby Boomers, όπου μόνο το 18% δουλεύει 4 μέρες. Από το 32% όλων των εργαζομένων που απασχολούνται επί του παρόντος 4 φορές την εβδομάδα, περισσότεροι από τους μισούς (51%) αποδέχτηκαν περικοπή μισθού για να το κάνουν. Αν και η προοπτική μιας τετραήμερης εβδομάδας εργασίας δεν είναι ακόμη η πρώτη προτεραιότητα για τους εργαζομένους που αναζητούν εργασία, αυτό θα μπορούσε να αλλάξει στο άμεσο διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εταιρείες πρέπει να είναι πρόθυμες να δημιουργήσουν ένα ευέλικτο εργασιακό περιβάλλον που θα διατηρεί τους εργαζόμενους ευτυχισμένους και αφοσιωμένους μακροπρόθεσμα, καθώς οι ανάγκες τους συνεχίζουν να διαφοροποιούνται μέσα στο αβέβαιο περιβάλλον. Στο άμεσο μέλλον, για να διατηρούν οι επιχειρήσεις τα ταλαντούχα στελέχη τους, θα πρέπει να διασφαλίζουν ευέλικτα μοντέλα εργασίας και να προσφέρουν στους εργαζόμενους μια πιο ισορροπημένη επαγγελματική ζωή.

Η ικανοποίηση και η αφοσίωση των εργαζομένων καθορίζεται από πολλούς παράγοντες

Καθώς οι εταιρείες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο των μαζικών παραιτήσεων, εξαιτίας της αύξησης του πληθωρισμού και του κόστους ζωής αλλά και του φόβου μιας επικείμενης ύφεσης, η έκθεση επισημαίνει ορισμένες λύσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν την απώλεια εργαζομένων. Τα ευρήματα καθιστούν σαφές ότι ενώ το ύψος των απολαβών ήταν ένα αποτελεσματικό εργαλείο πρόσληψης τα τελευταία χρόνια, οι εργαζόμενοι δεν μένουν πλέον σε μια επιχείρηση μόνο για τον μισθό. Οι πρόσθετοι λόγοι για να αφοσιωθούν σε έναν εργοδότη περιλαμβάνουν την ύπαρξη μιας ισχυρής εταιρικής κουλτούρας που προσφέρει ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καλό εργασιακό περιβάλλον και προσεκτικά σχεδιασμένες ευκαιρίες ανάπτυξης, ειδικά για τα νεότερα στελέχη. Η συνολική εργασιακή ικανοποίηση σήμερα είναι πολυδιάστατη και βασίζεται στον καθορισμό της αμοιβής ανάλογα με την απόδοση, στην δυνατότητα εξέλιξης αλλά και στην ευελιξία, την ψυχική υγεία και την ευημερία. Για να αποφευχθεί μια κρίση μαζικών παραιτήσεων, οι εταιρείες θα πρέπει άμεσα να αδράξουν την ευκαιρία και να δώσουν ξανά προτεραιότητα στους ανθρώπους τους, καθορίζοντας έναν ξεκάθαρο στόχο που θα εμπνέει και θα δίνει κίνητρο σε όλους τους εργαζόμενους, όπου κι αν βρίσκονται.

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, συλλογικά, απασχόλησαν 131,5 εκατομμύρια άτομα και δημιούργησαν 6,8 δισεκατομμύρια ευρώ «πλούτου». Όσον αφορά στις μικρές, που αποτελούν και την πλειοψηφία, το οικονομικό τους βάρος ήταν χαμηλότερο όσον αφορά στη συμβολή τους στην απασχόληση ή την προστιθέμενη αξία, σε σύγκριση με τον αριθμό τους: οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις απασχολούσαν λιγότερο από το ήμισυ (48,4%) του εργατικού δυναμικού της μη χρηματοοικονομικής επιχειρηματικής οικονομίας της ΕΕ, ενώ συνεισέφεραν κάτι περισσότερο από το ένα τρίτο (35,3 %) σε προστιθέμενη αξία.

Το 2019, υπήρχαν 43.000 μεγάλες επιχειρήσεις (εταιρείες με 250 ή περισσότερα άτομα απασχολούμενους) στη μη χρηματοοικονομική επιχειρηματική οικονομία της ΕΕ. Αυτές οι επιχειρήσεις αντιπροσώπευαν μόλις το 0,2% του συνολικού αριθμού των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το οικονομικό τους βάρος ήταν, αναλογικά, πολύ μεγαλύτερο: οι μεγάλες επιχειρήσεις απασχολούσαν περισσότερο από το ένα τρίτο (35,6%) του εργατικού δυναμικού της ΕΕ για τη μη χρηματοοικονομική οικονομία και ήταν υπεύθυνες για ένα ακόμη μεγαλύτερο μερίδιο της οικονομικής συνεισφοράς (47,6%).

Την ίδια χρονιά, οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις συνεισέφεραν σχετικά υψηλό μερίδιο της προστιθέμενης αξίας στις οικονομίες του ευρωπαϊκού νότου και της Εσθονίας. Αντίθετα, οι μεγάλες επιχειρήσεις ήταν υπεύθυνες για το ήμισυ περίπου της προστιθέμενης αξίας στις οικονομίες της Πολωνίας και της Σουηδίας, του 53,1% στη Γερμανία και του 57,2 % στη Γαλλία. Το μερίδιο αυτό κορυφώθηκε στο 63,5% στην Ιρλανδία.

Την ίδια στιγμή, το 2019, το ποσοστό «γεννήσεων» νέων επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (όπως μετράται με τον αριθμό των γεννήσεων ως ποσοστό του αριθμού των ενεργών επιχειρήσεων) στην επιχειρηματική οικονομία, ήταν 10%. Η αναλογία αυτή κυμάνθηκε από ένα υψηλό 19,4% στη Λιθουανία και 15,8% στην Πορτογαλία, έως 4,8% στην Ελλάδα. Όσον αφορά στους «θανάτους» επιχειρήσεων, το 2019, το προκαταρκτικό ποσοστό στην επιχειρηματική οικονομία της ΕΕ ήταν 8,3%, κυμαινόμενο από 29,5% στη Βουλγαρία και 22,5% στη Λιθουανία έως 1% στην Ιρλανδία.

Για την ίδια χρονιά, τέσσερις στις πέντε επιχειρήσεις που είχαν ιδρυθεί κατά το προηγούμενο έτος στην επιχειρηματική οικονομία της ΕΕ, είχαν καταφέρει να επιβιώσουν: το ποσοστό επιβίωσης ενός έτους ήταν 82%. Το ποσοστό αυτό ήταν ιδιαίτερα υψηλό στη Σουηδία και την Ελλάδα (97% των νεοσύστατων επιχειρήσεων επιβίωσαν μετά από έναν χρόνο), ενώ το 96% των νέων επιχειρήσεων επιβίωσε τουλάχιστον ένα χρόνο στις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο. Αντίθετα, μόλις το 63% των νέων επιχειρήσεων στη Λιθουανία επιβίωσαν τον πρώτο χρόνο τους.

Το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης στην ΕΕ για επιχειρήσεις που «γεννήθηκαν» το 2014 και συνέχιζαν να δραστηριοποιούνται το 2019, ήταν 45%. Με άλλα λόγια, λιγότερο από το ήμισυ του συνόλου των επιχειρήσεων του 2014 επιβίωσαν μέχρι το 2019. Τα ποσοστά επιβίωσης των επιχειρήσεων για μια πενταετία ήταν μικρότερα από 50% για τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, με το χαμηλότερο ποσοστό να καταγράφεται στη Λιθουανία (29%). Τα υψηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στο Βέλγιο και τη Σουηδία (και οι δύο 62%), ακολουθούμενες από την Ολλανδία (59%).

Μεταξύ της αρχής του 2017 και του τέλους του 2019, υπήρξε μια σχετικά σταθερή ανοδική τάση στον αριθμό των εγγραφών νέων επιχειρήσεων στην ΕΕ. Αυτό το μοτίβο έληξε απότομα στο πρώτο τρίμηνο του 2020, όταν έγινε αισθητός ο αντίκτυπος της πανδημίας του COVID-19 και των σχετικών μέτρων περιορισμού της εξάπλωσης του. Ακόμη πιο έντονη πτώση καταγράφηκε στο δεύτερο τρίμηνο του 2020. Στο τρίτο τρίμηνο του 2020, ο αριθμός ξεπέρασε το επίπεδο που καταγράφηκε στο τέλος του 2019. Στη συνέχεια υπήρξε σχετικά σταθερή ανάπτυξη έως το τέλος του 2021.

Έχοντας μειωθεί μεταξύ της αρχής του 2015 και του τέλους του 2016, ο αριθμός των δηλώσεων πτώχευσης στην ΕΕ παρέμεινε σχετικά αμετάβλητος μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2020, όταν έγινε αισθητός ο αρχικός αντίκτυπος της πανδημίας. Ο αριθμός των δηλώσεων πτώχευσης μειώθηκε περαιτέρω στο δεύτερο τρίμηνο του 2020. Παρά την αύξηση σε καθένα από τα επόμενα τρία τρίμηνα, ο αριθμός των δηλώσεων πτώχευσης στο πρώτο τρίμηνο του 2021 εξακολουθούσε να είναι χαμηλότερος από το επίπεδο στο τέλος του 2019. Ο αριθμός των πτωχευτικών δηλώσεων μειώθηκε ξανά κατά το υπόλοιπο του 2021, αλλά παρέμεινε πάνω από το χαμηλό που καταγράφηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2020.

Σε αντίθεση με παγκόσμιους ανταγωνιστές όπως η Ιαπωνία ή οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι επιχειρηματικές δαπάνες για Ε&Α είναι σχετικά χαμηλές στην ΕΕ. Εκτός από μια ελαφρά μείωση το 2009, οι ευρωπαϊκές επιχειρηματικές δαπάνες για Ε&Α αυξήθηκαν σταθερά (σε τρέχοντες όρους τιμών) μεταξύ 2005 και 2019. Αυτή η γενικά ανοδική εξέλιξη δεν επεκτάθηκε το 2020, καθώς οι δαπάνες μειώθηκαν κατά 1,5% στα 205 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Σουηδία, το Βέλγιο, η Δανία, η Αυστρία, η Γερμανία και η Φινλανδία είχαν τα υψηλότερα ποσοστά ανά κάτοικο, παράλληλα με τα υψηλότερα συνολικά επίπεδα έντασης Ε&Α (δαπάνες Ε&Α σε σχέση με το ΑΕΠ).

Το 2018, σε όλες τις βασικές δραστηριότητες καινοτομίας, περισσότερα από τα τρία τέταρτα των μεγάλων επιχειρήσεων (με 250 ή περισσότερα απασχολούμενα άτομα) στην ΕΕ επικέντρωσαν σε κάποια μορφή καινοτόμου δραστηριότητας. Αντίθετα, αυτό αφορούσε σε λιγότερο από το ήμισυ του συνόλου των μικρών επιχειρήσεων (με 10–49 απασχολούμενους). Το 2018, το ποσοστό των βιομηχανιών που ήταν καινοτόμες κορυφώθηκε στο 74,7% στην Εσθονία, ενώ το Βέλγιο, η Γερμανία, η Κύπρος και η Αυστρία ήταν τα μόνα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ που κατέγραψαν μερίδια άνω των δύο τρίτων.

Το 2019, ο υψηλότερος αριθμός επιχειρήσεων καταγράφηκε στη δραστηριότητα του διανεμητικού εμπορίου (5,7 εκατομμύρια): περίπου μία στις τέσσερις επιχειρήσεις στη μη χρηματοοικονομική επιχειρηματική οικονομία της ΕΕ είχε ως κύρια δραστηριότητα το διανεμητικό εμπόριο. Απασχολήθηκαν, εκεί, 29,4 εκατομμύρια άτομα και δημιούργησαν αξία 1,28 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Αυτές ήταν οι δεύτερες υψηλότερες αξίες μετά τη μεταποίηση, η οποία είχε 30,2 εκατομμύρια απασχολούμενους και 2 τρισεκατομμύρια ευρώ προστιθέμενης αξίας.

Στο άλλο άκρο του φάσματος, υπήρχαν τέσσερις δραστηριότητες που η καθεμία συνεισέφερε λιγότερο από το 1% του συνολικού αριθμού επιχειρήσεων στη μη χρηματοοικονομική επιχειρηματική οικονομία της ΕΕ το 2019: η επισκευή υπολογιστών, προσωπικών και οικιακών ειδών (0,8 %), η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, αερίου και κλιματισμού (0,7 %), η παροχή νερού, δραστηριότητες αποχέτευσης, διαχείρισης αποβλήτων (0,3 %). και τα ορυχεία και λατομεία (0,1 %).