– Γιάννης Ντούμος: «Αυτές οι μνήμες είναι η δύναμή μας»

«2 Απριλίου 1822 – 2 Απριλίου 2024» – 202 χρόνια από τη Μάχη της Μηλιάς και την ανατίναξη του Πύργου των Λαζαίων. Ο Δήμος Κατερίνης τίμησε σήμερα το πρωί, στην Άνω Μηλιά, την ιστορική επέτειο. Οι εκδηλώσεις που επιμελήθηκε η αντιδημαρχία Πολιτισμού,  πραγματοποιήθηκαν – παρουσία (για πρώτη φορά), 300 και πλέον μαθητών όλων των σχολικών μονάδων της περιοχής και πλήθους κόσμου – σε συνεργασία με  την Τοπική Κοινότητα Κάτω Μηλιάς, τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κάτω Μηλιάς «ΟΙ ΛΑΖΑΙΟΙ», με την υποστήριξη του εκπολιτιστικού – εξωραϊστικού συλλόγου Άνω Μηλιάς «Η Αγία Παρασκευή» και του πολιτιστικού συλλόγου Μεσαίας Μηλιάς, «ΑΪ ΓΙΩΡΓΗΣ». 

«Ο Δήμος Κατερίνης με την σημερινή εκδήλωση τιμά την ιστορική επέτειο. Τιμά τη θυσία των αγωνιστών, όχι απλά ως ένα τοπικό γεγονός, αλλά ως μία αφορμή να φωτιστεί η ένδοξη ιστορία των Λαζαίων, η ιστορία της Πιερίας, της Μακεδονίας. Αυτές οι μνήμες είναι η δύναμή μας» σημείωσε σε δήλωσή του, ο Δήμαρχος Κατερίνης, Ιωάννης Ντούμος. 

«Σήμερα ανοίξαμε το βιβλίο της τοπικής ιστορίας και το διαβάσαμε μαζί με τους μαθητές μας. Άλλωστε τη σκυτάλη διατήρησης της ιστορικής μνήμης παίρνει η νέα γενιά, οι μαθητές όλων των βαθμίδων της περιοχής, που μαζί με τους εκπαιδευτικούς τους, σαν σε ένα μάθημα – γιορτή τοπικής ιστορίας, συμμετέχουν με ενεργό ενδιαφέρον στην εκδήλωσή μας και τους ευχαριστούμε από καρδιάς για αυτό» τόνισε η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Ελίνα Διαμαντοπούλου. 

Οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν με Επίσημη Δοξολογία, στον Ιστορικό Ιερό Ναό Αγίας Παρασκευής. Αμέσως μετά, με φόντο τα ερείπια του Πύργου των Λαζαίων πραγματοποιήθηκαν: επιμνημόσυνη δέηση, απαγγελία ποιημάτων για τους Λαζαίους, από μαθητές και μαθήτριες του Δημοτικού Σχολείου, του Γυμνασίου και του Λυκείου της Κ. Μηλιάς. Ομιλία–αναφορά στο ιστορικό της ημέρας έγινε από τον Αθανάσιο Μπίντα, ομότιμο καθηγητή Πανεπιστημίου, ο οποίος μεταξύ άλλων τόνισε: «[…]Πυλώνας ανθεκτικότητας ενός έθνους είναι αναμφισβήτητα η ιστορία του. Είναι οι μνήμες, οι φωνές, οι εικόνες που ανασύρονται από το βαθύ παρελθόν. Αυτό το παρελθόν, ορίζει και προδιαγράφει το παρόν και το μέλλον. Αυτές οι μνήμες είναι η ταυτότητά μας […]». 

Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων από εκπροσώπους των τοπικών αρχών, φορέων και συλλόγων. Πιο συγκεκριμένα από τους: Εκπρόσωπο της Βουλής των Ελλήνων, Βουλευτή Πιερίας –  Ξενοφώντα Μπαραλιάκο, Δήμαρχο Κατερίνης, Ιωάννη Ντούμο,  Αντιπεριφερειάρχη Πιερίας, Σοφία Μαυρίδου,  Πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Μηλιάς, Γεώργιο Παπατόλιο.

Επιπλέον, από εκπροσώπους: της 24ης Τεθωρακισμένης Ταξιαρχίας Λιτοχώρου, της Διεύθυνσης Αστυνομίας Πιερίας, απογόνων της οικογένειας των Λαζαίων,  από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Κάτω Μηλιάς, «ΟΙ ΛΑΖΑΙΟΙ» (πρόεδρος – Γεωργία Αγγελάκη), από τον Εκπολιτιστικό – Εξωραϊστικό Σύλλογο Άνω Μηλιάς «Η Αγία Παρασκευή» (πρόεδρος – Παύλος Σαμαράς), από τον Σύλλογο Κρητών Πιερίας «ΟΙ ΣΤΑΥΡΑΕΤΟΙ» (πρόεδρος Κώστας Μανιουδάκης) κ.α.

Στην εκδήλωση παρέστησαν επίσης: o Βουλευτής Πιερίας Κομνηνός Δελβερούδης,   εκπρόσωπος της Υφυπουργού Ανάπτυξης, Άννας Μάνη – Παπαδημητρίου, εκπρόσωπος του Βουλευτή Πιερίας, Σπύρου Κουλκουδίνα, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, Χαράλαμπος Χρ. Μπρουσκέλης, ο Αντιδήμαρχος Κατερίνης, Ηλίας Τάπρας, οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι, Χρυσαυγή Δριστά, Άννα Τζήκα, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι, Ευθύμιος Τσίρκος, Ορέστης Φώτης, Χρήστος Λάζος, Ραφαήλ Μετενίδης, οι Διευθυντές Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Νόπη Τριανταφυλλίδου, και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Γεώργιος Μακρής, Τοπικοί Σύμβουλοι κ.α. εκπρόσωποι των τοπικών αρχών, φορέων και συλλόγων. 

Στον επίλογο, ένα σύντομο απάνθισμα μηλιώτικων ηρωικών τραγουδιών για τους Λαζαίους, ερμήνευσε η χορωδία του πολιτιστικού συλλόγου Κάτω Μηλιάς, συνοδεία ορχήστρας παραδοσιακής μουσικής, που αποτελούσαν οι: Γιώργος Απ. Τσιρίμπασης (γκάιντα & κλαρίνο), Ιωάννης Χανδόλιας του Διονυσίου (λαούτο) και Ιωάννης Χανδόλιας του Γεωργίου (τουμπερλέκι). Τη χορωδία διηύθυνε ο Νίκος Γ. Χανδόλιας.  Κέρασμα στο χώρο πρόσφεραν οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι: Κάτω Μηλιάς «ΟΙ ΛΑΖΑΙΟΙ» & Άνω Μηλιάς «Η Αγία Παρασκευή».  

Τέλος, η αντιδημαρχία Πολιτισμού, ευχαριστεί τις διευθύνσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Πιερίας, τους εκπαιδευτικούς των σχολείων της Μηλιάς, για τη γνωστοποίηση της εκδήλωσης στους μαθητές των σχολικών μονάδων του τόπου. Επίσης, την τοπική κοινότητα, τους τοπικούς συλλόγους και όλες τις υπηρεσίες του Δήμου, που συνεργάστηκαν για τη διοργάνωση της εκδήλωσης.

The post Ο Δήμος Κατερίνης τίμησε την ιστορική επέτειο 202 χρόνων από τη Μάχη της Μηλιάς appeared first on Eptanews.gr.

Αναλυτικά ο Μηλιώτης φιλόλογος Γιάννης Πούλιος, αναφέρει στην επιστολή του προς τον δήμαρχο Κ. Κουκοδήμο:                                                                                                                   

Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,

Ως Μηλιώτης και μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου της Κάτω Μηλιάς “Οι Λαζαίοι” και με την ιδιότητα του φιλολόγου με ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία και την παράδοση θέλω να δηλώσω τη χαρά μου και να σας εκφράσω τις ευχαριστίες μου. Η απόφασή σας (που ομόφωνα ψηφίστηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο) να καθιερωθεί η 2α Απριλίου ημέρα τοπικής αργίας  σε ανάμνηση της μάχης της Μηλιάς το 1822, τιμά τον τόπο και την ιστορία του αλλά και εσάς τον ίδιο. Η δέσμευσή σας να γίνει αναστύλωση και ανάδειξη των ερειπίων του πύργου των Λαζαίων στην Άνω Μηλιά μας κάνει να χαιρόμαστε ακόμη περισσότερο.

Κύριε Δήμαρχε, η στάση σας αυτή απέναντι στο ιστορικό αυτό γεγονός είναι δείγμα αγνού πατριωτισμού. Δεν είναι πατριωτισμός οι περικεφαλαίες και οι πορείες με χιλιάρες μηχανές και πλαστικά σημαιάκια ούτε οι μεγαλόστομες δηλώσεις υπερπατριωτών. Πατριωτισμός είναι επίσης η επί μία εξηκονταετία ενασχόληση του Γ. Μ. Χανδόλια  με την καταγραφή της ιστορίας του τόπου μας, τη διατήρηση της παράδοσης, τη διάσωση και διαφύλαξη κειμηλίων μιας εποχής που έφυγε (κόντρα στο ρεύμα της εποχής και χωρίς καμία αναγνώριση ως τώρα).

Θα ήθελα επίσης, κύριε Δήμαρχε, να σας συγχαρώ  για την τήρηση των προεκλογικών σας δεσμεύσεων που φαίνεται πως σταδιακά υλοποιείτε. Ελπίζω δε βάσιμα πως θα τηρήσετε και τη δημόσια δέσμευσή σας ότι θα είστε μπροστάρης στην κινητοποίηση για να αποτραπεί η καταστροφή των Πιερίων με την εγκατάσταση του, φαραωνικών διαστάσεων, αιολικού πάρκου. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι αξιοποίησης του όμορφου βουνού και η απόφασή σας, η οποία αποτέλεσε την αφορμή αυτής της επιστολής, δείχνει την κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθούμε.

Τέλος, αγαπητέ κύριε Δήμαρχε, μπορείτε να βασιστείτε στο Σύλλογό μας για τον εορτασμό με τον πρέποντα τρόπο, τον Απρίλιο του 2022, της 200ής επετείου από τη μάχη της Μηλιάς (2/4/1822). Θεωρήστε τη συνδρομή μας δεδομένη, αν υποτεθεί ότι θα φαινόταν χρήσιμη.

Με τιμή

Γιάννης Πούλιος

Η επιστολή προς τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου:                                                                  

Αξιότιμε κύριε πρόεδρε,

παρακαλώ να διαβιβάσετε προς όλους του δημοτικούς συμβούλους τις ευχαριστίες μου. Ως Μηλιώτης και μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου της Κάτω Μηλιάς “Οι Λαζαίοι” και με την ιδιότητα του φιλολόγου με ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία και την παράδοση θέλω να δηλώσω τη χαρά μου και να σας ευχαριστήσω θερμά.

Η ομόφωνη απόφασή σας να καθιερωθεί η 2α Απριλίου ημέρα τοπικής αργίας, σε ανάμνηση της μάχης της Μηλιάς, το 1822, τιμά τον τόπο και την ιστορία του αλλά και εσάς τους ίδιους. Η στάση σας απέναντι στο ιστορικό αυτό γεγονός είναι δείγμα πατριωτισμού. Δεν είναι πατριωτισμός οι περικεφαλαίες και οι πορείες με χιλιάρες μηχανές και πλαστικά σημαιάκια ούτε οι μεγαλόστομες δηλώσεις υπερπατριωτών. Πατριωτισμός είναι επίσης η επί μία εξηκονταετία ενασχόληση του Γ. Μ. Χανδόλια   με την καταγραφή της ιστορίας του τόπου μας, τη διατήρηση της παράδοσης, τη διάσωση και διαφύλαξη κειμηλίων μιας εποχής που έφυγε ( κόντρα στο ρεύμα της εποχής και χωρίς καμία αναγνώριση ως τώρα).

Τέλος, αγαπητέ κύριε Πρόεδρε, θα έχετε τη συνδρομή του Συλλόγου μας, εφόσον μας ζητηθεί, για τον πανηγυρικό εορτασμό, τον Απρίλιο του 2022, της 200ής επετείου από τη μάχη της Μηλιάς ( 2/4/1822).

Με τιμή

Γιάννης Πούλιος

Εάν θέλετε να λαμβάνετε εγκαίρως τις ειδήσεις πατήστε εδώ

The post Ευχαριστήρια Επιστολή στο Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Κατερίνης, από τον Γιάννη Πούλιο appeared first on Eptanews.gr.

Ωστόσο, πριν αναφερθούμε στα καθέκαστα εκείνης της μάχης, θεωρώ σκόπιμο να γίνει μια σύντομη αναφορά στα γεγονότα που συνέβαιναν τα χρόνια εκείνα σε όλη την επικράτεια και στην ευρύτερη περιοχή της Πιερίας και της Μακεδονίας, για να έχουμε το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται το συγκεκριμένο ιστορικό συμβάν. Απαραίτητη θεωρώ επίσης και την αναφορά στην ιστορική πορεία της Μηλιάς κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Μετά την επιβολή της τουρκικής τυραννίας σε όλη τη Βαλκανική και σχεδόν ταυτόχρονα άρχισε και η αντίσταση των υπόδουλων, η παθητική αντίσταση πρώτα με τη φυγή, την αυτοεξορία, την απόκρυψη ή την αυτοθυσία, αλλά και η ενεργητική αντίσταση με την αναχώρηση στα βουνά, την εξέγερση, την ένοπλη αντίσταση, τις επιδρομές.

Επαναστατικά επεισόδια μικρής έκτασης εκδηλώνονται πολλές φορές και σε πολλές περιοχές στην Ελλάδα. Ο νεοελληνικός διαφωτισμός αναλαμβάνει να προετοιμάσει ιδεολογικά το γένος και η Φιλική Εταιρία να συντονίσει τη δράση και τις ενέργειες όλων των εμπλεκομένων, ενώ λύση στα πρακτικά, κυρίως, προβλήματα έδιναν οι έμποροι και  τη διεξαγωγή του ένοπλου αγώνα επωμίζονται κατά βάση οι κλεφταρματολοί. Από κοντά κι ο κλήρος να στηρίζει τη χριστιανική πίστη και να συντηρεί την εθνική συνείδηση. Προηγήθηκε δηλαδή γιατί ήταν προαπαιτούμενο, ένας άλλος αγώνας για την ενδυνάμωση της μαχητικότητας, την ωρίμανση της αυτογνωσίας και τη γένεση της πίστης στην απελευθέρωση.

Η έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, όχι τυχαία, έγινε από τις λεγόμενες παραδουνάβιες ηγεμονίες, το Φεβρουάριο του 1821, ενώ σε ένα μήνα επαναστάτησε η Πελοπόννησος για να ακολουθήσουν και άλλα μέρη στην ηπειρωτική και τη νησιωτική Ελλάδα, από την Ήπειρο και τη Μακεδονία και ως κάτω στην Κύπρο. Εννιάχρονος αγώνας με νίκες και ήττες, ενθουσιασμό και απογοητεύσεις, ηρωισμούς αλλά και προδοσίες, φωτεινά άλλα και μελανά σημεία, αυτοθυσία και ανιδιοτέλεια μα και ραδιουργίες και μίση, διχόνοιες και εμφύλιες διαμάχες οδηγεί στη δημιουργία, με τη βοήθεια και της Ευρωπαϊκής διπλωματίας, ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Η Μακεδονία συμπλέει με τις άλλες επαρχίες της χώρας στον αγώνα και συμμετέχει σε όλες τις επαναστατικές κινήσεις. Λόγιοι περιοδεύουν κι εδώ και κηρύσσουν τον επαναστατικό λόγο, φιλικοί ορκίζουν νέους μυημένους, ενώ οι Μακεδόνες κλέφτες και αρματολοί, από τα πρώτα χρόνια της δουλείας, πυκνώνουν τις τάξεις των ανυπότακτων που ανεβαίνουν στα βουνά. Επειδή η ιστορία κάθε τόπου είναι η γεωγραφία του, σε μέγα σύμβολο της κλεφτουριάς αναδεικνύεται ο Όλυμπος, αλλά και τα Πιέρια, το Βέρμιο, τα Χάσια, γύρω στα 1750 «εκλεφτοκρατούντο απολύτως» όπως έγραψε Έλληνας ιστορικός.

Πολλά τα ονόματα των αγωνιστών που έδρασαν στα μέρη αυτά, πολλές και οι επαναστατικές ενέργειες πριν το 1821: τοπικού χαρακτήρα αντιστασιακές πράξεις, συμμετοχή στα Ορλωφικά (1770), τρεις ή τέσσερις φορές σύγκρουση με τον Αλή πασά (από το 1795 ως το 1813), πορεία του Νικοτσάρα προς τη Μολδοβλαχία, συμμετοχή του Γεωργάκη Ολύμπιου στην επανάσταση στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και αποκορύφωμα τη θυσία του στη μονή Σέκου.

Ενώ όμως προεπαναστατικά η Μακεδονία πρωτοστατεί, με την εκδήλωση της επανάστασης δεν καταφέρνει να συντονιστεί με τις υπόλοιπες επαρχίες.  Οι Μακεδόνες οπλαρχηγοί συσκέπτονται, συζητούν, ετοιμάζονται αλλά αναβάλλουν. Έτσι φτάνει ο Μάιος του 1821, όταν ο Εμμανουήλ Παππάς, που είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρία από το 1817, οργανώνει και κατευθύνει την επανάσταση στη Χαλκιδική κι από τον Όλυμπο φτάνει ενίσχυση με 400 άνδρες. Ως το τέλος του χρόνου θα προσπαθούν οι Τούρκοι με μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις να καταπνίξουν την εξέγερση, κάτι που θα γίνει τον Ιανουάριο του επόμενου χρόνου.

Ένα μήνα μετά εκδηλώνεται η επανάσταση στα Πιέρια και τη Νάουσα, δυστυχώς με καθυστέρηση η οποία ευνόησε τον εχθρό, που συγκεντρώνει όλες του τις δυνάμεις και σε διάστημα περίπου δυο μηνών, στα μέσα Απριλίου, θα καταφέρει να κατασταλεί η κίνηση αυτή. Τότε θα προστεθούν άλλα 120 ολοσχερώς κατεστραμμένα χωριά, στα 79 που είχαν την ίδια τύχη, λίγους μήνες νωρίτερα, στη Χαλκιδική. Η παραδειγματική τιμωρία και η εκδικητική μανία των Τούρκων ξεπερνάει και τα δικά της τα όρια. Έτσι πνίγεται στο αίμα η επανάσταση στη Μακεδονία, χωρίς βέβαια να πάει χαμένη, αφού για περίπου 15 μήνες με την καταστολή της απασχολούνται πολλές δυνάμεις των εχθρών και δεν χρησιμοποιούνται στις επιχειρήσεις στη νότια Ελλάδα αφήνοντας έτσι περιθώρια στους εκεί εξεγερμένους να σταθεροποιήσουν τη θέση τους. Επιπλέον, πολλά μακεδονικά σώματα θα προσφέρουν τις υπηρεσίες του σε άλλες επιχειρήσεις στις νοτιότερες περιοχές.

Σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο εντάσσεται και η ιστορία της Μηλιάς με προεξάρχοντες τους Λαζαίους. Την ιστορία αυτή και τη δράση της ονομαστής οικογένειας των Λαζαίων θα παρουσιάσουμε με πολλή συντομία παρακάτω, σχεδόν επιγραμματικά :

Στα 1537 η Μηλιά ονομάζεται αρματολίκι μαζί με την Ελασσόνα, τα Σέρβια, τα Γρεβενά και τη Βέροια (για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας)

Γύρω στα 1680 (1682-1684) «πολλοί κάτοικοι του χωριού Μηλιά των Πιερίων – Ολύμπου ετράπησαν ομαδικώς εις τα όρη, πυκνώσαντες τα τάξεις των κλεφτών. Οι Τούρκοι διήρπασαν περιουσιακά στοιχεία και εξετόπισαν συζύγους και τέκνα εις άλλας περιοχάς», (γράφει ο ιστορικός Ι. Βασδραβέλλης)

Μερικά χρόνια αργότερα, στα 1691, οι Τούρκοι απελευθέρωσαν τους αιχμαλώτους και τους επέτρεψαν να επιστρέψουν στο χωριό, με τη δέσμευση ότι θα ζήσουν στο εξής ειρηνικά.

Στη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου του 1768-1774 δρουν στην περιοχή από τα Τρίκαλα κι ως την Έδεσσα πολλά επαναστατικά σώματα. Επικεφαλής ενός τέτοιου σώματος στη Μηλιά και τα Πιέρια βρίσκονται οι Λαζαίοι.

Κατά το διάστημα (1770), στα Ορλωνικά, ο Τόλιος Λάζος παίρνει μέρος στις επιχειρήσεις στο Αιγαίο στο πλευρό των Ρώσων.

Στο δεύτερο Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1787-1792), οι οπλαρχηγοί του Ολύμπου και των Πιερίων εγκατέλειψαν τα λημέρια στη στεριά και μετατράπησαν σε δεινούς πειρατές στις θάλασσες  του Βορείου Αιγαίου.

Το 1805 οπλαρχηγοί του Ολύμπου συναντιούνται με το Θ. Κολοκοτρώνη στο Άγιον Όρος. Μεταξύ αυτών και κάποιος από την οικογένεια των Λαζαίων.

Σε μάχη στην Ορμύλια της Χαλκιδικής το 1808, κατά μαρτυρία του Τόλιου Λάζου, από επιστολή που έγραψε το 1865 και που δημοσίευσε ο κ. Γ. Χιονίδης, συμμετέχουν πολλά μέλη της οικογένειας των Λαζαίων και φονεύονται τρεις αδελφοί του πατέρα του και μια αδελφή τους.

Το 1809 ο Λιόλιος Λάζος συμπράττει με τον Ευθύμιο Βλαχάβα σε επαναστατική κίνηση στη Θεσσαλία.

Στα 1813 ο Λιόλιος Λάζος μάχεται κατά του Βελή Πασά στη Σκύρο και αργότερα βρίσκεται στη Μάνη, όπου και συλλαμβάνεται.

Ένα σημαντικό κομμάτι της δράσης των Λαζαίων, επομένως και της ιστορίας της Μηλιάς, αποτελεί μια μακροχρόνια διαμάχη με τον Αλή Πασά, που διαρκεί πάνω από μια δεκαετία. Πολεμικές επιχειρήσεις και σκληρές μάχες, συνεννοήσεις και εξαγορές και δόλος και απάτη, μα και εξορίες και απαγχονισμοί συνθέτουν το πλέγμα των σχέσεων των δύο πλευρών. Ενώ γίνεται μια προσπάθεια να συνδιαλλαγούν το 1812 με τη μετάβαση του Λιόλιου Λάζου στα Γιάννενα, η κατάληξη στη διαμάχη θα είναι πολύ βαριά για τη Μηλιά και τους Λαζαίους, αφού το 1813 γράφεται η τελική πράξη στην έδρα τους, ύστερα από την επιχείρηση του γιου του Αλή Βελή Πασά. Όταν το 1819 ο Τόλιος Λ. Λάζος επιστρέφει μετά από δοκιμασία πολλών ετών στην αιχμαλωσία και την εξορία στην πατρίδα του τη Μηλιά παραπονιέται: «Ουδένα συγγενή εύρομεν, ως αιχμαλωτισθέντων και καταστραφέντων υπό του Αλή Πασά, ανακαλύψαντος την Φιλικήν Εταιρίαν, ής μέλη ήσαν οι συγγενείς μου ούτοι». Το απόσπασμα από την επιστολή που προαναφέραμε. Όσοι γνωρίζουν τα μηλιώτικα τραγούδια μπορούν να διαπιστώσουν πόσο αυτά απεικονίζουν την ιστορική πραγματικότητα.

Αλλά οι Λαζαίοι δεν καταθέτουν εύκολα τα όπλα, γι αυτό και τα επόμενα χρόνια η δράση τους μεταφέρεται και πάλι στη θάλασσα, στις βόρειες Σποράδες και οι γενναίοι καπεταναίοι μετατρέπονται και πάλι σε πειρατές και κουρσάρους.

Σημαντικό στοιχείο για τη δράση των Λαζαίων αποτελεί και η πληροφορία από ένα άλλο αξιόλογο έγγραφο, σύμφωνα με το οποίο, το 1816, αναγνωρίζεται στο Δήμο Λάζο το αρματολίκι της Μηλιάς, επί λέξει : «περί του καπετανάτου αυτού επί 16 χωρίων περί την Μηλιά».

Το πιο σπουδαίο ιστορικό συμβάν, το τελευταίο αυτού του κεφαλαίου από την ιστορία της Μηλιάς και τη δράση των Λαζαίων, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της επανάστασης στην Πιερία και τη Μακεδονία, όσο και γενικά του αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας, είναι η μάχη της Μηλιάς στις 2 Απριλίου 1822. Αντί να παρουσιάσω το γεγονός με δικά μου λόγια, προτιμώ να αφήσω να μιλήσει άλλος. Κάνοντας την εισαγωγή μόνο στο θέμα θα ήθελα να σημειώσω ότι, 40 μέρες πριν από τη μάχη της Μηλιάς, είχε αποβιβασθεί στο Ελευθεροχώρι Πιερίας αποστολή από τη νότιο Ελλάδα και είχαν προηγηθεί σκληρές μάχες στον Κολυνδρό και τη γύρω περιοχή αλλά και στον Κοκκινοπλό και τον Άγιο Δημήτριο. Οι Τούρκοι κέρδισαν όλες τις μάχες παρά τις πολλές απώλειες. Οι έλληνες αποφασίζουν να συμπτυχθούν στη Μηλιά:

«ο Διαμαντής εις την Μηλιάν ηνώθη με τα αρματολικά σώματα του Γούλα και του Λάζου, απεφάσισαν δε όλοι να επιτεθούν κατά των Τούρκων, οίτινες είχον στρατοπεδεύσει εις την Βροντούν. Τελικών το σχέδιο της ομαδικής συνεργασίας εγκαταλείφθη και ο μεν Λάζος απεφάσισε μόνος του, στηριζόμενος εις τας γνώσεις που είχε του εδάφους, να προσβάλη το εχθρικόν στρατόπεδον, οι κασομούλης παρέμεινεν εντός της Μηλιάς, ο Σάλας με τους επιτελείς του και τον Γούλαν εκλείσθη εις τον πύργον των Λαζαίων, ο δε Διαμαντής κατέλαβε καταλλήλους θέσεις έμπροσθεν και εντός της Μηλιάς. Ο Λάζος, κατερχόμενος ίνα αιφνιδιάση τους Τούρκους, συνεπλάκη εις κακήν δι αυτόν τοποθεσίαν εντός χαράδρας με την εχθρικήν εμπροσθοφυλακήν και κινδύνεύων να κυκλωθή και να αφανισθή, υπεχώρησε προς τα έναντι της Μηλιάς υψώματα, αποκοπείς από τους υπερασπιζόμενους την Μηλιάν, αλλά και οι περί τον Διαμαντήν και το Κασομούλην άνδρες, μη δυνθέντες να αντεπεξέλθουν κατά της ισχυράς τουρκικής πιέσεως, υπεχώρησαν και κατέφυγον εις τα Κρύα Νερά (πρόκειται για το γνωστό μας Κρυονέρι), ένθα είχον συγκεντρωθεί, ευρισκόμεναι εν σχετική ασφάλεια, αι οικογένειαι των πολεμιστών. Ήδη ως τελευταίον οχυρόν παρέμενεν ο υπερήφανος πύργος των Λαζαίων εις το άκρον της Μηλιάς, όπου ευρίσκετο ο Σάλας με τους επιτελείς του, ο Γούλας με 40 κλέφτες και ο αδελφός του Κασομούλη Μήτρος. Ο πύργος, κτισμένος επί δεσποζούσης τοποθεσίας, ήτο φύσει οχυρός, είχε πυρομαχικά, αλλά και θαυμασίαν ακτίνα βολής, παρέχων ισχυράν αμυντικήν τοποθεσίαν… Αλλά και το τελευταίο αυτό έρεισμα του αγώνος των Πιερίων – Ολύμπου δεν ήτο πεπρωμένον να σημειώσει κάτι ένδοξον και ηρωικόν…»  Αυτά αναφέρει ο Βασδραβέλλης στο έργο του, Οι Μακεδόνες κατά την επανάστασιν του 21. Οι έγκλειστοι τελικά κατάφεραν να διαφύγουν από την υπόγεια σήραγγα, που κατά τις μαρτυρίες των παλιότερων υπήρχε και κρύφτηκαν στα γύρω δάση. Ένα μέρος του πύργου γκρεμίστηκε, ή επειδή το ανατίναξαν οι υπερασπιστές του, καθώς τον εγκατέλειπαν, ή από τις βολές των εχθρών που το πολιοκρούσαν.

Έτσι πέρασαν μια μαύρη Λαμπρή οι Μηλιώτες και γράφτηκε μια μαύρη σελίδα στην ιστορία της επανάστασης. Η μάχη ήταν σίγουρα άνιση αλλά και σφάλματα στρατηγικής και τακτικής έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για την ήττα. Την ίδια και χειρότερη μοίρα είχαν λίγες μέρες αργότερα η Βέροια και προπάντων η Νάουσα.

Το ερώτημα είναι αν θα μπορούσε να έχει καλύτερη τύχη ο αγώνας της Μακεδονίας και τη Πιερίας. Η απάντηση δεν είναι εύκολη, γιατί καμία από τις ενέργειες αυτές δεν είναι μονοσήμαντη και κανένα ιστορικό συμβάν δεν μπορεί να αξιολογηθεί, εάν δεν ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και ένα δεν συνεκτιμηθούν πολλοί παράμετροι. Το βέβαιο είναι ότι στη Μακεδονία οι δυσκολίες και οι αντιξοότητες ήταν απείρως μεγαλύτερες από ό,τι στις νοτιότερες περιοχές, χωρίς αυτό να απαλλάσσει πολλούς από την ευθύνη για λανθασμένους χειρισμούς.

Στη συνέχεια πολλοί Μακεδόνες και οι Λαζαίοι βεβαίως με τους συντρόφους τους θα δώσουν τον αγώνα στην επαναστατημένη νότια Ελλάδα. Αξίζει να αναφερθεί ότι στη μάχη που σφράγισε τον εννιάχρονο αγώνα, το 1829, στην Πέτρα της Βοιωτίας, στο πλευρό του Δημητρίου Υψηλάντη μάχεται ο γηραιός οπλαρχηγός Τόλιος Λάζος, που στο μεταξύ έχει λάβει και το αξίωμα του χιλίαρχου, επικεφαλής της Έβδομης χιλιαρχίας.

Ο αγώνας αυτών των γενναίων Μηλιωτών δε σταματά, γιατί και αργότερα η μοίρα της μακεδονικής αυτής γης συνδέεται με τη δική τους μοίρα. Σε όλες τις προσπάθειες που γίνονται το 1834-35, το 1856, το 1878, για την απελευθέρωση της Μακεδονία, οι απόγονοι των Λαζαίων δίνουν πάντα το παρών με σκοπό να γίνει το όνειρο πραγματικότητα, να ελευθερωθεί η Μακεδονία και η Πιερία, η γη των προγόνων τους.

Επειδή φοβάμαι ότι κινδυνεύω να χαρακτηριστώ υπερβολικός στα όσα για τους Λαζαίους ανέφερα, θα ήθελα την προσοχή σας, καθώς θα μεταφέρω αυτολεξεί όσα γράφονται για αυτούς στο μνημειώδες έργο, την 17τομη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών : «Από τους επιφανέστερους κλεφταρματολούς της Μακεδονίας και Θεσσαλίας ήταν οι Λαζαίοι, με γενάρχη τον Λάζο και έδρα τη Μηλιά, κοντά στην Κατερίνη. Περισσότερο γνωστοί ήταν οι γιοί του, γεννημένοι μετά το 1770, οι ονομαζόμενοι Λαζαίοι ή Λαζόπουλα, Γιάννης, Λιόλιος, Δήμος και Κώστας, οι οποίοι ήταν πολύ συμπαθείς στους αρματολούς, γιατί διακρίνονταν για το ήθος, τη φρόνηση και την ανδρεία τους. Είχαν κάποια μόρφωση και υποστηρίζονταν μεταξύ τους κατά τις κρίσιμες στιγμές, είχαν πάρει μέρος σε όλα τα τελευταία κινήματα των Ελλήνων και με τα μεγάλα προτερήματά τους ασκούσαν μεγάλη επιρροή στους κατοίκους και στους καπετάνιους διαφόρων περιοχών, ώστε να προκαλούν το φόβο του Αλή Πασά των Ιωαννίνων, που έβλεπε στα πρόσωπά τους μελλοντικούς άξιους ηγέτες του ελληνικού λαού».

Ένα μικρό απόσπασμα ακόμη από το ίδιο έργο, αλλά με τα λόγια του Κασομούλη αυτή τη φορά που αναφέρεται στους κλεφταρματολούς του Ολύμπου, του Βερμίου και των Χασίων: «Θαρρούσαμεν ότι αυτοί είναι προορισμένοι δια την σωτηρίαν του έθνους, και αυτοί είναι οι Τουρκοφάγοι και ή γράμμα τους ή λόγον τον θεωρούσαμε χρησμόν».

Μόνο έτσι μπορεί να εξηγηθεί πως οι κάτοικοι αυτού του μικρού χωριού, της Μηλιάς, οι πρόγονοί μας δηλαδή ύμνησαν με τόση ένταση και σε τόση έκταση αυτούς τους ανθρώπους, τους ήρωές τους, του Λαζαίους. Στη Μηλιά έλαχε το ανεκτίμητο προνόμιο να μπορεί να καυχηθεί για μια τόσο λαμπρή οικογένεια. Οι Μηλιώτες μοιράζονταν τη ζωή τους με γενναίους και ονομαστούς άνδρες, με τους πρωταγωνιστές της ιστορίας. Έτσι λοιπόν, αυτόματα σχεδόν και κατά έναν τρόπο υποχρεωτικά, πολλά τραγούδια της Μηλιάς, περίπου είκοσι, έχουν ως θέμα τους του Λαζαίους. Ας σημειωθεί ότι είναι μοναδικά λαϊκά δημιουργήματα και δεν τραγουδιούνται πουθενά αλλού, ούτε στα γειτονικά μας χωριά. Με τα τραγούδια αυτά ο ανώνυμος καλλιτέχνης, ο αγνός και απλοϊκός άνθρωπος της Μηλιάς, φανερώνει την αγάπη του, μια λατρεία και ένα είδος ευγνωμοσύνης προς τους δικούς του ήρωες, του Λαζαίους.  

Επειδή ο τρόπος που ερμηνεύουμε το παρελθόν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το παρόν μέσα στο οποίο ζούμε. Επειδή η ερμηνευτική δύναμη της ιστορικής σκέψης είναι εκείνη που καταλύει τα όρια μεταξύ παρελθόντος αλλά ως επιστήμη του ανθρώπου μέσα στο χρόνο, ώστε να αγγίζει το παρόν και να το κατανοεί. Επειδή, τέλος, η παρανόηση του παρόντος είναι η αναπόφευκτη συνέπεια της άγνοιας του παρελθόντος, θα ήθελα να κλείσω με μερικές επιλογικές σκέψεις.

Από το μεσοπόλεμο ακόμα αλλά κυρίως κατά το δεύτερο μισό του 20^ου αιώνα οι Μηλιώτες εγκατέλειψαν την Άνω, όπως ονομάζεται σήμερα, Μηλιά, την έδρα τους για αρκετούς αιώνες, και επανήλθαν καταπώς φαίνεται στην προτέρα τους έδρα, στα πεδινά. Η αλλαγή τόπου κατοικίας, ευτυχώς, δεν οδήγησε και στην αλλαγή του τρόπου ζωής. Οι Μηλιώτες δεν ξέχασαν τις παραδόσεις, διατήρησαν τα έθιμα και τραγουδούν ακόμα τα δικά τους τραγούδια. Όμως, δυστυχώς, η ιστορική μνήμη αρκετών από τους σημερινούς Μηλιώτες αδυνάτισε και μέσα στο αντιπνευματικό ρεύμα της εποχής και σε ένα αντιιστορικό πνεύμα και με μια ισοπεδωτική αντίληψη, αποστασιοποιήθηκαν από τα γεγονότα στα οποία έγινε αναφορά σήμερα και με μια μηδενιστική νοοτροπία, κάποτε και με μια ευκολία, απορρίπτουν αυτούς που οι πρόγονοί τους με τόσο πάθος ύμνησαν και αναφέρονται στους Λαζαίους με τρόπο απαξιωτικό και μειωτικό.

Θα ήταν αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι οι Λαζαίοι ήταν άμεμπτοι, άκακοι και άδολοι, ότι πάντα οι σχέση τους με τους άλλους κατοίκους του χωριού ήταν άριστες, χωρίς συγκρούσεις και αντιπαλότητες. Θα έδειχνε επιπολαιότητα και άγνοια πάλι όποιος θα πίστευε ότι σε μια κοινότητα ανθρώπων μπορεί να της επιβληθεί να τραγουδήσει και να υμνήσει κάτι ή κάποιον που δεν αξίζει και, πολύ περισσότερο, κάποιον που δεν την τιμά με τη στάση του και τη δράση του. Η οπτική γωνία από την οποία εξετάζει κανείς τα γεγονότα είναι αυτή που κάνει τη διαφορά. Και η ιστορική γνώση βοηθά ακριβώς σε αυτό, στο να βλέπουμε από τη σωστή οπτική γωνία τα πράγματα και να τα εξετάζουμε με τη δέουσα προσοχή, να τα κρίνουμε όσο γίνεται πιο αντικειμενικά και να τους αποδίδουμε την πραγματική τους αξία.

Όσο για εμάς, τους νέους έποικους, που τα τελευταία χρόνια καταπατήσαμε κυριολεκτικά το ιστορικό αυτό χωριό, το λιγότερο που θα επέβαλλε το χρέος μας απέναντι στην ιστορία, θα ήταν να μην συμπεριφερόμαστε ως νεοβάρβαροι, αλλά να δείχνουμε τον δέοντα σεβασμό σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο. Γιατί ο τόπος αυτός αποτελεί μνημείο εθνικής αυτογνωσίας και αποπνέει ένα δυνατό άρωμα ιστορίας.  Για να οσφρανθούμε όμως αυτό το άρωμα, θα πρέπει να έχουμε ασκημένες όλες μας τις αισθήσεις, να έχουμε σε εγρήγορση τις πνευματικές μας δυνάμεις, να έχουμε πάντα ανοιχτά πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μας

Εάν θέλετε να λαμβάνετε εγκαίρως τις ειδήσεις πατήστε εδώ

The post 199 χρόνια από τη Μάχη της Μηλιάς – Η συμμετοχή της Μηλιάς στον Αγώνα της ανεξαρτησίας – Του Ιωάννη Πούλιου appeared first on Eptanews.gr.

Η επανάσταση του 1821 και οι μετέπειτα αγώνες δεν είναι προνόμιο μόνο των νοτίων Ελλήνων, φαινόμενο που επί 200 χρόνια τώρα επιβλήθηκε τεχνηέντως με τα απανωτά λεκτικά κλισέ στα σχολικά βιβλία της ιστορίας ή με τις δημοσιομανείς μετριότητες «εγκυρότατης παντογνωσίας» κάποιων ινστιτούτων που εμφανίζονται σε τηλεοπτικές εκπομπές σκυλεύοντας στο δύστυχο κουφάρι του έθνους. Ας μην ξεχνάμε πως οι Έλληνες ξεκίνησαν την επανάσταση από το Βορρά με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη διότι πίστευαν πως πατρίδα είναι το αίμα που κυλάει μέσα μας και γνωρίζοντας πως τιμή κι ασφάλεια αυτά τα δύο μαζί δεν πάνε και πως την Ελληνική οικογένεια δεν την καθορίζουν μόνο οι δεσμοί του αίματος αλλά και αυτοί που δίνουν το αίμα τους για την οικογένεια αυτή.

Σκάβοντας ή οργώνοντας ετούτη την Πιερική γης, βρίσκεις κόκκαλα παντού και μάρμαρα χαραγμένα με τη δυναμική παρουσία του χτες. Τότε η μητέρα των Μουσών, η Μνημοσύνη, θεά που τις μνήμες εγείρει, όσο και αν αυτές τις καλύπτει η σκόνη της φθοράς κεντά τη θέληση και σε φτερώνει με τόλμη να αναλάβεις το έργο της αναπλήρωσης του καθήκοντος του κράτους και σε οπλίζει ακόμα με την ελπίδα πως θα ανάψεις τη σπίθα της Ανάστασης της ξεχασμένης ιστορίας μας γιατί πολλοί χειμώνες πέρασαν και η Άνοιξη δεν ήρθε, για εκείνους τους ευλογημένους λεοντανθρώπους τους Λαζαίους του Ολύμπου και των Πιερίων, που γλυκοξεχασμένοι μείναν μέσα, στο όνειρο.

Ας αφήσουμε την  ψυχή μας να μιλήσει, μέρες που είναι, με υπόκρουση τους ύμνους των Μουσών που αιώνες τώρα σφυρίζουν στους αέρες του Ολύμπου και το Αιγαίο και το αντιλάλημα τους φτάνει μέχρι τα πολυθρύλητα αιματοποτισμένα ερείπια του πύργου των Λαζαίων εκεί όπου μορφές του Νεοελληνισμού έδρασαν και μεγαλούργησαν με τους αγώνες τους.

Πολλά στοιχεία, που αφορούν την πολυθρύλητη και βαθύριζη γενιά βγαίνουν στην επιφάνεια. Υπήρξε δυαδική οικογένεια σε πανελλήνια κλίμακα που έδωσε δεκάδες θύματα στη διάρκεια δυο και πλέον αιώνων χωρίς να αποκατασταθούν τα μέλη της τουλάχιστον ηθικά διότι υλικά ποτέ δεν αποκαταστάθηκαν σε τούτη την πικρόπνοη γης που κατοικήσανε και τη δόξασαν.

Για ετούτη τη γενιά με τα 200 θύματα, φειδωλή πολύ υπήρξε η ιστορία μας. Το αληθοβόλο φως όμως της δικαιοσύνης μάς οδηγεί να απαλύνουμε από τον πόνο της λήθης τα πληγοκεντημένα σώματα εκείνων των ηρώων, θαμμένα τώρα στον τόπο των αιώνιων πόνων.

Η ιστορία, των κατορθωμάτων της περίφημης γενιάς των Λαζαίων, της εποχής τους και του τόπου τους, είναι αξεδιάλυτα συνυφασμένη με την ιστορία της όλης Ελλάδας και αρχίζει γύρω στα 1691 όταν φιρμάνι Τουρκικό αναφέρει πως η καθέδρα τους η Μηλιά Πιερίων είναι ανυπόταχτη και ασυμβίβαστη με τους κατακτητές.

Εδώ ακριβώς πρέπει να ανασκευαστεί μια πλάνη ιστορική του τόπου μας. Είναι τελείως απαράδεκτο να θεωρούμε ότι ο Μακεδονικός Αγώνας περιχαρακώνεται στην 5ετία 1904-1908 . Είναι αδιανόητο να συρρικνώνεται αυτό το περίφημο έπος 200 και πλέον ετών κατά το οποίο η Μακεδονία πρόσφερε ποταμούς αίματος για τη λευτεριά, μέχρι το 1912. Πώς θα πρέπει να ονομάσουμε τους αγώνες των Μακεδόνων που ενσαρκώνονται υποδειγματικά μέσα από τις πράξεις και τη δράση μιας και μόνο Μακεδονίτικης οικογένειας;

Η δράση των Λαζαίων με έδρα τη Μηλιά Πιερίας και ορμητήριο του περίφημου Πύργου τους εξακτινώνεται προς στεριές και θάλασσες γι αυτό και η φήμη τους φτάνει παντού και η δόξα που τους συνοδεύει είναι πολύ μεγάλη. Πέρα μάλιστα από την ανδρεία τους, το αγωνιστικό τους φρόνημα, το ακαταδάμαστο σθένος και την απαράμιλλη αφοσίωση στο καθήκον, διακρίνονται για το ήθος και τις σπάνιες αρετές του χαρακτήρα τους. Για αυτό και η Λαϊκή μούσα τους τραγουδάει:

«Ένας πασάς διαβαίνει

Κι άλλος έρχεται.

Μες στη Μηλιά πηγαίνουν

Και μέσα στα βουνά

Παλιούς κλέφτες γυρεύουν

Και κλέφτες κυνηγούν.

Γυρεύουν τους Λαζαίους

Τους αρματολούς.

Λαζαίοι τρών και πίνουν 

Μέσα στη Μηλιά,

Στρώνουνε τ’άρματά τους

Και λάμπουν τα βουνά.

Αρπάζουν τα σπαθιά τους,

Στους κάμπους τρέχουνε

Τους Τούρκους για να σφάξουν,

Θα γίνει μακελειό.»

Πάνω στα βουνά, τον Όλυμπο και τα Πιέρια γίνεται μια φυσική επιλογή των Ελλήνων, δημιουργείται μια βιολογικά δυναμική καταβολή μιας φάρας που ζεί, σχεδόν ανεξάρτητη. Είναι οι πιο ανυπότακτοι οι πιο αποφασιστικοί, οι πιο λεοντόθυμοι Έλληνες με ξεχωριστή ψυχοσύνθεση όπως χαρακτηριστικά λέει ο καθ. Απόστολος Βακαλόπουλος στα συγγράμματά του. Είναι οι Λαζαίοι των αρχέγονων ιστορικών βουνών – Ολύμπου και Πιερίων – που καθαρίζουν τον ρύπο του ραγιαδισμού και για τους άλλους Έλληνες και πάνω απ’ όλα και κύρια συντελούν στην ηθική αναγέννηση και περηφάνια του Ελληνικού γένους. Εμπνέουν γενναία αισθήματα και δείχνουν με το παράδειγμά τους σε όλους το δρόμο της τιμής και του καθήκοντος. Στα πρόσωπά τους αντικατοπτρίζεται η νέα μορφή του ηρωικού Έλληνα Μακεδόνα ο οποίος ενσαρκώνει τα αισθήματα της αντρίκειας περηφάνιας και τη αδίστακτης αντίστασης εναντίον των κατακτητών.

Στο τέλος του 18^ου αιώνα οι Λαζαίοι συνεργάζονται με όλους σχεδόν τους κλεφταρματωλούς της Μακεδονίας, Νικοτσαρά, Πάνο Ζήδρο, τους Καρατασαίους της Βέροιας και τον Γάτσιο, τον Διαμαντή Νικολάου, το Μήτρο Λιακόπουλο, το Σιατιστινό Νικόλαο Κασομούλη, τον Γούλα Δράσκο. Δέχτηκαν γρήγορα και με λαχτάρα τα κηρύγματα του εθνομάρτυρα Ρήγα Φεραίου και φιλοξένησαν στη Μηλιά τον εθναπόστολο Κοσμά τον Αιτωλό. Συνεργάστηκαν με τον επίσκοπου Κίτρους Μελέτιο – μέλος της Φιλικής Εταιρείας – ο οποίος μαρτύρησε το Μάρτη του 1822 στη Θεσσαλονίκη όπου ως πρωτόθρονος επίσκοπος, της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης αντικαθιστούσε ως τοποτηρητής το Μητροπολίτη Ιωσήφ. Τον Μελέτιο των κομμάτιασαν οι Τούρκοι στη μεγάλη πλατεία του Κοπανιού.

Αλλά κορυφαίο μέλος της οικογένειας των Λαζαίων με έντονη δράση υπήρξε ο θρυλικός τους γόνος Γιωργάκης Ολύμπιος του οποίου η δράση ξεπερνά τα όρια του Ελληνικού χώρου.

Το 1747 οργανωμένοι οι Λαζαίου με τους άλλους οπλαρχηγούς του Ολύμπου χτυπούν τα τσιφλίκια της Καλλιανης.

Το 1813 υφίστανται την καταστροφή της Μηλιάς από το γιο του Αλή Πασά Βελή. Τότε ξεκληρίστηκε η μισή οικογένεια των Λαζαίων.

Και ήρθε η ώρα του Μεγάλου Ξεσηκωμού. Έρχονται σε συνεννόηση με τους κλεφταρματωλούς Καρατάσιο και Γάτσιο της Βέροιας, του πρόκριτου της Νάουσας, Ζαφειράκη. Στις αρχές Γενάρη του 1822 συναντώνται στη μονή του Δοβρά και αποφασίζουν να κινηθούν αρχικά με ορμητήρια τα ορεινά ερείσματα της Νάουσας, της Καστανιάς, του Κολινδρού και της Σιάτιστας. Προς το τέλος Φεβρουαρίου του 1822 επιστρέφει από τη Νότια Ελλάδα ο απεσταλμένος τους Νικόλαος Κασσομούλης, με δύο καράβια με ψαριανούς και λίγα πυρομαχικά. Στις αρχές Μαρτίου φτάνουν ακόμη δυο ψαριανά καράβια με τον διορισμένο αρχηγό της εκστρατείας στη Μακεδονίας Γρηγόρη Σάλα και μερικούς Γερμανούς πυροβολητές, στο Ελευθεροχώρι. Την αποστολή συνόδευε και ο γνωστός λόγιος και μοναχός Θεόφιλος Καϊρης. Μαζί τους επικεφαλής των πυροβολητών ο φιλέλληνας Γερμανός Moren, ο Πολωνός Lezinski και ο Βοϊνέσκου. Ο Μεχμέτ Εμίν πασάς της Θεσσαλονίκης ζητά να εμφανιστούν μπροστά του όλοι οι οπλαρχηγοί και πρόκριτοι του Ολύμπου και των Πιερίων, της Νάουσας, της Βέροιας και τη Έδεσσας. Στην διαταγή του πασά ο Διαμαντής Νικολάου απαντά με επίθεση στον Κολινδρό στις 8 Μαρτίου 1822.

Ο Σάλας αποκρούει στο Ελευθεροχώρι τους ιππείς του Σαλήμπεη της Κατερίνης και ανεβαίνει στην Καστανιά του Κολινδρού. Την νύχτα της 8^ης Μαρτίου ο Μεχμέτ Αμίν χτυπάει ταχύτατα τις Ελληνικές δυνάμεις στον Κολινδρό, οι οποίες κατά προτροπή των Λαζαίων αποσύρονται στην οχυρωμένη έδρα τους στη Μηλιά. Οι μεγαλύτερες δυνάμεις του Μεχμέτ Εμίν, από τον Κολινδρό τους καταδιώκουν καίγοντας τα χωριά που βρίσκονται στο δρόμο τους και σφάζοντας τα γυναικόπαιδα. Φτάνουν στη Μηλιά, την Κυριακή του Πάσχα στις 2 Απριλίου.

Ο Σάλας και ο Δράσκος οχυρώνονται στον Πύργο των Λαζαίων. Ο Διαμαντής Νικολάου περιμετρικά στο χωριό. Ακολουθεί λυσσαλέα μάχη ο αριθμός των Τούρκων δεκαπλάσιος. Η πεισματώδης άμυνα των Ελλήνων μετατρέπεται σε αφανισμό. Όλη η Μηλιά παραδίδεται στις φλόγες. Οι υπερασπιστές της έδρας των Λαζαίων πλημμυρίζουν με το αίμα τους τα σοκάκια της. Οι Τούρκοι καίνε, γκρεμίζουν, λεηλατούν, σφάζουν γέροντες και γυναικόπαιδα. Ο περήφανος Πύργος των Λαζαίων ανατινάχτηκε. Ο Διαμαντής Νικολάου μέσα από τα δάση των Πιερίων κατευθύνθηκε προς τη Νάουσα για να ενωθεί με τους Καρατάσο και Γάτσιο που ήδη αντιμετώπιζαν τις δυνάμεις του Μεχμέτ Εμίν.  Ο Σάλας, ο Κανούσης και άλλοι οπλαρχηγοί κατόρθωσαν έπειτα από πολυήμερη εξαντλητική πορεία να φθάσουν σε ελεύθερο έδαφος στο αρματολίκι του Νικολάου Στουρνάρη στον Ασπροπόταμο.

Οι Λαζαίοι καταφεύγουν στα γύρω δάση με τις ηρωικές γυναίκες τους οι οποίες έπνιξαν τα μωρά τους με τα ίδια τους τα χέρια μη με το κλάμα τους, προδώσουν τις θέσεις τους. Ο αγώνας των Λαζαίων δεν σταματά εδώ. Τώρα ανοίγει ένας ακόμα κύκλος των εθνικών τους αγώνων και θυσιών. Ο μελόφρων φαίνεται σπουδαίος στις αποτυχίες και στις συμφορές. Οι Λαζαίοι ξέρουν πως με το σπαθί κερδίζεται ο κόσμος. Οι πράξεις τους και μετέπειτα διαθέτουν μια σαγήνη, μια ποιητικότητα, ένα αποκαλυπτικό σθένος. Είναι η πηγή εθνικού πνευματικού πλούτου με το φορτίο του αυθεντικού. Άγνωστα και ανέκδοτα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν τα τελευταία χρόνια στα αρχεία των βιβλιοθηκών της Αθήνας και στα μέρη όπου έζησαν οι απόγονοι των Λαζαίων τους αποδίδουν λαμπρό δοξοστέφανο που στολίζει την υπέρτατη εθνική μεγαλωσύνη τους.

Αυτά τα νέα στοιχεία μας βεβαιώνουν πως η καταστροφή της Μηλιάς και όλων των χωριών του Ολύμπου και των Πιερίων δεν άφησε αποκαΐδια και συντρίμια. Δεν ήταν επίλογος αφανισμού. Απλά έκλεισε για αυτούς ένα κεφάλαιο για να ανοίξει ένα μεγαλύτερο.

Ο Τόλιος Λάζος, γιος του Γιάννη Λάζου που γλίτωσε από τη σφαγή του Βελή του πασά στον Τύρναβο, το 1813, τα δυο του ξαδέρφια Δήμος Λάζος και Τόλιος Λάζος, γιοι του Λιόλιου Λάζου που λευτερώθηκαν με τη μητέρα τους στη Μυτιλήνη, και όλη η μεγάλη οικογένεια με όλους τους συγγενείς τους που γλίτωσαν από τη μεγάλη καταστροφή του Πάσχα του 1822, συνέχισαν το μεγάλο κεφάλαιο της Ιστορίας των Λαζαίων, το ίδιο λαμπρό, το ίδιο ένδοξο, το ίδιο θαυμαστό. Μετά την καταστροφή της Μηλιάς έφτασαν στον Ασπροπόταμο, στους Στουρναραίους με τους οποίους οι Λαζαίοι ήταν συγγενείς. Από εκεί πήγαν στο Μεσολόγγι και έλαβαν μέρος στην πρώτη πολιορκία του. Στη συνέχεια ο Τόλιος Λάζος γιός του Γιάννη Λάζου αγωνίζεται με το δικό του μακεδονικό σώμα σε όλες τις μάχες στην Πελοπόννησο και διακρίθηκε στην καταστροφή του Δράμαλη στα Δερβενάκια. Το 1824 ο Κωλέτης, παλιός οικογενειακός φίλος των Λαζαίων, τον στέλνει στην Κρήτη Φρούραρχο της Γραμβούσας. Όταν γύρισε από την Κρήτη πολέμησε στη Στερεά Ελλάδα, στην Εύβοια και στη Σκιάθο. Στην καταστροφή του Τοπάλ πασά στο Τρίκκερι ήταν παρών και διακρίθηκε ιδιαίτερα.

Το 1828 ο Τόλιος Λάζος γίνεται χιλίαρχος από το Δημήτρη Υψηλάντη και πολεμάει στο πλευρό του στην Πέτρα της Βοιωτίας, τελευταία μάχη της Επανάστασης.

Στο μεταξύ τα γυναικόπαιδα των Λαζαίων και των άλλων Ολυμπίων αγωνιστών, που ήταν πάνω από 450 οικογένειες, πέρασαν 8 χρόνια γεμάτα βάσανα, περιπλανήσεις, κατατρεγμούς και στερήσεις. Μετά το 1822, άλλα βρέθηκαν στη Σκιάθο, άλλα ακολούθησαν το σώμα των αγωνιστών στον Ασπροπόταμο, στο Μεσολόγγι, στην Πελοπόννησο, στα Μέγαρα και στη Βοιωτία. Μέρος αυτών παρέμειναν σκορπισμένα σαν τα αγρίμια στα δάση και στις σπηλιές του Ολύμπου και των Πιερίων ώσπου το 1824 με ειδική εντολή της Ελληνικής κυβέρνησης, ήρθε να περιμαζέψει ο Διαμαντής Νικολάου Ολύμπιος γαμπρός του γενάρχη Έξαρχου Λάζου, και να τα οδηγήσει στη Μεγαρίδα και την Αταλάντη Φθιώτιδας όπου μετά τον ερχομό του Καποδίστρια δημιούργησαν τον οικισμό Νέα Πέλλα, δηλωτικό της ένδοξης Μακεδονικής καταγωγής τους. Το 1832 στη Νέα Πέλλα Αταλάντης ήταν εγκαταστημένες 120 οικογένειες αγωνιστών και γύρω στην περιοχή άλλες 260. Ανάμεσα στις πρώτες οικογένειες των αγωνιστών είναι των αδελφών Δήμου Λάζου, Τόλιου Λάζου, Λιόλιου Λάζου, του Κώστα Διαμαντή, του Χαρίση Διαμαντή, του Παναγιώτη Τσάρα, γιου του Νικοτσάρα, του Συροπουλου, του Βλαχάβα, του Τζαχείλα κ.α.

Στη Σκιάθο, τέλος, παρέμεινε ένας μεγάλος αριθμός από τη φάρα όπου μέχρι σήμερα ζουν και κρατούν απομνημονεύματα, αναφορές, επιστολές. Από χειρόγραφό τους πληροφορούμαστε ότι οι γιοί του Λιόλιου Λάζου ζήτησαν και πήραν μυστικά τη συγκατάθεση του Καποδίστρια για να γυρίσουν στον Όλυμπο και να ξαναφτιάξουν το πατρικό τους αρματολίκι. Ο Τόλιος Λάζος πήρε την περιοχή Λιβαδίου, Κοκκινοπλού, Αγίου Δημητρίου και των στενών της Πέτρας. Ο Κώστας Ολύμπιος, αδελφός του Διαμαντή Νκολάου πήρε την περιοχή της Κατερίνης ως τον Αλιάκμονα. Ο Γιάννης Λάζος, γιος του χιλίαρχου Τόλιου Λάζου πήρε την περιοχή της Ελασσόνας. Έτσι γύρω στο 1835 με έδρα αυτή τη φορά το σημερινό Λιβάδι ανασταίνεται το περίδοξο αρματολίκι του Ολύμπου και οι απόγονοι των Λαζαίων συνεχίζουν να γράφουν ένδοξες σελίδες στην οικογενειακή τους αλλά και στην εθνική μας ιστορία, έχοντας τρανούς συμβουλάτορες και καθοδηγητές τον ταγματάρχη καπετάν Διαμαντή και τον χιλίαρχο Τόλιο, Λάζο ο οποίος την εποχή αυτή με το υπ’αριθμ. 141 Διάταγμα της Ελληνικής Πολιτείας είχε διοριστεί μέλος του δικαστηρίου Ανατολικής Ελλάδος.

Το 1835 όμως, σε νέο επαναστατικό κίνημα σκοτώνεται στον Όλυμπο σε μια συμπλοκή, ο Γιάννης, ο γιος του χιλίαρχου και την επόμενη χρονιά πεθαίνει και ο χιλίαρχος αφήνοντας δύο εφήβους ακόμα γιους.

Τον ίδιο χρόνο, 1836, υπάρχει στην Αθήνα μια μυστική πατριωτική οργάνωση, μια νέα φιλική εταιρεία, που έχει σκοπό να οργανώσει όλους τους παλιούς Θεσσαλομακεδόνες αγωνιστές που βρίσκονται στην ελεύθερη Ελλάδα με σκοπό την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. Αρχηγοί της νέας αυτής Φιλικής Εταιρείας είναι οι Χριστόφορος Περραιβός και ο Δρόσος Μανσόλας. Ανάμεσα στους πρώτους που μυήθηκαν σε αυτή ήταν και τα Λαζόπουλα στο αρματολίκι του Ολύμπου.

Δυστυχώς όμως, τα σχέδιά τους προδόθηκαν και τα Λαζόπουλα χαρακτηρίστηκαν από το Σουλτάνο προδότες και εχθροί της Τουρκίας για αυτό αναγκάστηκαν το 1841 να παρατήσουν το αρματολίκι και να καταφύγουν στη Νέα Πέλλα.

Δεν άργησε όμως να έρθει η επανάσταση του 1854 στην Πιερία και οι αετοί του Ολύμπου ξανανοίγουν τα φτερά τους με ενθουσιασμό και αυταπάρνηση για νέους αγώνες. Στο χωριό Κελέρια του Αλμυρού όπου έγινε το συμβούλιο των 42 καπεταναίων, πρώτοι έδωσαν το παρών οι αδελφοί Δήμος και Τόλιος Λάζος, οι Βλαχαβαίοι, οι Τζαχειλαίοι, ο Μέλλιος Συρόπουλος, ο Παναγιώτης Τσάρας, ο Μπιζιώτας, ο Κώστας Διαμαντής και άλλοι που πήραν εντολή από τον γενικό αρχηγό Χριστόδουλο Χατζηπέτρου, να κινηθούν προς τα Χάσια.

Υπάρχουν απομνημονεύματα του Δήμου Λάζου από τα οποία παραθέτουμε τα άγνωστα ως τώρα στοιχεία για την αδικημένη, από τους ιστορικούς μας συγγραφείς επανάσταση του 1854 στην Πιερία και την υπόλοιπη Μακεδονία και τη συμμετοχή σε αυτήν των Λαζαίων. 

Πληροφορούμαστε λοιπόν, ότι το εκλεκτό σώμα των Μακεδόνων έχοντας για αρχηγούς τους παραπάνω έμπειρους παλιούς καπεταναίους αφού έλαβε μέρος στις μάχες Πλατάνου και του Αλμυρού, απέσπασε το γενικό θαυμασμό στην περίφημη μάχη της Καλαμπάκας, αρχές Μαΐου 1854 πιάνοντας αιχμαλώτους 150 περίπου «αραπάδες», τους οποίους οι Τούρκοι είχαν φέρεις από την Αίγυπτο με διοικητή το Σελίμ Πασά, με σκοπό να καταπνίξουν το κίνημα στη Θεσσαλία και τη Μακεδονία.

Στη συνέχεια τα 600 παλικάρια του Μακεδονικού σώματος πέρασαν νικηφόρα από τη Δεσκάτη κατατροπώνοντας τις δυνάμεις του Ζεϊνέλ πασά και έφτασαν στο Λιβάδι Ολύμπου όπου τους περίμενε αληθινός θρίαμβος.

Να τι γράφει ο Δήμος Λάζος στα απομνημονεύματά του:

«Το πεδίον της μάχης είχεν καλυφθεί εκτάδην υπό 500 και πλέον νεκρών Τούρκων ελθόντων εκ Σερβίων, των υπολοίπων τραπέντων επονείδιστον φυγήν και ζωγρηθέντων ετέρων 150»       

Κατόπιν το σώμα έφτασε στα περίχωρα της Κατερίνης. Όταν πάτησαν  στη Μηλιά ο Καπετάνιος Λάζος γράφει:

«Ευθύς ως επατήσαμεν το πόδι μας το χώμα της πατρώας γης, ηνοίξαμεν τας αγκάλας μας, κατεφιλήθημεν, θερμώς μεταξύ μας και ενώ όλοι μηδενός εξαιρουμένου εκλαίομεν ωσάν μικρά παιδιά επέσαμεν καταγής και ηρχίσαμεν να καταφιλώμεν το άγιο χώμα της πατρίδος μας. Επιτέλους το εβλέπαμεν ελεύθερον»

Θα το θεωρούσα μεγάλη παράλειψη σεβαστοί μου, αναγνώστες αν δεν ανέφερα και το παρακάτω απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του Γιάννη Λάζου που από τις λίγες γραμμές μπορεί κανείς να νοιώσει και να θαυμάσει το ψυχικό μεγαλείο που εξακολουθούσε να υπάρχει στην ψυχή των Λαζαίων, λες και ήταν ο θησαυρός που κληρονόμησαν από τους προγόνους τους

«Τι κι αν ήταν μαύροι οι αιχμάλωτοί μας; Μην τάχα δεν είναι άνθρωποι και αυτοί όμοιοι με ημάς; Άμα τους αφήναμεν νηστικούς να πεθάνουν από την πείνα ή τους εσκοτώναμεν άοπλους, θα έπρεπε να ξουρίσωμεν τα μουστάκια μας και να φορέκωμεν γυναικόρουχα».

Αλλά όμως τι ειρωνεία! Τα δάκρυα χαράς και ο απερίγραπτος ενθουσιασμός για το αντάμωμα με την πατρίδα γρήγορα μετατράπηκαν σε ανείπωτη οδύνη και απογοήτευση. Μόλις τα Λαζόπουλα και οι άλλοι Μακεδόνες καπεταναίοι έφτασαν στη Βροντού, του Ολύμπου οι Αγγλογάλλοι έστειλαν από τη Θεσσαλονίκη τον πρόξενο Λουϊ Ντε Μορνάρ με σκοπό να αναγκάσει  τους επαναστάτες να σταματήσουν αμέσως τον πόλεμο.

Ο Γάλλος πρόξενος συναντήθηκε με τους καπεταναίους στην Κατερίνη  τέλη Μαΐου 1854 και όταν κατάλαβε ότι τα διπλωματικά του επιχειρήματα δεν έπειθαν κανένα κατέφυγε στις απειλές λέγοντας πως αν δεν πάψουν αμέσως τον πόλεμο και δεν καταθέσουν τα όπλα, η Αγγλία και η Γαλλία θα κάνουν απόβαση στον Πειραιά.

Στην όχι και πολύ γνωστή, ως τώρα,  αυτή συνάντηση, πήρε το λόγο ο Δήμος Λάζος και απάντησε :

«Μινίστρο, εμείς όλοι το τομάρι μας το έχομε ταγμένο να το φάνε τα όρνια και τ’ αγρίμια του Ολύμπου, όπως έφαγαν και των πατεράδων και των παππούδων μας. Μη γνοίζεσαι λοιπόν, για μας και μη μας φοβερίζεις γιατί, από φοβέρες είμαστε χορτάτοι από τα παιδικά μας χρόνια. Για να σου δείξουμε πως εμείς μόνο λευτεριά ζητούμε και τίποτις άλλο, σε παρακαλούμε ν’ αφήσεις τις φοβέρες και να φροντίσεις γι αυτούς τους άμοιρους αραπάδες, που τους, κουβαλήσατε στα χώματά μας, απ’ την Ανατολή για να μας ρουφήξετε το αίμα. Τους λυπάτε η καρδιά μας για το χάλι τους. Φρόντισε να τους στείλεις στην πατρίδα και στις οικογένειές τους, δεν τους κάναμε κακό μα ούτε και τους θέλουμε άλλο για να μας μοιράζουν στα μισά το λίγο ξερόψωμά μας και τα τσαρούχια μας. Ας πάνε στην πατρίδα τους να πουν ότι εμείς οι Έλληνες δεν σκοτώνουμε άνανδρα και ότι μόνο για την ελευθερία  της πατρίδος μας αγωνιζόμαστε. Τόσο κακό κάνουμε που ζητούμε να ελευθερωθούμε και μας απειλείτε με πόλεμο;»

Στο άκουσμα αυτών των λόγων, ο Γάλλος έδειξε αμηχανία, δέχτηκε πρόθυμα την παράδοση των αιχμαλώτων κι έφυγε, δίχως να πει λέξη. Το άτυχο τέλος αυτής της επανάστασης είναι γνωστό και οι Μακεδόνες αγωνιστές επέστεψαν στη Νέα Πέλλα περιμένοντας μια νέα ευκαιρία που ήρθε το 1878. Οπότε και πάλι η Πιερία έγινε το κέντρο ενός νέου απελευθερωτικού αγώνα.

Στο μεταξύ στη Νέα Πέλλα, το 1865, πέθανε ο Δήμος Λάζος σε ηλικία 61 χρόνων, αφήνοντας δυο γιούς, το Γιάννη 25 χρόνων που σπούδασε γιατρός και τον Αλέξανδρο 20 χρόνων που κατατάχτηκε εθελοντής στον Ελληνικό Στρατό στις 25 Απριλίου 1867.

Από τα ιδιόχειρα απομνημονεύματα του γιατρού Γιάννη Λάζου θα παραθέσω τα παρακάτω ενδιαφέροντα στοιχεία. Δεν θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες για τα γεγονότα και τα αποτελέσματα της επανάστασης του 1878. Είναι γνωστά.

Στις 22 Ιανουαρίου 1878 η Μακεδονική Επιτροπή της Αθήνας έστειλε άκρως απόρρητο έγγραφο στο γιατρό και τον όρισε οπλαρχηγό με την παράκληση να στρατολογήσει όσο περισσότερους Μακεδόνες της Αταλάντης μπορούσε επειδή ήταν ο μόνος που έχαιρε της εκτίμησης των. Ολοπρόθυμα ο Γιάννης Λάζος παράτησε την επιστήμη – την εποχή αυτή ήταν εσωτερικός χειρουργός στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών – και με τον αδερφό του Αλέξανδρο που είχε γίνει επιλοχίας των ευζώνων, βρέθηκε από τους πρώτους στον Όλυμπο το Φεβρουάριο του 1878 στο πλευρό του επισκόπου Κίτρους Νικόλαο Λούση και της προσωρινής Κυβέρνησης της Μακεδονίας με πρόεδρο τον Ευάγγελο Κοροβάγκο. Η αθάνατη φάρα των Λαζαίων και πάλι αγωνίζεται και πάλι δοξάζεται.

Από την πλούσια και θαυμαστή δράση των νέων Λαζαίων καπετανέων αναφέρουμε μόνο το παρακάτω περιστατικό αποφεύγοντας τα απομνημονεύματα του Γιάννη όπου αναφέρει τα ίδια για να μη θεωρηθούν μεροληπτικά και υποκειμενικά .

Στην εφημερίδα «ΕΣΠΕΡΙΝΗ» ο απεσταλμένος της στον Όλυμπο δημοσιογράφος Αλβανάκης έγραψε στο φύλλο της 27^ης Φεβρουαρίου 1878 :

«Εις την Μονή Πέτρας, συγκεντρώθησαν πολλά γυναικόπαιδα. Τούτο δε δεν διέφυγεν του Τούρκους. Όθεν συχνάκις επεχείρουν την εκπόρθησιν της Μονής. Την 22αν Φεβρουαρίου 1878, μετά τα γεγονότα, χωρικός Τούρκος επληροφόρησεν μπουλούκια Γκεκηδων ατάκτων ότι εις την Μονήν ευρίσκοντο πλείστα , γυναικόπαιδα και πολλά λάφυρα, τον όπερ εξήγειρε τα άγρα αρπακτικά και αιμοβόρα αυτών ένστικτα. Την επομένην, λοιπόν, λίαν πρωί, εξεκίνησαν, ούτοι εις τετρακοσίους ανερχόμενοι, κατά της Μονής. Εγκαίρως όμως, επληροφορήθησαν τούτο και οι επαναστάτες Μακεδόνες και έλαβον τα κατάλληλα μέτρα. Το συμβούλιον των οπλαρχηγών εξέλεξεν εκουσίως προσφερθέντα τον Ιωάννην Λάζον να ηγηθεί της επιδρομής αυτής, επειδή ουδείς των άλλων προσφέρθει να προσφέρει βοήθειαν εις τα κινδυνεύοντα γυναικόπαιδα. Ο Ιωάννης Λάζος με τα εξήκοντα περίπου επαναστατών έσπευσεν εις την Μονήν και έστησεν ενέδρα των Γκεκηδων. Ούτοι επεφάνησαν μετά μικρόν και σφοδράν  εδέχθησαν των Ελλήνων την επίθεσιν. Ο γενναίος οπλαρχηγός Λάζος εμάχετο ως λέων αψηφών το πενταπλάσιον των εχθρών και την επιθετικής αυτών μανίαν. Οι επαναστάται φιλοτιμούμενοι εκ του παραδείγματος του αρχηγού των εμιμούντο αυτόν ριψοκινδυνεύοντες. Επί δίωρον η μάχη εξηκολουθεί σφοδροτάτη. Ο φιλότιμος οπλαρχηγός Λάζος, μη ανεχόμενος να τον πατούν την ουράν οι Γκεκηδες, ως χαρακτηριστικώς έλεγεν, διέταξε να ρίψουν τα κάπας και εφώνησε δια τρομεράς φωνής προς τους Τούρκους: «Σταθήτε, γουρουνομύτες, να δείτε πως πολεμούν οι Έλληνες». Σύρας δε την πάλαν του όρμησεν ως κεραυνός κατά των Γκεκηδων κραυγάζων προς τους συντρόφους του: «Απάνω τους παιδιά. Απάνω τους». Οι Γκεκηδες κατάπληκτοι προς της τοιαύτης ανδρείας ετράπησαν εις άτακτου φυγήν φωνάζοντες : «Ράϊ, ορέ, ράΪ» δηλαδή παραδινόμεθα.  Η μάχη αυτή υπήρξεν η πρώτη εν Μακεδονία, συγκροτηθείσα, κατά το 1878, ενεθάρρυνεν δε μεγάλως τους εγχωρίους και κατεπτόησεν τους Τούρκους και ιδία τους Γκεκηδες οίτινες κατ’αυτήν είχον πάθει αληθή πανωλεθρίαν, αφήσαντες υπέρ τους 150 νεκρούς».

Κάθε σχόλιο στο παραπάνω δημοσίευμα νομίζουμε ότι είναι περιττό.

Μετά την αποτυχία και του κινήματος του 1878 τα Λαζόπουλα επέστρεψαν πάλι στην Αταλάντη και Αθήνα. Στα αρχεία του Στέφανου Δραγούμη υπάρχει επίσημο έγγραφο που αναφέρει ότι όλοι οι οπλαρχηγοί που έλαβαν μέρος στην επανάσταση του 1878 πήραν αποζημίωση. Μόνο τα Λαζόπουλα δεν δέχτηκαν καμία αμοιβή. Επέστρεψαν τα χρήματα με ειδική αναφορά στην οποία ο Γιάννης Λάζος μεταξύ άλλων γράφει:

«Αι προσφερόμενοι υπηρεσίας διά εθνικάς υποθέσεις δεν πληρώνονται και οι αληθείς πολεμισταί και πατριώται δεν δέχονται αμοιβάς δια το χρέος και το καθήκον των προς την φίλτατην πατρίδα».

Η συνείδηση της φυλής οδηγεί σε εθνική Ελευθερία που διαφέρει από την ελευθερία των συνόρων. Αυτή η εθνική συνείδηση διατυπώνεται με κανόνες συμπεριφοράς, τόσο του έθνους, όσο και του ατόμου. Αυτά, μαζί  αποτελούν την ταυτότητά μας, μια ταυτότητα που μας την έπλασαν ήρωες όπως οι Λαζαίοι που συντήρησαν και μας δίδαξαν των Ελλήνων τα αρχέτυπα. Έτσι τώρα, εμείς μπορούμε να ψυθιρίζουμε: «Καλότυχοι εσείς οι λεύτεροι νεκροί». Κραυγάζετε μέσα στην αιώνια σιωπή σας.

Ο Τόλιος Λάζος, του Λιόλιου ο γιος, ο αγωνιστής του 1854, πέθανε σε ηλικία 75 χρόνων με το βαθμό του επίτιμου ανθυπολοχαγού, με σύνταξη 40 δρχ. το μήνα, σύνταξη πείνας. Ο γιατρός Γιάννη Λάζος υπήρξε βοηθός του ονομαστού χειρουργού και μεγάλου εθνικού ευεργέτη Θεοδώρου Αρεταίου και πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Αρεταίειου Νοσοκομείου της Αθήνας. Πέθανε στην Αταλάντη το 1921 σε ηλικία 81 χρόνων, αφού πρόσφερε, εθελοντικά και αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες του στους τραυματίες των Βαλκανικών πολέμων και του Α’ παγκοσμίου πολέμου.

Ο Αλέξανδρος Λάζος στις 14 Μαίου 1907 έγινε αντισυνταγματάρχης και πήρε μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα του 1912. Πέθανε το 1925 σε ηλικία 80 χρόνων και θάφτηκε στη Νέα Πέλλα Αταλάντης, δίπλα στον αδελφό του. Και μια συγκινητική λεπτομέρεια: Την Άνοιξη του 1914 ο Γιάννης Λάζος με τον αδελφό του Αλέξανδρο επισκέφτηκαν τη Μηλιά ψηλά στα Πιέρια και φίλησαν με δάκρυα χαράς τα αιματοβαμμένα χώματα της ελεύθερης πια πατρικής τους γης.  

Η εμφάνιση των Λαζαίων δεν είναι καθόλου τυχαία σε τούτη την περιοχή της Μακεδονίας. Θα λέγαμε ότι είναι ένα νομοτελειακό φαινόμενο. Ζούσαν καθημερινά αγνάντι με τον Όλυμπο που για τον Ελληνισμό υπήρξε ο εγκέφαλός τους. Ζούσαν στον Όλυμπο όπου οι Έλληνες τοποθέτησαν ότι υψηλότερο δημιούργησαν τις έννοιες της θεότητας, της φυσικής, της Ελευθερίας, της δικαιοσύνης, της ανδρείας, της σοφίας. Εδώ στον Όλυμπο οι Έλληνες μορφοποιήσαμε αυτές τις έννοιες στα πρόσωπα των Θεών. Δίας, Αθηνά, Άρης, Απόλλων, Θέμις και τις τοποθετήσαμε στην πιο ψηλή κορφή της χώρας για να τις βλέπει ο κόσμος όλος και να εμπνέεται.

Τούτη την ψυχή του Ελληνισμού, το πνεύμα το πυρίκαυτο ενσάρκωσαν και οι Λαζαίοι, με τη δράση τους. Και αν ακόμα το παράδειγμά τους μένει στην αφάνεια, είναι καιρός να βιαστούμε να τα βγάλουμε στο φως.

Οι καιροί που βιώνουμε είναι απρόβλεπτοι. Μετασχηματισμοί, συσχετισμοί, ανασχηματισμοί κοινωνικοί, εθνικοί, συμπλησιασμοί και συνδυασμοί, διακρατικές ενώσεις, υπερατλαντικές  συγκρούσεις, θρησκευτικοί δογματισμοί, άκρατοι φονταμενταλισμοί και συγχύσεις λαών, πολιτισμών, γλωσσών, ιδεών. Βρισκόμαστε στο καζάνι μιας μεγάλης ζύμωσης με αστάθμητα αποτελέσματα. Παντού αμφισβήτηση. Σ’ αυτόν τον κόσμο του αύριο που θα προκύψει έχουμε ένα ιερό χρέος να διατηρήσουμε την εθνική μας ταυτότητα. Τα κίνητρά μας δεν είναι εθνικιστικά, αλλά πολιτισμικά. Αυτή η ταυτότητα δεν είναι δική μας, την δανειστήκαμε και θα πρέπει να την παραδώσουμε αυτούσια για το καλό της Ανθρωπότητας.

Ο κ. Μπίντας, είναι ομότιμος καθηγητής

Εάν θέλετε να λαμβάνετε εγκαίρως τις ειδήσεις πατήστε εδώ

The post Το 1821 στην Πιερία: Λαζαίοι, οι Σταυραητοί – Του Θανάση Μπίντα appeared first on Eptanews.gr.

Ο κ. Μπίντας, καταθέτει σειρά προτάσεων προς τον δήμαρχο για την ανάδειξη της τοπικής μας ιστορίας, των αγώνων και των θυσιών των Πιεριέων στην απελευθέρωση του Έθνους, με επίκεντρο την οικογένεια των Λαζαίων.

Αναλυτικά στην επιστολή του ο Ομότιμος Καθηγητής Αθανάσιος Μπίντας αναφέρει:

Αγαπητέ κύριε Δήμαρχε,

Γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του Έθνους μας. Επειδή όλα αυτά τα χρόνια η Αθήνα μας «φλόμωσε» κυριολεκτικά με τα γνωστά λεκτικά, κλισέ, και όχι μόνο, που διαστρεβλώνουν ή αποσιωπούν την πανελλήνια συμμετοχή στην Εξέγερση περιορίζοντάς την στη «Ρούμελη και τον Μωριά», λες και οι υπόλοιποι Έλληνες έμεναν άπραγοι, είναι καιρός – έστω και μετά από 200 χρόνια – να αποκατασταθεί η ιστορική Αλήθεια για τον δικό μας τόπο και τους ανθρώπους του.

Επειδή η Αθήνα είναι πολύ μακριά για να αφουγκραστεί τους εθνικούς πόνους και καημούς μας προτείνουμε να αναλάβει ο Δήμος Κατερίνης το έργο αναπλήρωσης του παραμελημένου καθήκοντος του Κράτους.

Πολλοί χειμώνες πέρασαν και η Άνοιξη δεν ήρθε για κείνους του ευλογημένους λεοντανθρώπους, τους Λαζαίους, τους κλεφταρματωλούς του Ολύμπου και των Πιερίων αντάμα με τους άλλους καπεταναίους που γλυκοξεχασμένοι μένουν μέσα στο όνειρο.

2021 – Το καθήκον του Δήμου

-Στις γιορτές να μεταφερθούν και να εκτεθούν τα όπλα των Λαζαίων για προσκύνημα. (υπάρχουν στο κτήριο της Παλιάς Βουλής).

-Να φροντίσει ο Δήμος Κατερίνης να θεσπιστεί η 2α Απριλίου ως εθνική γιορτή με Προεδρικό Διάταγμα. (2 Απριλίου Κυριακή του Πάσχα, έγινε η μεγάλη σφαγή των Ελλήνων σε όλα τα ορεινά χωριά του Δήμου Κατερίνης, πυρολύθηκες η Μηλιά και ανατινάχτηκε ο Πύργος των Λαζαίων.

-Να γίνουν οι κατάλληλες ενέργειες από το Δήμο Κατερίνης να κηρυχτεί η Μηλιά ΗΡΩΙΚΗ ΠΟΛΗ με Προεδρικό Διάταγμα. (Στο χαλασμό της μηλιάς τον Απρίλη του 1822 οι νεκροί ήταν πάνω από 400, κυρίως γυναικόπαιδα. Η Νάουσα κηρύχτηκε Ιερή Πόλη με τη θυσία μόνο 13 γυναικών στο ποτάμι της Αραπίτσας).

-Με φροντίδα του Δήμου Κατερίνης να αναστυλωθεί ο ερειπωμένος Πύργος της ηρωικής οικογένειας των Λαζαίων στην Άνω Μηλιά. (Αυτό μπορεί να γίνει σε συνεργασία με την εφορεία Νεότερων Μνημείων).

-Να προβεί ο Δήμος Κατερίνης σε ονοματοδοσία των οδών της Κατερίνης με τα ονόματα των ηρώων της οικογένειας των Λαζαίων και άλλων οπλαρχηγών συνεργατών τους. (Οι συμπολεμιστές των Λαζαίων προέρχονταν από όλα τα ορεινά χωριά του Ολύμπου και των Πιερίων. Συγκεκριμένα ένα πρωτοπαλίκαρο των Λαζαίων, ονομαζόταν «Κουκοδήμος» και καταγόταν από τον Άγιο Δημήτριο. Ίσως απόγονός του είναι ο ίδιος ο Δήμαρχος).

-Να στήσει ο Δήμος Κατερίνης σε επιλεγμένα σημεία μαρμάρινες πλάκες μνήμης με τα ονόματα των αγωνιστών εκείνων, διαιωνίζοντας τα ονόματά τους.

-Να στηθεί η προτομή του γενάρχη Έξαρχου Λάζου. (Ο ίδιος και πάνω από 100 απόγονοί του θυσιάστηκαν για την ελευθερία του τόπου μας από το 1690 και μέχρι το 1912 σύμφωνα με τα αρχεία της Μακεδονίας).

-Να προχωρήσει ο Δήμος Κατερίνης σε Αδελφοποίηση με την Αταλάντη Φθιώτιδας. (Εκεί κατέφυγαν 260 οικογένειες αγωνιστών μετά το χαλασμό της Μηλιάς και των γύρω χωριών το 1822 και ίδρυσαν τον οικισμό Νέα Πέλλα, ως γνήσιοι Μακεδόνες. Απόγονοι αυτών μετείχαν σε όλους τους αγώνες και τις επαναστάσεις που εκτυλίχτηκαν στην Πιερία μέχρι το 1912).

-Να γίνει αδελφοποίηση και με τη Σιάθο. (Εκεί κατέφυγαν 160 οικογένειες και μέχρι τώρα οι απόγονοί τους αναπολούν την πατρίδα τους. Υπάρχουν απομνημονεύματα).

-Να διοργανώσει ο Δήμος Κατερίνης ειδικό επιστημονικό ιστορικό συνέδριο για την εποχή, τους αγώνες και τις δράσεις των Λαζαίων και των οπλαρχηγών της περιοχής για να βγει στο φως και να καταγραφεί το γενναίο παρελθόν μας που αποτελεί τιμή. (Ντοκουμέντα υπάρχουν πληθώρα σε πολλές μεμονωμένες ιστορικές έρευνες και πηγές).

-Να στηριχτεί οικονομικά ο ενδεής πολιτιστικός Σύλλογος της Μηλιάς «οι Λαζαίοι» ο οποίος με πενιχρότατα μέσα διατηρεί με το έργο του επί χρόνια τις εθνικές μας μνήμες ζωντανές.

Κύριε Δήμαρχε,

Έτσι θα αναστήσουμε το ξεχασμένο χτες διότι χωρίς τις ρίζες μας σιγά-σιγά αφανιζόμαστε. Η Κατερίνη και η περιοχή της δεν είναι νεόδμητη, όπως κατά κόρον διατυμπανίζεται. Έχει λαμπρό παρελθόν αλλά δεν φροντίζουμε να το γνωρίσουμε και να το προβάλουμε.

Συνέπεια είναι να εισπράττουμε τη θυμηδία και την καταφρόνια από τους ειδήμονες.

The post Ανοιχτή επιστολή στον Δήμαρχο Κατερίνης: «Να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια» – Του Θανάση Μπίντα appeared first on Eptanews.gr.