The post Δήμος Δίου-Ολύμπου: Όχι στις φόλες – Η δηλητηρίαση ζώων είναι ποινικό αδίκημα appeared first on Eptanews.gr.

Όταν τα εκκλησιαστικά κείμενα, οι ψαλμοί, συναντούν τα λογοτεχνικά κείμενα (με τη σοφή επιλογή του Γιώργου Χ. Χανδόλια).

Όταν εναλλάσσονται τα αναγνώσματα από τους ηθοποιούς  Κώστα Μυστακίδη και Μελίνα Παπαδοπούλου, με τους ψαλμούς από τους ιεροψάλτες  Διονύση Ευθυμιάδη και Χάρη Αντωνίου.

Όταν η μάνα Παναγιά θρηνεί για τον μοναχογιό της, όπως και η κάθε μάνα κλαίει για το παιδί της κι αρνείται να δεχτεί πως δε θα το ξαναδεί.

Όταν τα λιτά μουσικά όργανα ( κανονάκι, βιολί, λαούτο, κιθάρα και κλαρίνο) με τους μουσικούς: Διονύση Ευθυμιάδη-Γιάννη Δασιόπουλο -το μαέστρο Νίκο Πατρή- Μανώλη Καρανάτσιο και Γιώργο Τσιρίμπαση. συνοδεύουν τις εκπληκτικές φωνές των δυο κοριτσιών Χρυσάνθης Ευαγγελοπούλου και Γεωργίας Μαρινοπούλου.

 Κι όταν όλα αυτά προκύπτουν από τη συνεργασία του Γρηγόρη Παπαχρήστου με  το Κέντρο Γραμμάτων και Τεχνών Δίου και του καλλιτέχνη , ηθοποιού και σκηνοθέτη, Γιώργου Χρ. Χανδόλια

Τότε όλο το εκκλησίασμα με πολλή προσπάθεια συγκρατεί έναν λυγμό και όλα τα μάτια παραμένουν βουρκωμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της τελετουργίας (περί αυτού επρόκειτο)

Ιδιαίτερα όταν η Γεωργία με σπαρακτική φωνή αποδίδει το μοιρολόι, η συγκίνηση εκτοξεύεται. Όλα αυτά σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον, το σούρουπο της Τετάρτης 5 Απριλίου, στον εμβληματικό ναό του Αη Γώργη, στη Μεσαία Μηλιά.

Αν έτσι αισθάνθηκαν οι φιλοξενούμενοι, μπορεί κανείς να καταλάβει πώς ζήσαμε αυτήν τη βραδιά οι Μηλιώτες- τουλάχιστον οι μεγαλύτεροι- καθώς στη μνήμη μας ήρθε η εικόνα με τη μορφή του παπα-Θόδωρου, με το ηλιοκαμένο πρόσωπο και τα ροζιασμένα χέρια, να βγαίνει στην ωραία πύλη, μια μορφή βγαλμένη λες από τα Αναγνωστικά της εποχής.

Κι ο παπα-Βαγγέλης οικοδεσπότης άψογος, μας υποδέχτηκε με ένα πλατύ χαμόγελο και πάντα με τον καλό το λόγο για όλους. Και παρότι δεν είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, ήταν ολοφάνερη η χαρά του και η συγκίνησή του. 

Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους συντελεστές.

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ!

[Τίμησαν την εκδήλωση οι κυρίες της πολιτικής: η βουλεύτρια κ. Μπέττυ Σκούφα, η Αντιπεριφερειάρχης κ. Σοφία Μαυρίδου και η Αντιδήμαρχος Τουρισμού κ. Μαρία Τερζίδου που εκπροσώπησε και τον Δήμαρχο κ. Κώστα Κουκοδήμο.]

Μυσταγωγία: μεταφορικά:παράσταση, μουσική, θεατρική κλπ. υπερβολικά ωραία που προκαλεί ψυχική ανάταση ( από το Νέο Ελληνικό Λεξικό του Εμμ. Κριαρά, της ΕΚΔΟΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ).

The post Μυσταγωγία, στον Άη Γιώργη της Μεσαίας Μηλιάς | Του Γιάννη Πούλιου appeared first on Eptanews.gr.

Η ανάδειξη των μνημείων – τοπόσημων, κάτι δηλώνει

Του φιλόλογου Γιάννη Πούλιου

Όταν είχα γράψει ευχαριστήρια επιστολή προς τον Δήμαρχο Κατερίνης με αφορμή την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ύστερα από πρότασή του, με  την οποία όριζε την 2α Μαίου ως τοπική αργία για να τιμηθεί η επέτειος της Μάχης της Μηλιάς, δεν φανταζόμουν πως θα υπήρχε και συνέχεια στο θέμα.

Ευχάριστη έκπληξη ήταν για αυτό η πρόταση του Δημάρχου να γίνει μια ήπια παρέμβαση στον περιβάλλοντα χώρο των ερειπίων του πύργου των Λαζαίων στην Άνω Μηλιά. Η εντολή στις υπηρεσίες του Δήμου ήταν σαφής: Στην ερχόμενη επέτειο ( 02/04/2023 ) ο χώρος θα έχει γίνει κατάλληλος για μια τελετή αντάξια του τιμώμενου γεγονότος. Η κατάθεση των στεφάνων δεν θα γίνεται στην πλαγιά και οι παριστάμενοι, επίσημοι και άλλοι, δεν θα προσπαθούν με δυσκολία να ισορροπήσουν. Ήδη, η ως τώρα παρέμβαση ανέδειξε το μνημείο και όταν ολοκληρωθούν οι εργασίες θα έχει αλλάξει η εικόνα του χώρου, δείγμα τιμής στο γεγονός που τιμούμε, στους ανθρώπους που αγωνίστηκαν για την ελευθερία, στον μαρτυρικό αυτό τόπο, στον ιστορικό οικισμό. Τα λέει όλα η δήλωση του Δημάρχου: Αυτός ο τόπος είναι για εμάς μνημείο εθνικής αυτογνωσίας.

Από το μακρινό 1975, όταν ο τότε Νομάρχης Πιερίας Γιώργος Χιονίδης, βουλευτής Ημαθίας αργότερα, ακούραστος ερευνητής της ιστορίας της Μακεδονίας, έδειξε ενδιαφέρον για την ιστορία της Μηλιάς και των Λαζαίων και έστρεψε το ενδιαφέρον και κάποιων από τους Πιεριείς και από τους Μηλιώτες, κβεβαίως, έκτοτε κανείς από τους προύχοντες της Πιερίας δεν έδειξε το παραμικρό ενδιαφέρον για το θέμα. Δε χρειάζεται να αναφερθώ στον αγώνα για την ανάδειξη της ιστορίας μας από τον πολιτιστικό Σύλλογο Κάτω Μηλιάς ΟΙ ΛΑΖΑΙΟΙ και τις άοκνες προσπάθειες του δασκάλου Γιώργου Χανδόλια επί μισόν και πλέον αιώνα, γνωστές σε όλους. Ούτε θα παραλείψω να αναφέρω το αμέριστο ενδιαφέρον για το θέμα της αγαπητής αρχαιολόγου, της Ευτέρπης Μαρκή. Η ανοιχτή επιστολή του φίλου Θανάση Μπίντα, λάτρη της Ιστορίας και της ιστορίας της Μηλιάς ειδικότερα, που έστειλε στον νεοεκλεγέντα Δήμαρχο Κώστα Κουκοδήμο πριν από τρία χρόνια, έχει τη δική της αξία.

Για αυτό το λόγο, ετούτη η προσπάθεια από τον Δήμαρχο μας κάνει να νιώθουμε ευγνώμονες. Να θυμίσω πως κάποιοι “ευγενείς” άρχοντες της πόλης μας, έχουν την εντύπωση πως εκεί πάνω κατοικούν “κάποιοι τσομπαναραίοι”, οι οποίοι τους χαλάνε τα σχέδια για την ανάπτυξη του τόπου με την εγκατάσταση του λεγόμενου αιολικού πάρκου.

Τέλος , αξίζει να αναφερθεί πως, όπως πληροφορήθηκα, και για τα άλλα μνημεία ( Σβορώνου, Σιδηροδρομικού Σταθμού ), δόθηκε προσοχή τελευταία από τη δημοτική αρχή. Κάτι δηλώνει το ενδιαφέρον για την ανάδειξη των τοπόσημων και των μνημείων του τόπου μας κι εμείς είμαστε έτοιμοι να το επαινέσουμε.

Κύριε Δήμαρχε, τα σέβη μου.

The post Ανοιχτή επιστολή στο Δήμαρχο Κατερίνης – Η ανάδειξη των μνημείων – τοπόσημων, κάτι δηλώνει | Του Γιάννη Πούλιου appeared first on Eptanews.gr.

Αναλυτικά ο Μηλιώτης φιλόλογος Γιάννης Πούλιος, αναφέρει στην επιστολή του προς τον δήμαρχο Κ. Κουκοδήμο:                                                                                                                   

Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,

Ως Μηλιώτης και μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου της Κάτω Μηλιάς “Οι Λαζαίοι” και με την ιδιότητα του φιλολόγου με ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία και την παράδοση θέλω να δηλώσω τη χαρά μου και να σας εκφράσω τις ευχαριστίες μου. Η απόφασή σας (που ομόφωνα ψηφίστηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο) να καθιερωθεί η 2α Απριλίου ημέρα τοπικής αργίας  σε ανάμνηση της μάχης της Μηλιάς το 1822, τιμά τον τόπο και την ιστορία του αλλά και εσάς τον ίδιο. Η δέσμευσή σας να γίνει αναστύλωση και ανάδειξη των ερειπίων του πύργου των Λαζαίων στην Άνω Μηλιά μας κάνει να χαιρόμαστε ακόμη περισσότερο.

Κύριε Δήμαρχε, η στάση σας αυτή απέναντι στο ιστορικό αυτό γεγονός είναι δείγμα αγνού πατριωτισμού. Δεν είναι πατριωτισμός οι περικεφαλαίες και οι πορείες με χιλιάρες μηχανές και πλαστικά σημαιάκια ούτε οι μεγαλόστομες δηλώσεις υπερπατριωτών. Πατριωτισμός είναι επίσης η επί μία εξηκονταετία ενασχόληση του Γ. Μ. Χανδόλια  με την καταγραφή της ιστορίας του τόπου μας, τη διατήρηση της παράδοσης, τη διάσωση και διαφύλαξη κειμηλίων μιας εποχής που έφυγε (κόντρα στο ρεύμα της εποχής και χωρίς καμία αναγνώριση ως τώρα).

Θα ήθελα επίσης, κύριε Δήμαρχε, να σας συγχαρώ  για την τήρηση των προεκλογικών σας δεσμεύσεων που φαίνεται πως σταδιακά υλοποιείτε. Ελπίζω δε βάσιμα πως θα τηρήσετε και τη δημόσια δέσμευσή σας ότι θα είστε μπροστάρης στην κινητοποίηση για να αποτραπεί η καταστροφή των Πιερίων με την εγκατάσταση του, φαραωνικών διαστάσεων, αιολικού πάρκου. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι αξιοποίησης του όμορφου βουνού και η απόφασή σας, η οποία αποτέλεσε την αφορμή αυτής της επιστολής, δείχνει την κατεύθυνση προς την οποία πρέπει να κινηθούμε.

Τέλος, αγαπητέ κύριε Δήμαρχε, μπορείτε να βασιστείτε στο Σύλλογό μας για τον εορτασμό με τον πρέποντα τρόπο, τον Απρίλιο του 2022, της 200ής επετείου από τη μάχη της Μηλιάς (2/4/1822). Θεωρήστε τη συνδρομή μας δεδομένη, αν υποτεθεί ότι θα φαινόταν χρήσιμη.

Με τιμή

Γιάννης Πούλιος

Η επιστολή προς τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου:                                                                  

Αξιότιμε κύριε πρόεδρε,

παρακαλώ να διαβιβάσετε προς όλους του δημοτικούς συμβούλους τις ευχαριστίες μου. Ως Μηλιώτης και μέλος του Πολιτιστικού Συλλόγου της Κάτω Μηλιάς “Οι Λαζαίοι” και με την ιδιότητα του φιλολόγου με ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία και την παράδοση θέλω να δηλώσω τη χαρά μου και να σας ευχαριστήσω θερμά.

Η ομόφωνη απόφασή σας να καθιερωθεί η 2α Απριλίου ημέρα τοπικής αργίας, σε ανάμνηση της μάχης της Μηλιάς, το 1822, τιμά τον τόπο και την ιστορία του αλλά και εσάς τους ίδιους. Η στάση σας απέναντι στο ιστορικό αυτό γεγονός είναι δείγμα πατριωτισμού. Δεν είναι πατριωτισμός οι περικεφαλαίες και οι πορείες με χιλιάρες μηχανές και πλαστικά σημαιάκια ούτε οι μεγαλόστομες δηλώσεις υπερπατριωτών. Πατριωτισμός είναι επίσης η επί μία εξηκονταετία ενασχόληση του Γ. Μ. Χανδόλια   με την καταγραφή της ιστορίας του τόπου μας, τη διατήρηση της παράδοσης, τη διάσωση και διαφύλαξη κειμηλίων μιας εποχής που έφυγε ( κόντρα στο ρεύμα της εποχής και χωρίς καμία αναγνώριση ως τώρα).

Τέλος, αγαπητέ κύριε Πρόεδρε, θα έχετε τη συνδρομή του Συλλόγου μας, εφόσον μας ζητηθεί, για τον πανηγυρικό εορτασμό, τον Απρίλιο του 2022, της 200ής επετείου από τη μάχη της Μηλιάς ( 2/4/1822).

Με τιμή

Γιάννης Πούλιος

Εάν θέλετε να λαμβάνετε εγκαίρως τις ειδήσεις πατήστε εδώ

The post Ευχαριστήρια Επιστολή στο Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Κατερίνης, από τον Γιάννη Πούλιο appeared first on Eptanews.gr.

Ωστόσο, πριν αναφερθούμε στα καθέκαστα εκείνης της μάχης, θεωρώ σκόπιμο να γίνει μια σύντομη αναφορά στα γεγονότα που συνέβαιναν τα χρόνια εκείνα σε όλη την επικράτεια και στην ευρύτερη περιοχή της Πιερίας και της Μακεδονίας, για να έχουμε το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται το συγκεκριμένο ιστορικό συμβάν. Απαραίτητη θεωρώ επίσης και την αναφορά στην ιστορική πορεία της Μηλιάς κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Μετά την επιβολή της τουρκικής τυραννίας σε όλη τη Βαλκανική και σχεδόν ταυτόχρονα άρχισε και η αντίσταση των υπόδουλων, η παθητική αντίσταση πρώτα με τη φυγή, την αυτοεξορία, την απόκρυψη ή την αυτοθυσία, αλλά και η ενεργητική αντίσταση με την αναχώρηση στα βουνά, την εξέγερση, την ένοπλη αντίσταση, τις επιδρομές.

Επαναστατικά επεισόδια μικρής έκτασης εκδηλώνονται πολλές φορές και σε πολλές περιοχές στην Ελλάδα. Ο νεοελληνικός διαφωτισμός αναλαμβάνει να προετοιμάσει ιδεολογικά το γένος και η Φιλική Εταιρία να συντονίσει τη δράση και τις ενέργειες όλων των εμπλεκομένων, ενώ λύση στα πρακτικά, κυρίως, προβλήματα έδιναν οι έμποροι και  τη διεξαγωγή του ένοπλου αγώνα επωμίζονται κατά βάση οι κλεφταρματολοί. Από κοντά κι ο κλήρος να στηρίζει τη χριστιανική πίστη και να συντηρεί την εθνική συνείδηση. Προηγήθηκε δηλαδή γιατί ήταν προαπαιτούμενο, ένας άλλος αγώνας για την ενδυνάμωση της μαχητικότητας, την ωρίμανση της αυτογνωσίας και τη γένεση της πίστης στην απελευθέρωση.

Η έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων, όχι τυχαία, έγινε από τις λεγόμενες παραδουνάβιες ηγεμονίες, το Φεβρουάριο του 1821, ενώ σε ένα μήνα επαναστάτησε η Πελοπόννησος για να ακολουθήσουν και άλλα μέρη στην ηπειρωτική και τη νησιωτική Ελλάδα, από την Ήπειρο και τη Μακεδονία και ως κάτω στην Κύπρο. Εννιάχρονος αγώνας με νίκες και ήττες, ενθουσιασμό και απογοητεύσεις, ηρωισμούς αλλά και προδοσίες, φωτεινά άλλα και μελανά σημεία, αυτοθυσία και ανιδιοτέλεια μα και ραδιουργίες και μίση, διχόνοιες και εμφύλιες διαμάχες οδηγεί στη δημιουργία, με τη βοήθεια και της Ευρωπαϊκής διπλωματίας, ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Η Μακεδονία συμπλέει με τις άλλες επαρχίες της χώρας στον αγώνα και συμμετέχει σε όλες τις επαναστατικές κινήσεις. Λόγιοι περιοδεύουν κι εδώ και κηρύσσουν τον επαναστατικό λόγο, φιλικοί ορκίζουν νέους μυημένους, ενώ οι Μακεδόνες κλέφτες και αρματολοί, από τα πρώτα χρόνια της δουλείας, πυκνώνουν τις τάξεις των ανυπότακτων που ανεβαίνουν στα βουνά. Επειδή η ιστορία κάθε τόπου είναι η γεωγραφία του, σε μέγα σύμβολο της κλεφτουριάς αναδεικνύεται ο Όλυμπος, αλλά και τα Πιέρια, το Βέρμιο, τα Χάσια, γύρω στα 1750 «εκλεφτοκρατούντο απολύτως» όπως έγραψε Έλληνας ιστορικός.

Πολλά τα ονόματα των αγωνιστών που έδρασαν στα μέρη αυτά, πολλές και οι επαναστατικές ενέργειες πριν το 1821: τοπικού χαρακτήρα αντιστασιακές πράξεις, συμμετοχή στα Ορλωφικά (1770), τρεις ή τέσσερις φορές σύγκρουση με τον Αλή πασά (από το 1795 ως το 1813), πορεία του Νικοτσάρα προς τη Μολδοβλαχία, συμμετοχή του Γεωργάκη Ολύμπιου στην επανάσταση στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και αποκορύφωμα τη θυσία του στη μονή Σέκου.

Ενώ όμως προεπαναστατικά η Μακεδονία πρωτοστατεί, με την εκδήλωση της επανάστασης δεν καταφέρνει να συντονιστεί με τις υπόλοιπες επαρχίες.  Οι Μακεδόνες οπλαρχηγοί συσκέπτονται, συζητούν, ετοιμάζονται αλλά αναβάλλουν. Έτσι φτάνει ο Μάιος του 1821, όταν ο Εμμανουήλ Παππάς, που είχε μυηθεί στη Φιλική Εταιρία από το 1817, οργανώνει και κατευθύνει την επανάσταση στη Χαλκιδική κι από τον Όλυμπο φτάνει ενίσχυση με 400 άνδρες. Ως το τέλος του χρόνου θα προσπαθούν οι Τούρκοι με μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις να καταπνίξουν την εξέγερση, κάτι που θα γίνει τον Ιανουάριο του επόμενου χρόνου.

Ένα μήνα μετά εκδηλώνεται η επανάσταση στα Πιέρια και τη Νάουσα, δυστυχώς με καθυστέρηση η οποία ευνόησε τον εχθρό, που συγκεντρώνει όλες του τις δυνάμεις και σε διάστημα περίπου δυο μηνών, στα μέσα Απριλίου, θα καταφέρει να κατασταλεί η κίνηση αυτή. Τότε θα προστεθούν άλλα 120 ολοσχερώς κατεστραμμένα χωριά, στα 79 που είχαν την ίδια τύχη, λίγους μήνες νωρίτερα, στη Χαλκιδική. Η παραδειγματική τιμωρία και η εκδικητική μανία των Τούρκων ξεπερνάει και τα δικά της τα όρια. Έτσι πνίγεται στο αίμα η επανάσταση στη Μακεδονία, χωρίς βέβαια να πάει χαμένη, αφού για περίπου 15 μήνες με την καταστολή της απασχολούνται πολλές δυνάμεις των εχθρών και δεν χρησιμοποιούνται στις επιχειρήσεις στη νότια Ελλάδα αφήνοντας έτσι περιθώρια στους εκεί εξεγερμένους να σταθεροποιήσουν τη θέση τους. Επιπλέον, πολλά μακεδονικά σώματα θα προσφέρουν τις υπηρεσίες του σε άλλες επιχειρήσεις στις νοτιότερες περιοχές.

Σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο εντάσσεται και η ιστορία της Μηλιάς με προεξάρχοντες τους Λαζαίους. Την ιστορία αυτή και τη δράση της ονομαστής οικογένειας των Λαζαίων θα παρουσιάσουμε με πολλή συντομία παρακάτω, σχεδόν επιγραμματικά :

Στα 1537 η Μηλιά ονομάζεται αρματολίκι μαζί με την Ελασσόνα, τα Σέρβια, τα Γρεβενά και τη Βέροια (για την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας)

Γύρω στα 1680 (1682-1684) «πολλοί κάτοικοι του χωριού Μηλιά των Πιερίων – Ολύμπου ετράπησαν ομαδικώς εις τα όρη, πυκνώσαντες τα τάξεις των κλεφτών. Οι Τούρκοι διήρπασαν περιουσιακά στοιχεία και εξετόπισαν συζύγους και τέκνα εις άλλας περιοχάς», (γράφει ο ιστορικός Ι. Βασδραβέλλης)

Μερικά χρόνια αργότερα, στα 1691, οι Τούρκοι απελευθέρωσαν τους αιχμαλώτους και τους επέτρεψαν να επιστρέψουν στο χωριό, με τη δέσμευση ότι θα ζήσουν στο εξής ειρηνικά.

Στη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου του 1768-1774 δρουν στην περιοχή από τα Τρίκαλα κι ως την Έδεσσα πολλά επαναστατικά σώματα. Επικεφαλής ενός τέτοιου σώματος στη Μηλιά και τα Πιέρια βρίσκονται οι Λαζαίοι.

Κατά το διάστημα (1770), στα Ορλωνικά, ο Τόλιος Λάζος παίρνει μέρος στις επιχειρήσεις στο Αιγαίο στο πλευρό των Ρώσων.

Στο δεύτερο Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1787-1792), οι οπλαρχηγοί του Ολύμπου και των Πιερίων εγκατέλειψαν τα λημέρια στη στεριά και μετατράπησαν σε δεινούς πειρατές στις θάλασσες  του Βορείου Αιγαίου.

Το 1805 οπλαρχηγοί του Ολύμπου συναντιούνται με το Θ. Κολοκοτρώνη στο Άγιον Όρος. Μεταξύ αυτών και κάποιος από την οικογένεια των Λαζαίων.

Σε μάχη στην Ορμύλια της Χαλκιδικής το 1808, κατά μαρτυρία του Τόλιου Λάζου, από επιστολή που έγραψε το 1865 και που δημοσίευσε ο κ. Γ. Χιονίδης, συμμετέχουν πολλά μέλη της οικογένειας των Λαζαίων και φονεύονται τρεις αδελφοί του πατέρα του και μια αδελφή τους.

Το 1809 ο Λιόλιος Λάζος συμπράττει με τον Ευθύμιο Βλαχάβα σε επαναστατική κίνηση στη Θεσσαλία.

Στα 1813 ο Λιόλιος Λάζος μάχεται κατά του Βελή Πασά στη Σκύρο και αργότερα βρίσκεται στη Μάνη, όπου και συλλαμβάνεται.

Ένα σημαντικό κομμάτι της δράσης των Λαζαίων, επομένως και της ιστορίας της Μηλιάς, αποτελεί μια μακροχρόνια διαμάχη με τον Αλή Πασά, που διαρκεί πάνω από μια δεκαετία. Πολεμικές επιχειρήσεις και σκληρές μάχες, συνεννοήσεις και εξαγορές και δόλος και απάτη, μα και εξορίες και απαγχονισμοί συνθέτουν το πλέγμα των σχέσεων των δύο πλευρών. Ενώ γίνεται μια προσπάθεια να συνδιαλλαγούν το 1812 με τη μετάβαση του Λιόλιου Λάζου στα Γιάννενα, η κατάληξη στη διαμάχη θα είναι πολύ βαριά για τη Μηλιά και τους Λαζαίους, αφού το 1813 γράφεται η τελική πράξη στην έδρα τους, ύστερα από την επιχείρηση του γιου του Αλή Βελή Πασά. Όταν το 1819 ο Τόλιος Λ. Λάζος επιστρέφει μετά από δοκιμασία πολλών ετών στην αιχμαλωσία και την εξορία στην πατρίδα του τη Μηλιά παραπονιέται: «Ουδένα συγγενή εύρομεν, ως αιχμαλωτισθέντων και καταστραφέντων υπό του Αλή Πασά, ανακαλύψαντος την Φιλικήν Εταιρίαν, ής μέλη ήσαν οι συγγενείς μου ούτοι». Το απόσπασμα από την επιστολή που προαναφέραμε. Όσοι γνωρίζουν τα μηλιώτικα τραγούδια μπορούν να διαπιστώσουν πόσο αυτά απεικονίζουν την ιστορική πραγματικότητα.

Αλλά οι Λαζαίοι δεν καταθέτουν εύκολα τα όπλα, γι αυτό και τα επόμενα χρόνια η δράση τους μεταφέρεται και πάλι στη θάλασσα, στις βόρειες Σποράδες και οι γενναίοι καπεταναίοι μετατρέπονται και πάλι σε πειρατές και κουρσάρους.

Σημαντικό στοιχείο για τη δράση των Λαζαίων αποτελεί και η πληροφορία από ένα άλλο αξιόλογο έγγραφο, σύμφωνα με το οποίο, το 1816, αναγνωρίζεται στο Δήμο Λάζο το αρματολίκι της Μηλιάς, επί λέξει : «περί του καπετανάτου αυτού επί 16 χωρίων περί την Μηλιά».

Το πιο σπουδαίο ιστορικό συμβάν, το τελευταίο αυτού του κεφαλαίου από την ιστορία της Μηλιάς και τη δράση των Λαζαίων, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της επανάστασης στην Πιερία και τη Μακεδονία, όσο και γενικά του αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας, είναι η μάχη της Μηλιάς στις 2 Απριλίου 1822. Αντί να παρουσιάσω το γεγονός με δικά μου λόγια, προτιμώ να αφήσω να μιλήσει άλλος. Κάνοντας την εισαγωγή μόνο στο θέμα θα ήθελα να σημειώσω ότι, 40 μέρες πριν από τη μάχη της Μηλιάς, είχε αποβιβασθεί στο Ελευθεροχώρι Πιερίας αποστολή από τη νότιο Ελλάδα και είχαν προηγηθεί σκληρές μάχες στον Κολυνδρό και τη γύρω περιοχή αλλά και στον Κοκκινοπλό και τον Άγιο Δημήτριο. Οι Τούρκοι κέρδισαν όλες τις μάχες παρά τις πολλές απώλειες. Οι έλληνες αποφασίζουν να συμπτυχθούν στη Μηλιά:

«ο Διαμαντής εις την Μηλιάν ηνώθη με τα αρματολικά σώματα του Γούλα και του Λάζου, απεφάσισαν δε όλοι να επιτεθούν κατά των Τούρκων, οίτινες είχον στρατοπεδεύσει εις την Βροντούν. Τελικών το σχέδιο της ομαδικής συνεργασίας εγκαταλείφθη και ο μεν Λάζος απεφάσισε μόνος του, στηριζόμενος εις τας γνώσεις που είχε του εδάφους, να προσβάλη το εχθρικόν στρατόπεδον, οι κασομούλης παρέμεινεν εντός της Μηλιάς, ο Σάλας με τους επιτελείς του και τον Γούλαν εκλείσθη εις τον πύργον των Λαζαίων, ο δε Διαμαντής κατέλαβε καταλλήλους θέσεις έμπροσθεν και εντός της Μηλιάς. Ο Λάζος, κατερχόμενος ίνα αιφνιδιάση τους Τούρκους, συνεπλάκη εις κακήν δι αυτόν τοποθεσίαν εντός χαράδρας με την εχθρικήν εμπροσθοφυλακήν και κινδύνεύων να κυκλωθή και να αφανισθή, υπεχώρησε προς τα έναντι της Μηλιάς υψώματα, αποκοπείς από τους υπερασπιζόμενους την Μηλιάν, αλλά και οι περί τον Διαμαντήν και το Κασομούλην άνδρες, μη δυνθέντες να αντεπεξέλθουν κατά της ισχυράς τουρκικής πιέσεως, υπεχώρησαν και κατέφυγον εις τα Κρύα Νερά (πρόκειται για το γνωστό μας Κρυονέρι), ένθα είχον συγκεντρωθεί, ευρισκόμεναι εν σχετική ασφάλεια, αι οικογένειαι των πολεμιστών. Ήδη ως τελευταίον οχυρόν παρέμενεν ο υπερήφανος πύργος των Λαζαίων εις το άκρον της Μηλιάς, όπου ευρίσκετο ο Σάλας με τους επιτελείς του, ο Γούλας με 40 κλέφτες και ο αδελφός του Κασομούλη Μήτρος. Ο πύργος, κτισμένος επί δεσποζούσης τοποθεσίας, ήτο φύσει οχυρός, είχε πυρομαχικά, αλλά και θαυμασίαν ακτίνα βολής, παρέχων ισχυράν αμυντικήν τοποθεσίαν… Αλλά και το τελευταίο αυτό έρεισμα του αγώνος των Πιερίων – Ολύμπου δεν ήτο πεπρωμένον να σημειώσει κάτι ένδοξον και ηρωικόν…»  Αυτά αναφέρει ο Βασδραβέλλης στο έργο του, Οι Μακεδόνες κατά την επανάστασιν του 21. Οι έγκλειστοι τελικά κατάφεραν να διαφύγουν από την υπόγεια σήραγγα, που κατά τις μαρτυρίες των παλιότερων υπήρχε και κρύφτηκαν στα γύρω δάση. Ένα μέρος του πύργου γκρεμίστηκε, ή επειδή το ανατίναξαν οι υπερασπιστές του, καθώς τον εγκατέλειπαν, ή από τις βολές των εχθρών που το πολιοκρούσαν.

Έτσι πέρασαν μια μαύρη Λαμπρή οι Μηλιώτες και γράφτηκε μια μαύρη σελίδα στην ιστορία της επανάστασης. Η μάχη ήταν σίγουρα άνιση αλλά και σφάλματα στρατηγικής και τακτικής έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για την ήττα. Την ίδια και χειρότερη μοίρα είχαν λίγες μέρες αργότερα η Βέροια και προπάντων η Νάουσα.

Το ερώτημα είναι αν θα μπορούσε να έχει καλύτερη τύχη ο αγώνας της Μακεδονίας και τη Πιερίας. Η απάντηση δεν είναι εύκολη, γιατί καμία από τις ενέργειες αυτές δεν είναι μονοσήμαντη και κανένα ιστορικό συμβάν δεν μπορεί να αξιολογηθεί, εάν δεν ενταχθεί σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και ένα δεν συνεκτιμηθούν πολλοί παράμετροι. Το βέβαιο είναι ότι στη Μακεδονία οι δυσκολίες και οι αντιξοότητες ήταν απείρως μεγαλύτερες από ό,τι στις νοτιότερες περιοχές, χωρίς αυτό να απαλλάσσει πολλούς από την ευθύνη για λανθασμένους χειρισμούς.

Στη συνέχεια πολλοί Μακεδόνες και οι Λαζαίοι βεβαίως με τους συντρόφους τους θα δώσουν τον αγώνα στην επαναστατημένη νότια Ελλάδα. Αξίζει να αναφερθεί ότι στη μάχη που σφράγισε τον εννιάχρονο αγώνα, το 1829, στην Πέτρα της Βοιωτίας, στο πλευρό του Δημητρίου Υψηλάντη μάχεται ο γηραιός οπλαρχηγός Τόλιος Λάζος, που στο μεταξύ έχει λάβει και το αξίωμα του χιλίαρχου, επικεφαλής της Έβδομης χιλιαρχίας.

Ο αγώνας αυτών των γενναίων Μηλιωτών δε σταματά, γιατί και αργότερα η μοίρα της μακεδονικής αυτής γης συνδέεται με τη δική τους μοίρα. Σε όλες τις προσπάθειες που γίνονται το 1834-35, το 1856, το 1878, για την απελευθέρωση της Μακεδονία, οι απόγονοι των Λαζαίων δίνουν πάντα το παρών με σκοπό να γίνει το όνειρο πραγματικότητα, να ελευθερωθεί η Μακεδονία και η Πιερία, η γη των προγόνων τους.

Επειδή φοβάμαι ότι κινδυνεύω να χαρακτηριστώ υπερβολικός στα όσα για τους Λαζαίους ανέφερα, θα ήθελα την προσοχή σας, καθώς θα μεταφέρω αυτολεξεί όσα γράφονται για αυτούς στο μνημειώδες έργο, την 17τομη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους της Εκδοτικής Αθηνών : «Από τους επιφανέστερους κλεφταρματολούς της Μακεδονίας και Θεσσαλίας ήταν οι Λαζαίοι, με γενάρχη τον Λάζο και έδρα τη Μηλιά, κοντά στην Κατερίνη. Περισσότερο γνωστοί ήταν οι γιοί του, γεννημένοι μετά το 1770, οι ονομαζόμενοι Λαζαίοι ή Λαζόπουλα, Γιάννης, Λιόλιος, Δήμος και Κώστας, οι οποίοι ήταν πολύ συμπαθείς στους αρματολούς, γιατί διακρίνονταν για το ήθος, τη φρόνηση και την ανδρεία τους. Είχαν κάποια μόρφωση και υποστηρίζονταν μεταξύ τους κατά τις κρίσιμες στιγμές, είχαν πάρει μέρος σε όλα τα τελευταία κινήματα των Ελλήνων και με τα μεγάλα προτερήματά τους ασκούσαν μεγάλη επιρροή στους κατοίκους και στους καπετάνιους διαφόρων περιοχών, ώστε να προκαλούν το φόβο του Αλή Πασά των Ιωαννίνων, που έβλεπε στα πρόσωπά τους μελλοντικούς άξιους ηγέτες του ελληνικού λαού».

Ένα μικρό απόσπασμα ακόμη από το ίδιο έργο, αλλά με τα λόγια του Κασομούλη αυτή τη φορά που αναφέρεται στους κλεφταρματολούς του Ολύμπου, του Βερμίου και των Χασίων: «Θαρρούσαμεν ότι αυτοί είναι προορισμένοι δια την σωτηρίαν του έθνους, και αυτοί είναι οι Τουρκοφάγοι και ή γράμμα τους ή λόγον τον θεωρούσαμε χρησμόν».

Μόνο έτσι μπορεί να εξηγηθεί πως οι κάτοικοι αυτού του μικρού χωριού, της Μηλιάς, οι πρόγονοί μας δηλαδή ύμνησαν με τόση ένταση και σε τόση έκταση αυτούς τους ανθρώπους, τους ήρωές τους, του Λαζαίους. Στη Μηλιά έλαχε το ανεκτίμητο προνόμιο να μπορεί να καυχηθεί για μια τόσο λαμπρή οικογένεια. Οι Μηλιώτες μοιράζονταν τη ζωή τους με γενναίους και ονομαστούς άνδρες, με τους πρωταγωνιστές της ιστορίας. Έτσι λοιπόν, αυτόματα σχεδόν και κατά έναν τρόπο υποχρεωτικά, πολλά τραγούδια της Μηλιάς, περίπου είκοσι, έχουν ως θέμα τους του Λαζαίους. Ας σημειωθεί ότι είναι μοναδικά λαϊκά δημιουργήματα και δεν τραγουδιούνται πουθενά αλλού, ούτε στα γειτονικά μας χωριά. Με τα τραγούδια αυτά ο ανώνυμος καλλιτέχνης, ο αγνός και απλοϊκός άνθρωπος της Μηλιάς, φανερώνει την αγάπη του, μια λατρεία και ένα είδος ευγνωμοσύνης προς τους δικούς του ήρωες, του Λαζαίους.  

Επειδή ο τρόπος που ερμηνεύουμε το παρελθόν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το παρόν μέσα στο οποίο ζούμε. Επειδή η ερμηνευτική δύναμη της ιστορικής σκέψης είναι εκείνη που καταλύει τα όρια μεταξύ παρελθόντος αλλά ως επιστήμη του ανθρώπου μέσα στο χρόνο, ώστε να αγγίζει το παρόν και να το κατανοεί. Επειδή, τέλος, η παρανόηση του παρόντος είναι η αναπόφευκτη συνέπεια της άγνοιας του παρελθόντος, θα ήθελα να κλείσω με μερικές επιλογικές σκέψεις.

Από το μεσοπόλεμο ακόμα αλλά κυρίως κατά το δεύτερο μισό του 20^ου αιώνα οι Μηλιώτες εγκατέλειψαν την Άνω, όπως ονομάζεται σήμερα, Μηλιά, την έδρα τους για αρκετούς αιώνες, και επανήλθαν καταπώς φαίνεται στην προτέρα τους έδρα, στα πεδινά. Η αλλαγή τόπου κατοικίας, ευτυχώς, δεν οδήγησε και στην αλλαγή του τρόπου ζωής. Οι Μηλιώτες δεν ξέχασαν τις παραδόσεις, διατήρησαν τα έθιμα και τραγουδούν ακόμα τα δικά τους τραγούδια. Όμως, δυστυχώς, η ιστορική μνήμη αρκετών από τους σημερινούς Μηλιώτες αδυνάτισε και μέσα στο αντιπνευματικό ρεύμα της εποχής και σε ένα αντιιστορικό πνεύμα και με μια ισοπεδωτική αντίληψη, αποστασιοποιήθηκαν από τα γεγονότα στα οποία έγινε αναφορά σήμερα και με μια μηδενιστική νοοτροπία, κάποτε και με μια ευκολία, απορρίπτουν αυτούς που οι πρόγονοί τους με τόσο πάθος ύμνησαν και αναφέρονται στους Λαζαίους με τρόπο απαξιωτικό και μειωτικό.

Θα ήταν αφέλεια να πιστέψει κανείς ότι οι Λαζαίοι ήταν άμεμπτοι, άκακοι και άδολοι, ότι πάντα οι σχέση τους με τους άλλους κατοίκους του χωριού ήταν άριστες, χωρίς συγκρούσεις και αντιπαλότητες. Θα έδειχνε επιπολαιότητα και άγνοια πάλι όποιος θα πίστευε ότι σε μια κοινότητα ανθρώπων μπορεί να της επιβληθεί να τραγουδήσει και να υμνήσει κάτι ή κάποιον που δεν αξίζει και, πολύ περισσότερο, κάποιον που δεν την τιμά με τη στάση του και τη δράση του. Η οπτική γωνία από την οποία εξετάζει κανείς τα γεγονότα είναι αυτή που κάνει τη διαφορά. Και η ιστορική γνώση βοηθά ακριβώς σε αυτό, στο να βλέπουμε από τη σωστή οπτική γωνία τα πράγματα και να τα εξετάζουμε με τη δέουσα προσοχή, να τα κρίνουμε όσο γίνεται πιο αντικειμενικά και να τους αποδίδουμε την πραγματική τους αξία.

Όσο για εμάς, τους νέους έποικους, που τα τελευταία χρόνια καταπατήσαμε κυριολεκτικά το ιστορικό αυτό χωριό, το λιγότερο που θα επέβαλλε το χρέος μας απέναντι στην ιστορία, θα ήταν να μην συμπεριφερόμαστε ως νεοβάρβαροι, αλλά να δείχνουμε τον δέοντα σεβασμό σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο. Γιατί ο τόπος αυτός αποτελεί μνημείο εθνικής αυτογνωσίας και αποπνέει ένα δυνατό άρωμα ιστορίας.  Για να οσφρανθούμε όμως αυτό το άρωμα, θα πρέπει να έχουμε ασκημένες όλες μας τις αισθήσεις, να έχουμε σε εγρήγορση τις πνευματικές μας δυνάμεις, να έχουμε πάντα ανοιχτά πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μας

Εάν θέλετε να λαμβάνετε εγκαίρως τις ειδήσεις πατήστε εδώ

The post 199 χρόνια από τη Μάχη της Μηλιάς – Η συμμετοχή της Μηλιάς στον Αγώνα της ανεξαρτησίας – Του Ιωάννη Πούλιου appeared first on Eptanews.gr.