Μενού Κλείσιμο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει νέο σχέδιο κανονισμού για τις έες γονιδιωματικές τεχνικές στα συστήματα διατροφής

-Σύμφωνα με το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο για την Ασφάλεια των Τροφίμων του 2022 στην ΕΕ, στην Ελλάδα καταγράφεται η υψηλότερη ανησυχία των πολιτών για τα γενετικά τροποποιημένα συστατικά σε τρόφιμα ή ποτά (47%)

-Ποιες είναι οι Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές, πώς επιδρούν στο διατροφικό μας σύστημα, ποια είναι τα οφέλη και ποιοι οι κίνδυνοι

Οι Νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGTs), ή τεχνικές επεξεργασίας γονιδίων, είναι μέθοδοι για τη δημιουργία στοχευμένων μεταλλάξεων (μεταλλαξιογένεση) στο γονιδίωμα των ζωντανών οργανισμών. Ενώ το προκύπτον φυτό ή ζώο που προέρχεται από NGTs δεν είναι πάντα διακριτό από τους συμβατικά εκτρεφόμενους οργανισμούς, οι NGTs είναι πολύ πιο γρήγορες από τις παραδοσιακές μεθόδους για την αναπαραγωγή φυτών ή ζώων με επιθυμητά χαρακτηριστικά (π.χ. διασταύρωση).

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν υπάρχει επί του παρόντος παραγωγή φυτών ή ζώων που χρησιμοποιούν NGTs, επειδή ρυθμίζονται από αυστηρή νομοθεσία για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ-GMOs). Ωστόσο, τα εισαγόμενα προϊόντα, όπως τα επεξεργασμένα τρόφιμα και οι ζωοτροφές, μπορεί να περιέχουν ορισμένα στοιχεία ή συστατικά που έχουν υποστεί γονιδιακή επεξεργασία. Εκτός ΕΕ, ο αριθμός των φυτών που δημιουργούνται με NGTs αυξάνεται. Ποικιλίες ρυζιού ανθεκτικές στο αλάτι ή στους ιούς, μανιόκα και σπόροι σόγιας εμπλουτισμένοιμε ελαϊκό οξύ, είναι μόνο μερικά από αυτά κυκλοφορούν ήδη στην αγορά. Ορισμένα χαρακτηριστικά τρόφιμα είναι επίσης οι ντομάτες GABA (Ιαπωνία), ο σπόρος σόγιας υψηλού ελαϊκού οξέος (ΗΠΑ), τα φυλλώδη χόρτα μουστάρδας (ΗΠΑ) και οιμπανάνες που δεν μαυρίζουν (Φιλιππίνες).

Σήμερα, περισσότερο από το 90% των καλλιεργειών που παράγονται με NGTs εντοπίζονταιστη Βόρεια και Νότια Αμερική, αλλά και οι αναπτυσσόμενες χώρες στην Αφρική και τη Νότια Ασία εφαρμόζουν ταχέως αυτές τις τεχνολογίες.

Ποια είναι τα οφέλη των NGTs για τη γεωργία; Ποιοι είναι οι πιθανοί κίνδυνοι;

Χρησιμοποιώντας συμβατικές μεθόδους αναπαραγωγής, μπορεί να χρειαστούν 10 έως 15 χρόνια μέχρι μια νέα (φυτική) ποικιλία να είναι έτοιμη για την αγορά. Λόγω της ακρίβειάς τους, οι NGTs είναι πολύ πιο γρήγορες και επιτρέπουν στους εκτροφείς να προσαρμόζονται γρήγορα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί ακραία καιρικά φαινόμενα και εξάπλωση ασθενειών των φυτών, οι NGTs γίνονται πολύτιμα εργαλεία για την προσαρμογή της γεωργικής παραγωγής και την επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας, παρέχοντας ταχύτητα και ευελιξία στη διαδικασία αναπαραγωγής. Επιπλέον, οι καλλιέργειες που προέρχονται από NGT μπορούν να παρουσιάσουν αυξημένες αποδόσεις και μειωμένη ανάγκη για φυτοφάρμακαοδηγώντας όχι μόνο σε καλύτερα εισοδήματα των γεωργών αλλά και σε πιο βιώσιμη παραγωγή τροφίμων. Οι καλλιέργειες που αναπαράγονται με NGTs εξυπηρετούν την επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας, όπως η μείωση των φυτοφαρμάκων και ο μετριασμός των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου

Οι πιθανοί κίνδυνοι των NGTs στη γεωργία περιλαμβάνουν τις άγνωστες επιπτώσεις στους άγριους συγγενείς των καλλιεργειών, δηλαδή την ακούσια απελευθέρωση νέων γενετικών χαρακτηριστικών στη φύση. Αν και αυτή η ανησυχία ισχύει ευρέως και για φυτά συμβατικής αναπαραγωγής, η ισχυρή νέα γονιδιωματική τεχνική που ονομάζεται «γονίδιο-οδηγός» πρέπει να μελετηθεί με προσοχή, καθώς σχεδιάστηκε για να εξαφανίσει (σκόπιμα) ολόκληρους πληθυσμούς, π.χ. κουνούπια που φέρουν τον παράγοντα της νόσου της ελονοσίας. Επιπλέον, εάν οι NGTs χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία, ανθεκτικών στα ζιζανιοκτόνα, καλλιεργειών μπορούν να οδηγήσουν σε αυξημένη ποσότητα χημικών ζιζανιοκτόνων. Δεδομένου ότι αυτό δεν είναι επιθυμητό, πολλές ερευνητικές ομάδες εργάζονται ήδη στη χρήση NGTs για τη βελτίωση της άμυνας του ίδιου του φυτού αντί της σύνδεσης της αναπαραγωγής με τη χρήση φυτοφαρμάκων.

Γενικά, δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι NGTs ενέχουν υψηλότερους κινδύνους από οποιαδήποτε άλλη τεχνολογία αναπαραγωγής. Σε κάθε περίπτωση, όλα τα τρόφιμα υποβάλλονται σε δοκιμές ασφάλειας ανεξάρτητα από την τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την παραγωγή τους.

Αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας, της Αργεντινής, της Βραζιλίας, του Καναδά, της Ινδίας καιτης Κένυας, διαφοροποιούν από τους κανονισμούς βιοτεχνολογίας τουςτα προϊόντα που προέρχονται από NGT που θα μπορούσαν να προκύψουν από συμβατικές ή φυσικές διεργασίες. Το 2018, το Δικαστήριο της ΕΕ αποφάνθηκε ότι τα προϊόντα των NGTs ταξινομούνται ως γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ) και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με την αυστηρή ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους ΓΤΟ. Δεδομένου ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο είναι πολύ χρονοβόρο και δαπανηρό, μόνο λίγες μεγάλες εταιρείες έχουν τους πόρους για να εργαστούν σε NGTs και την έγκρισή τους.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ