Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος

Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Στις πρώτες σελίδες της εισηγητικής έκθεσης του Υπουργού Οικονομικών για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2020, παρουσιάζεται ο δείκτης του οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα. Μετά από μια άνοδο κατά τον Ιούνιο και Ιούλιο, ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός της επιδείνωσής του μετά τον Αύγουστο του 2019, εξέλιξη που αντανακλά τις μη επιθυμητές για την κυβέρνηση προσδοκίες. Και αυτό ίσως δεν είναι  τυχαίο, καθώς η οικονομία δεν κτίζεται πάνω στη δημιουργία προεκλογικών εντυπώσεων μόνο, ενώ οι όποιες θετικές προσδοκίες οφείλουν να επιβεβαιώνονται, διαφορετικά ανατρέπονται.

Το οικονομικό περιβάλλον επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Η πρόσφατη τροπολογία λόγου χάρη για ευνοϊκή μεταχείριση του ξεπλύματος του μαύρου χρήματος, που προβλήθηκε ιδιαίτερα από τον διεθνή οικονομικό τύπο ως αρνητική εξέλιξη (βλ. Financial Times), το επηρεάζει άμεσα. Επίσης, η επανάληψη του τρόπου διοίκησης του κράτους σύμφωνα με τα πρότυπα του απώτερου παρελθόντος της ΝΔ (Βλ. διοικητές νοσοκομείων) προκαλεί εύλογα πολλά ερωτήματα στους επενδυτές.

Το ότι μεγάλο μέρος των εγχωρίων Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης φιλικά προσκείμενου στη ΝΔ, δεν τονίζει τις αρνητικές επιπτώσεις νομοσχεδίων, αποφάσεων κ.λπ, αυτό δε σημαίνει ότι ο διεθνής Τύπος δεν περνά από κόσκινο την κυβέρνηση.

Το γεγονός επίσης ότι δεν υπάρχουν καταδικαστικές αποφάσεις εις βάρος κύριων παραγόντων της οικονομικής ζωής ή βαρόνων της πολιτικής ζωής της χώρας ενώ βρίθουν οι  καταγγελίες και σωρεία στοιχείων εις βάρος τους, αυτό δε σημαίνει πάλι ότι όλα βαίνουν καλώς και ότι οι επενδυτές αισθάνονται ασφαλείς.

Τέλος, η  λογική του κόσμου που βάζει βαθιά το χέρι του στην τσέπη για να επενδύσει τα δικά του χρήματα στη χώρα μας, εύλογα λαμβάνει υπόψη τις σχέσεις που αναπτύσσει ο πρόεδρος της κυβέρνησης και το περιβάλλον του με ιδιότυπα επιχειρηματικά συμφέροντα. Το νεοδιαμορφούμενο λοιπόν πολιτικοοικονομικό περιβάλλον προβληματίζει, όπως είναι φυσικό, την διεθνή επιχειρηματική κοινότητα και τους «εκτελεστές» της αγοράς.

-Ως προς τις επενδύσεις, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, αυτές προβλέπονται να αυξηθούν κατά 13%. Να υπενθυμίσουμε βέβαια ότι το 2014 προβλεπόταν παρόμοια αύξηση των επενδύσεων κατά 12,3%, η οποία όμως κατέληξε σε μείωση κατά 2,8%, σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα. Βέβαια οι καταστάσεις τότε και τώρα δεν είναι οι ίδιες. αλλά εύκολα ανατρέπονται προβλέψεις όταν αλλάξουν τα δεδομένα του οικονομικού περιβάλλοντος.

Η ΝΔ επιδιώκει να προβάλει το νεοφιλελεύθερο προφίλ της ιδίως μέσα από τις δαπάνες για την υγεία και του Υπουργείου Εργασίας. Αναλυτικότερα, από το σύνολο των υπουργείων αισθητή μείωση δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού θα δουν το Υπουργείο Υγείας (200 περίπου εκ. ευρω) και το Υπουργείο Εργασίας (380 περίπου εκ. ευρώ), όπως και το Άμυνας  (100 περίπου εκ. ευρώ).

Μειώσεις δαπανών υπάρχουν φυσικά κι άλλου. (π.χ. κοινωνικές παροχές, επιδοτήσεις). Από την άλλη όμως αυτό το προφίλ προσκρούει σε πολλά εμπόδια και περιορισμούς, που δεν επιτρέπουν την πλήρη ανάπτυξή του. Οπότε η ΝΔ αναγκάζεται να κινηθεί εν πολλοίς στη λογική των προϋπολογισμών της προηγούμενης κυβέρνησης. Έτσι βλέπουμε αύξηση των συνολικών δαπανών, κατά 772 εκ. ευρώ σε σχέση με την εκτίμηση του 2019, ενώ οι πρωτογενείς δαπάνες (δαπάνες χωρίς τους τόκους) αυξάνονται κατά 1,2 δις. ευρώ.

-Ως προς τους φόρους, η αύξηση των εσόδων των προερχομένων από τους φόρους επί του εισοδήματος των φυσικών προσώπων ερμηνεύεται, κατά την εισηγητική έκθεση, από την αύξηση του κατώτατου μισθού, που προκλήθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση όπως και τη μείωση της ανεργίας, την αποκλιμάκωση της οποία ζούμε τα τελευταία τρία χρόνια. Από την άλλη, η μείωση των φορολογικών συντελεστών επί των εισοδημάτων των εταιριών από το 28% στο 24% οδηγεί σε μείωση των εσόδων κατά 400 εκ ευρώ περίπου, μια εξέλιξη αντίθετη όμως σε όσα πρέσβευε η ΝΔ.

Ως προς τον ΕΝΦΙΑ, στην Έκθεση προβλέπεται αύξηση των εσόδων κατά περίπου 100 εκ. ευρώ, το 2020. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί είτε από τη βελτίωση της εισπραξιμότητας είτε από «πονηρές» ρυθμίσεις που θα γίνουν και θα επιβαρύνουν κάποιες ομάδες πολιτών.

Επίσης, θετικές προβλέψεις για τα έσοδα αποδίδονται στον  ΦΠΑ (αύξηση κατά ένα δις ευρώ!). Η ΝΔ εκτιμά ότι οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ θα αποδώσουν περισσότερα έσοδα, λόγω αυξημένης καταναλωτικής δαπάνης. Θα δούμε όμως το αποτέλεσμα της εκτίμησης αυτής σε λίγους μήνες.

Εδώ βέβαια αξίζει να σημειωθεί το ακόλουθο. Ενώ κάθε κυβέρνηση γνωρίζει ακριβώς το ύψος των δαπανών του κρατικού προϋπολογισμού, δεν έχει ακριβή εκτίμηση των εσόδων. Ανατροπή υπεραισιόδοξων εκτιμήσεων στα έσοδα (π.χ. στο ΦΠΑ) μπορεί να εκτροχιάσει όλο των προϋπολογισμό κατά την πορεία της υλοποίησής του.

Ως προς το πρωτογενές πλεόνασμα, αυτό κινείται στις σιδηροτροχιές που χάραξε η προηγούμενη κυβέρνηση δηλαδή στο 3,8% (με στόχο το 3,5%) του ΑΕΠ. Σκέψεις για πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 2,5% ή του 1,5% παρέμειναν στον ντουλάπι των υποσχέσεων της νέας κυβέρνησης. Δεν κατόρθωσε η ΝΔ να πείσει τους θεσμούς για την αλλαγή του ποσοστού αυτού. Οπότε ένας στρατηγικός της στόχος αναθεωρήθηκε.

Βέβαια αξίζει να σημειωθεί ότι οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του κράτους (Βλ. Υπουργείο Παιδείας) αρχίζουν να παίρνουν την ανιούσα.

Τέλος, εκτός από τις νεοφυείς επιχειρήσεις, την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση και οτιδήποτε άλλο σχετικό περνά μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό, καιρός είναι να ανοίξει μια συζήτηση για τις κατηγορίες αυτές των ατόμων που νιώθουν εγκαταλειμμένες και πεισματικά παραμένουν στη χώρα. Είναι άτομα που έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με εκείνα που προκάλεσαν το Brexit και τα άλλα που φόρεσαν τα κίτρινα γιλέκα στη Γαλλία.

Η προσοχή που δόθηκε στο άμεσο παρελθόν για τους συγκεκριμένους πολίτες πρέπει να λάβει περισσότερη έκταση, διαφορετικά οι ανατροπές μπορεί να είναι ανυπολόγιστες. Κι όλα αυτά μια χρονιά πριν την έναρξη εξόφλησης των διμερών μας δανείων από τους εταίρους μας και τρία χρόνια πριν την έναρξη εξόφλησης των δανείων του προσωρινού «Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας» (EFSF).  Και βέβαια μη λησμονούμε ότι το 2032 αρχίζει η εξόφληση των δανείων του «Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας» (EMS).

The post Το οικονομικό κλίμα, οι προσδοκίες και τα εμπόδια – Άρθρο του Δημήτρη Μάρδα appeared first on Eptanews.gr.

«Η μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων βρίσκεται στον πυρήνα της στρατηγικής μας, η συζήτηση σχετικά με το θέμα έχει αρχίσει και συνεχίζεται, και οι συνθήκες ωριμάζουν» δήλωσε πριν από λίγο στη Βουλή ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, στο πλαίσιο της ομιλίας του στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής για το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2020, αφήνοντας παράλληλα αιχμές για το σχέδιο της προηγούμενης κυβέρνησης για τον ειδικό λογαριασμό.

Την ίδια ώρα εκτίμησε πως η επίδοση της ελληνικής οικονομίας ως προς τον ρυθμό μεγέθυνσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2019 θα είναι αρκετά υψηλότερη από αυτόν που υπήρξε κατά το πρώτο, όταν και διαμορφώθηκε στο 1,5%, ενώ η αναπτυξιακή επίδοση του 2020, με πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 2,8%, θα είναι υψηλότερη από αυτή του 2019, που αναμένεται να κλείσει με ρυθμό ανάπτυξης πέριξ του 2%.

Τόνισε δε πως, με το φορολογικό νομοσχέδιο που θα ψηφιστεί μέσα στο Νοέμβριο, απλουστεύεται και απλοποιείται ο φορολογικός κώδικας, ενισχύονται πρωτοβουλίες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, αναμορφώνεται το πλαίσιο παροχών σε είδος, ενισχύεται η διαφάνεια στις συναλλαγές, εκσυγχρονίζονται οι διατάξεις για τη φορολογική κατοικία, προωθείται η αποτελεσματικότερη στόχευση των ελέγχων και την υιοθέτηση άλλων έμμεσων τεχνικών σύμφωνα με τις διεθνείς πρακτικές.

Ο κ. Σταϊκούρας τόνισε πως ο προϋπολογισμός κατατίθεται μέσα σε ένα ρευστό εξωτερικό περιβάλλον, καθώς η περιοχή των Βαλκανίων χαρακτηρίζεται από αστάθεια, η Ανατολική Μεσόγειος διατρέχεται από κινδύνους που τείνουν να διαμορφώσουν μια χαοτική κατάσταση, ενώ η Ευρώπη διαπνέεται από γενικευμένη αμηχανία, εξαιτίας της διαχείρισης του Brexit, της κλιμάκωσης των εμπορικών εντάσεων μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, των ασθενέστερων προβλέψεων οικονομικής μεγέθυνσης, των μεταβολών στην κατεύθυνση άσκησης νομισματικής πολιτικής, και των σχέσεων αυτής με τη δημοσιονομική πολιτική.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον ο προϋπολογισμός καλείται να υπηρετήσει συγκεκριμένους στόχους. Κάνοντας απολογισμό του πρώτου τριμήνου της νέας διακυβέρνησης, ο κ. Σταϊκούρας αναφέρθηκε σε 12 προγραμματικές δεσμεύσεις που υλοποιήθηκαν σε 100 μέρες, και συγκεκριμένα στα εξής:

-Κάλυψη του δημοσιονομικού κενού για το 2019.

-Συμφωνία με τους θεσμούς, με τα σημερινά δεδομένα, για το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2020.

-Γενναία μείωση του ΕΝΦΙΑ, η οποία είναι μεγαλύτερη για τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα.

-Βελτίωση στο πλαίσιο ρυθμίσεων οφειλών των ιδιωτών προς την εφορία, με αποτέλεσμα, τελικά, 613.770 πολίτες να αξιοποιούν τη ρύθμιση.

-Απλοποίηση διαδικασιών για την προστασία της πρώτης κατοικίας, προκειμένου περισσότεροι ιδιοκτήτες να ενταχθούν στη σχετική ρύθμιση.

-Κατάργηση των κεφαλαιουχικών περιορισμών που είχαν επιβληθεί το 2015.

-Πρόοδος σε εμβληματικά έργα που είχαν τελματώσει, όπως είναι το Ελληνικό.

-Προώθηση αποκρατικοποιήσεων που επί μακρόν «σέρνονταν», όπως είναι η πώληση του 30% του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών.

-Εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης για τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού.

-Πρόωρη αποπληρωμή του ακριβού τμήματος των δανείων του ΔΝΤ.

-Δρομολογείται σχέδιο συστημικής αντιμετώπισης του υψηλού αποθέματος «κόκκινων δανείων» στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών.

-Υλοποίηση συνεκτικού και αποτελεσματικού νομοθετικού πλαισίου πλαίσιο για την αγορά τυχερών παιγνίων μέσω διαδικτύου.

Σχετικά με τις φοροελαφρύνσεις ο υπουργός τόνισε τα εξής:

Mείωση του ΕΝΦΙΑ. Η κυβερνητική πρωτοβουλία «έδωσε πολλά στους πολλούς», κυρίως στους οικονομικά ασθενέστερους και στη μεσαία τάξη. Συγκεκριμένα, η μείωση που είδαν 7,2 εκατ. πολίτες με ακίνητη περιουσία από 1 έως 500.000 ευρώ αποτέλεσε το 86% της συνολικής ελάφρυνσης. Όσοι δε έχουν ακίνητη περιουσία μέχρι 200.000 ευρώ ωφελήθηκαν το 67% της συνολικής ελάφρυνσης. Επίσης, 474.000 άτομα με αξία ακίνητης περιουσίας μεγαλύτερη των 200.000 ευρώ, πολλοί από τους οποίους ανήκουν στη μεσαία τάξη, και οι οποίοι δεν θα έβλεπαν καμία ελάφρυνση με την ρύθμιση της προηγούμενης Κυβέρνησης, σήμερα ωφελήθηκαν.  Μελέτη δε του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων εκτιμά ότι η μείωση του ΕΝΦΙΑ, με τον τρόπο που έγινε από την σημερινή Κυβέρνηση, οδήγησε σε πολύ μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στο μέσο εισόδημα του φτωχότερου 10% του πληθυσμού.

Μείωση του φόρου φυσικών προσώπων για τα χαμηλότερα εισοδήματα το 2020, η μείωση της φορολογίας για τα νομικά πρόσωπα που αφορά και χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η παροχή πρόσθετου αφορολόγητου 1.000 ευρώ για κάθε παιδί, μέχρι και τα 4 τέκνα, και η μείωση ασφαλιστικών εισφορών για πλήρους απασχόλησης εργαζόμενους. Με τα μέτρα αυτά, όλα τα εισοδηματικά στρώματα έχουν όφελος στο διαθέσιμο εισόδημα, το οποίο είναι – σε ποσοστό – μεγαλύτερο στα χαμηλότερα κλιμάκια. Έτσι προκύπτει επιπλέον μείωση των εισοδηματικών ανισοτήτων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου για δηλωθέντα εισοδήματα έως 8.500 ευρώ, η συνολική φορολογική επιβάρυνση μειώνεται, κατά μέσο όρο, 20%.  Αντίθετα, η αντίστοιχη μείωση σε υψηλά εισοδήματα, άνω των 26.000 ευρώ, ανέρχεται σε μονοψήφιο ποσοστό.

Εμπροσθοβαρής αξιοποίηση του επιδόματος θέρμανσης, το οποίο επιπλέον θα είναι και διευρυμένο, διευκολύνοντας τα ασθενέστερα εισοδηματικά στρώματα να θερμανθούν.

Αναμόρφωση του πλαισίου προσδιορισµού των αντικειμενικών αξιών της ακίνητης περιουσίας. Αυτό θα εδράζεται σε δύο βασικά στοιχεία.  Το ένα είναι η επέκταση και ο εξορθολογισμός του συστήματος ζωνών αντικειμενικού προσδιορισµού της αξίας της ακίνητης περιουσίας. Και το άλλο είναι η βελτίωση του συστήματος των ιδιωτών εκτιμητών, δίνοντας έμφαση στην τυποποίηση της διαδικασίας ώστε να δίνει καλύτερα, πιο αξιοποιήσιμα και όσο γίνεται πιο αντικειμενικά αποτελέσματα. Στόχος είναι, µέσα από αυτές τις αλλαγές, να καταστεί η φορολόγηση στην ακίνητη περιουσία πιο αποτελεσματική και κοινωνικά πιο δίκαιη.

The post Ξεκίνησε η συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2020 στην Επιτροπή της Βουλής appeared first on Eptanews.gr.