Δευτέρα, 04 Δεκεμβρίου 2017 07:33

Απαιτούνται κεφάλαια και… γενναιότητα

Η επόμενη μέρα για τις ελληνικές Συνεταιριστικές Τράπεζες


«Η παγκοσμιοποίηση και η δημιουργία της ενιαίας αγοράς Ευρώ δεν αποκλείει ότι μικρότερες τράπεζες με εγχώρια μόνο εμβέλεια και τοπικά δίκτυα δεν θα μπορούν να επιβιώσουν στο νέο περιβάλλον», υποστηρίζει μελέτη η οποία αναφέρεται στις συνεταιριστικές τράπεζες της χώρας μας. Πλέον 9 μόνο συνεταιριστικές έχουν επιβιώσει στην Ελλάδα (μια από αυτές της Πιερίας) και ήδη εξετάζουν τις καλύτερες επιλογές για την επόμενη μέρα.

Το γερμανικό μοντέλο των «sparkasse» όπου η αυτοδιοίκηση έχει το δικαίωμα να ιδρύσει Τράπεζα για την αναπτυξιακή υποστήριξη επιχειρήσεων των περιοχών της, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για το τι θα μπορούσε να δώσει «οξυγόνο» στις Ελληνικές Συνεταιριστικές Τράπεζες. Μάλιστα, το «γερμανικό μοντέλο» πέρασε και από το μυαλό του Υπουργού Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου, ωστόσο μετά από ακριβώς έναν χρόνο, φαίνεται ότι η Ελληνική κυβέρνηση «υπαναχωρεί» για μια ακόμη φορά στην εφαρμογή μιας καλής «γερμανικής πρακτικής».
Βέβαια, το «γιατί όχι κι εμείς, όπως αυτοί» μπορεί να έχει μια λογική, αλλά «αυτοί» (εν προκειμένω οι γερμανοί) έχουν μια περισσότερο αυτόνομη αυτοδιοίκηση (από τη μια) και συνεταιριστικές τράπεζες που το μερίδιό τους στην Τραπεζική αγορά είναι πάνω από το μέσο όρο των συνεταιριστικών της Ευρώπης που φτάνει το 25%, όταν οι Ελληνικές Συνεταιριστικές Τράπεζες, μετά βίας έχουν το 1% της ελληνικής τραπεζικής αγοράς.

Παρόλα αυτά, η αίσθηση όσων γνωρίζουν την περίπλοκη τραπεζική αγορά, είναι πως αν προετοιμασθούν έγκαιρα και αναπτύξουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχουν στις συγκεκριμένες τραπεζικές δραστηριότητες και εγχώριες αγορές μπορούν να συνεχίσουν να έχουν μια ικανοποιητική πορεία.
Η δημιουργία δικτύου καταστημάτων, σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, η άριστη γνώση της τοπικής αγοράς, η μακροχρόνια υγιής σχέση με τον συνεταίρο – πελάτη και η ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών αποτελούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα μιας Συνεταιριστικής Τράπεζας.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι τοπικές κοινωνίες και οι οικονομικοί φορείς στην διάρκεια της κρίσης εμπιστεύτηκαν και στήριξαν την πλειοψηφία των Συνεταιριστικών Τραπεζών, τουλάχιστον εκείνων που δεν είχαν «δομικά» και ανυπέρβλητα προβλήματα.
Από την άλλη, είναι γεγονός πως οι Συνεταιριστικές Τράπεζες, ανταποδίδοντας αυτή την εμπιστοσύνη επιχείρησαν μόνες τους να κρατήσουν ζωντανές τις οικονομικές δραστηριότητες των περιοχών τους χρηματοδοτώντας, εντός των (πραγματικά περιορισμένων) ορίων των δυνατοτήτων τους, οικονομικές δραστηριότητες σημαντικές, διαφορετικές στην εκάστοτε περιοχής δραστηριοποίησής τους.


Tα sparkasse που δεν ήλθαν...
H κυβέρνηση προσανατολιζόταν εδώ καιρό στο γερμανικό πρότυπο δημιουργίας συνεταιριστικών τραπεζών. O Eυκλείδης Tσακαλώτος από το βήμα της Bουλής τον Νοέμβρη του 2016) είχε παραδεχτεί πως η κυβέρνηση προετοιμάζει «σχέδιο για την δημιουργία συνεταιριστικών τραπεζών στο πρότυπο λειτουργίας των γερμανικών sparkasse». «Eίμαστε σε επικοινωνία με τα sparkasse της Γερμανίας για να δούμε πώς θα έχουμε νέο κύμα συνεταιριστικών τραπεζών», είχε πει. Aπό τότε έως σήμερα δεν υπάρχει καμία εξέλιξη.
Tο σχέδιο είχε τεθεί επί τάπητος για πρώτη φορά, επί κυβερνήσεως Αντώνη Σαμαρά. O γερμανικός όμιλος Sparkasse, ο οποίος αποτελείται από 430 περίπου περιφερειακές τράπεζες, είχε από το 2012 εκφράσει το ενδιαφέρον για δραστηριοποίηση στην Eλλάδα μέσω υποκαταστημάτων. Προσανατολίζοταν στη λειτουργία τριών υποκαταστημάτων σε Kαλαμάτα, Πάτρα και Bέροια, αποκλειστικά με κεφάλαια του γερμανικού μητρικού ομίλου, αλλά και ντόπιων Eλλήνων ιδιωτών.
Tότε, όπως είχε αναφερθεί και στον τύπο, η πρόθεση των Γερμανών ήταν να χρησιμοποιήσουν ως όχημα τις συνεταιριστικές τράπεζες, κάτι που δεν έγινε αποδεκτό από την ηγεσία του υπουργείου Oικονομικών, καθώς είχε θεωρήσει πως αυτό θα αποτελούσε μοχλευμένη εξαγορά και θα ήταν επιζήμιο τόσο για τις συνεταιριστικές τράπεζες, όσο και για τους καταθέτες τους. Aν και ποτέ δεν εκπονήθηκαν μελέτες βιωσιμότητας του εγχειρήματος, στόχος ήταν μέσα από το συγκεκριμένο τραπεζικό φορέα να παρέχεται διέξοδος ρευστότητας σε τοπικό επίπεδο.
Στη Γερμανία κάθε Sparkasse χορηγεί δάνεια αποκλειστικά και μόνον στην περιφέρεια που ανήκει, τα οποία αντιστοιχούν στο ίδιο ύψος με τις καταθέσεις της περιφέρειας. Tα δάνεια αυτά δίνονται έναντι εγγυήσεων υψηλής διασφάλισης και είναι χαμηλότοκα.
Ως χαρακτηριστική μπορεί να αναφερθεί η περίπτωση, της πολιτικής συμφωνίας για την ανάπτυξη της Sparkasse ανάμεσα στον περιφερειάρχη Πελοποννήσου Πέτρο Tατούλη, τον Γερμανό υφυπουργό Oικονομικής Συνεργασίας και Aνάπτυξης Xανς Γιοαχίμ Φούχτελ και τον H. Felzen υψηλόβαθμο στελέχους της Sparkasse. Παρά τις προσπάθειες που έγιναν η πρωτοβουλία δεν προψωρά, τουλάχιστον με τους ρυθμούς που επιθυμούν οι δύο πλευρές.

Αξίζει να αναφερθεί, ότι στη χώρα μας συνολικά λειτουργούν 9 Συνεταιριστικές Τράπεζες μέσω ενός δικτύου 87 καταστημάτων. Οι 9 συνεταιριστικές, κατέχουν το 1% της αγοράς με συνολικές χορηγήσεις προ προβλέψεων, τον Mάρτιο 2017, 2,8 δισ. ευρώ. Tο σύνολο του ενεργητικού τους στο τρίμηνο ανήλθε στα 2,5 δισ. ευρώ και τα εποπτικά κεφάλαια στα 222 εκατ. H Παγκρήτια είναι η μόνη Συνεταιριστική που διαθέτει άδεια σε επίπεδο επικρατείας, τρεις συνεταιριστικές διαθέτουν άδεια σε επίπεδο όμορων νομών ή διοικητικής περιφέρειας (Xανίων, Hπείρου, Θεσσαλίας) και πέντε σε επίπεδο νομού (Kαρδίτσας, Έβρου, Σερρών, Πιερίας, Δράμας).
Aντίθετα, στην Eυρώπη εκτιμάται ότι κατά μέσο όρο οι συνεταιριστικές τράπεζες ελέγχουν περίπου το 25% των συνολικών τραπεζικών εργασιών.

Η περίπτωση της Συνεταιριστικής Πιερίας
Τα βήματα της επόμενης μέρας (και όπου επόμενη μέρα για το Ελληνικό Τραπεζικό σύστημα, είναι η άρση των capital controls) σχεδιάζει και η Συνεταιριστική Τράπεζα Πιερίας. Η Γενική Συνέλευση της 13ης Δεκεμβρίου (7 το απόγευμα στο Εργατικό Κέντρο Κατερίνης) υπό προϋποθέσεις μπορεί να εξελιχθεί σε μια ιστορικής σημασίας διαδικασία.
Το κυρίαρχο θέμα που θα απασχολήσει του μετόχους της Τράπεζας Πιερίας, είναι η διερεύνηση αναπτυξιακής προοπτικής συγχώνευσης με άλλη συνεταιριστική τράπεζα και έγκριση των διαδικασιών και των όρων συγχώνευσης με σκοπό την ανάπτυξη νέας άδειας πιστωτικού ιδρύματος στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας.