Το κορίτσι του τάφου 108…

Γράφτηκε από τον 

Η «Άωρος Κόρη» στο Μουσείο του Δίου

Στο αρχαιολογικό μουσείο του Δίου εκτίθεται πλέον ένα από τα εντυπωσιακότερα ταφικά ευρήματα της ύστερης εποχής του χαλκού, που βρέθηκαν στη βόρεια Πιερία. Η «Άωρος Κόρη», με το χάλκινο διάδημα στο κεφάλι της, έρχεται να επιβεβαιώσει τη στρατηγική θέση της Πιερίας «πάνω στους δρόμους επικοινωνίας θαλάσσιους και στεριανούς».

 

Η παρουσίαση του ευρήματος, έγινε στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας σε ειδική εκδήλωση που διοργάνωσε η εφορεία αρχαιοτήτων Πιερίας στο μουσείο του Δίου και για το εύρημα μίλησε ο αρχαιολόγος κ. Νούλας, ο οποίος έδωσε σειρά πληροφοριών, ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, για τις ανασκαφές και τη σημασία τους στην «κατανόηση» της ιστορίας της Πιερίας, αλλά και της Μακεδονίας.

Ενδιαφέρουσα ήταν η αναφορά στο «σύμπλεγμα» τάφων (διαφορετικών εποχών της ιστορίας) που βρέθηκαν στη βόρεια Πιερία.

Όπως είπε, στην παράλια ζώνη της βόρειας Πιερίας εντοπίστηκαν νεκροταφεία της ύστερης εποχής του χαλκού σε έξι θέσεις και συγκεκριμένα: δύο στην Αρχαία Πύδνα, δύο στην περιοχή του Κορινού, μια στον οικισμό Λουλουδιών Κίτρους και μια στην αρχαία Μεθώνη. Ακόμη δύο ταφές ανακαλύφθηκαν στα όρια οικισμού στο Αιγίνιο.

Στη «μεσόγεια ζώνη» εντοπίστηκαν τρεις θέσεις: δύο στην Παλαιά Χράνη και μια στο Μοσχοχώρι.

«Οι ιδιαιτερότητες των τάφων, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οφείλονται στα υλικά δόμησης που διαθέτει η κάθε περιοχή», ανέφερε σχολιάζοντας τις διαφορές που εντοπίζονται σε τάφους της βόρειας και της νότιας Πιερίας της ίδιας εποχής.

Η μελέτη των τάφων τόσο μακρινής εποχής αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη. Όπως είπε, «οι ισχυρές διαβρώσεις των λόφων της Πιερίας, σε συνδυασμό με τα μικρά και συχνά αβαθή ορύγματα των τάφων, είχαν σαν αποτέλεσμα την καταστροφή του μεγαλύτερου ποσοστού των προϊστορικών ταφών, ώστε σήμερα η έρευνα να διαχέει αναλογικά ένα πολύ μικρό ποσοστό τους».

 

 

Ένας ακόμη παράγοντας, σύμφωνα με τον κ. Νούλα, καταστροφής των τάφων της ύστερης εποχής του χαλκού, εντοπίστηκε στο βόρειο νεκροταφείο της Πύδνας. Ακριβώς δίπλα στο βόρειο τείχος του οικισμού (αγροτεμάχιο 480 του αγροκτήματος Μακρυγιάλου), ερευνήθηκαν (από τον αρχαιολόγο Μάνθο Μπέσιο) από το 1994 έως το 1996 περισσότεροι από 1100 τάφοι σε πολύ πυκνή διάταξη, που χρονολογούνται από την ύστερη εποχή του χαλκού μέχρι την πρώιμη ελληνιστική. Στο συγκεκριμένο αγροτεμάχιο διαπιστώθηκε το μεγαλύτερο ποσοστό σύλησης ήδη από την αρχαιότητα, σε σχέση με τα υπόλοιπα της Πύδνας. Κυρίως όμως τα μεγάλα ορύγματα των ταφών ιδιαιτέρως της ελληνιστικής εποχής διατάραξαν ή και εξαφάνισαν τα συνήθως αβαθή ορύγματα των λακκοειδών τάφων της ύστερης εποχής του χαλκού. Διασώθηκαν μόνο έξι ή επτά τάφοι. Ασύλητοι ήταν μόνο τρεις. Οι δύο ήταν ακτέριστοι, διότι προφανώς, όπως τόνισε, ανήκαν σε ενήλικο άτομο. Ο τρίτος όμως, ο «Τάφος 108» που περιείχε την ταφή του κοριτσιού, ήταν πλούσια κτερισμένος

«Είχε μικρό όρυγμα, κάτι που προφανώς βοήθησε να φτάσει σε μας ακέραιος ο προσανατολισμός Ανατολή-Δύση. Σ’ αυτόν βρέθηκε ο σκελετός της «παιδίσκης» σε ισχυρά συνεσταλμένη στάση, με το κρανίο στα ανατολικά. Δίπλα στον δεξιό βραχίονα είχαν τοποθετηθεί τρία μικρά πήλινα αλάβαστρα χαρακτηριστικά και αυτά για το νεαρό της ηλικίας της. Ιδιαίτερα πλούσια ήταν τα κοσμήματα. Σε περιδέραιο πρέπει να αποδοθούν χάντρες από γυαλί που βρέθηκαν στην περιοχή του λαιμού. Στο αριστερό χέρι φορούσε χάλκινο βραχιόλι και στο δεξί τρία χάλκινα δαχτυλίδια.

Στα εξαρτήματα της ενδυμασίας της πρέπει να αποδοθούν δύο χάλκινα ομφάλια που διακοσμούσαν τη ζώνη της. «Το πιο εντυπωσιακό, ωστόσο, εύρημα ήταν το διάδημα. Συνίσταται από σκυφοειδή χάλκινα ελάσματα που ήταν προσαρμοσμένα σε φθαρτό υλικό: δέρμα ή, το πιθανότερο, ύφασμα, που είχε περιτυλιχθεί τουλάχιστον δύο φορές στην κεφαλή του κοριτσιού»

 

 

Πρόκειται για σπάνιο μέχρι στιγμής εύρημα από τον χώρο της Μακεδονίας, της ύστερης εποχής του χαλκού, που θα βοηθήσει στην ανίχνευση των εμπορικών και πολιτιστικών ανταλλαγών των παραλίων της Μακεδονίας με το εσωτερικό της Βαλκανικής και περαιτέρω της κεντρικής Ευρώπης»

Το εύρημα της Πύδνας, οπωσδήποτε δεν είναι άμεμπτο της στρατηγικής της θέσης πάνω στους δρόμους της επικοινωνίας θαλάσσιους και στεριανούς. Θα πρέπει να συσχετιστεί, είπε και με το σύνολο των χάλκινων αντικειμένων από τον τάφο στο Μοσχοχώρι. Το γεγονός όμως ότι το τελευταίο προέρχεται από παράδοση, στερεί από τους αρχαιολόγους τη γνώση για την ακριβή θέση τους στο σκελετό. Παρόλα αυτά, υπογράμμισε ο κ. Νούλας, αποδεικνύει την στρατηγική θέση της Πιερίας και τη βάσιμη αισιοδοξία για ανάλογα ευρήματα με την πιο συστηματική έρευνα της. Η συνέχιση της παράδοσης αποδεικνύεται και από ευρήματα της πρώιμης εποχής του σιδήρου

Η πρακτική της χρήσης διαδημάτων στα νεκροταφεία της βόρειας Πιερίας συνεχίστηκε και στις επόμενες εποχές, τουλάχιστον ως τον 2ο αι. π.Χ. Διασώθηκαν διάφοροι τύποι διαδημάτων, με πιο πολυτελή αυτά από την κλασική και ελληνιστική εποχή. Συνιστούν έτσι τα πιο εντυπωσιακά διαχρονικά σύνολα κοσμημάτων από τον βορειοελλαδικό χώρο.

 

 

«Διασκορπισμένα» τα αντικείμενα του τάφου

Δυστυχώς, στο Μουσείο του Δίου εκτίθεται μόνο το κρανίο του κοριτσιού με το διάδημα, αφού τα υπόλοιπα ευρήματα του τάφου φυλάσσονται στο Μουσείο της Θεσσαλονίκης.

Το γεγονός, δεν άφησε ασχολίαστο η προϊσταμένη της εφορείας αρχαιοτήτων Πιερίας, Έλενα Παπασταύρου, η οποία στο σύντομο χαιρετισμό της κατά την εκδήλωση παρουσίασης του ευρήματος, ανέφερε πως για να έρθουν και τα υπόλοιπα αντικείμενα του τάφου στο Μουσείο, έπρεπε η εφορεία αρχαιοτήτων να «καταβάλλει ασφάλιστρα».

«Δεν είναι μόνο οτι δεν διαθέτουμε τα χρήματα, αλλά είναι και θέμα αρχής για εμάς», είπε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας εμμέσως τη δυσαρέσκειά της για την «απροθυμία» κάποιων να επιστρέψουν ευρήματα της Πιερίας στην Πιερία, ειδικά όταν αποτελούν κομμάτι ενός ευρύτερου αρχαιολογικού συνόλου.

Η κ. Παπασταύρου ανέφερε, οτι γίνονται προσπάθειες μέσω του Υπουργείου Πολιτισμού, τα ευρήματα της βόρειας Πιερίας να επιστρέψουν στην περιοχή μας, αφού ήδη άνοιξε και λειτουργεί καθημερινά μέχρι το μεσημέρι, η μουσειακή αποθήκη του Μακρυγιάλου.

 

 

Το εύρημα

Η νεκρή έζησε γύρω στα 1400 π.Χ. και πέθανε σε νεαρή ηλικία, καθώς κάποια από τα δόντια της είναι ακόμα νεογιλά. Για την ταφή της στολίστηκε στο κεφάλι με ένα εντυπωσιακό χάλκινο διάδημα, στερεωμένο πάνω σε ύφασμα ή δέρμα. Ακόμη, η νεκρή φορούσε χάλκινα κοσμήματα, όπως ένα βραχιόλι, τρία δαχτυλίδια και στη ζώνη δύο ομφάλια, καθώς και περιδέραιο με πήλινη αμφικωνική χάντρα στο κέντρο και χάντρες από γυαλί και σάρδιο περιμετρικά.

Στον τάφο βρέθηκαν επίσης τρία πήλινα μυκηναϊκά αλάβαστρα, προσφορές για το ταξίδι που ετοιμάζεται να κάνει η νεκρή στον Κάτω Κόσμο.

Διαδήματα, κυρίως σε ταφές κοριτσιών και νεαρών γυναικών, συναντώνται μόνο σποραδικά ήδη από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Στην αρχή της Ύστερης Εποχής του Χαλκού συνηθίζονται οι ταινίες από χρυσό (π.χ. Μυκήνες, Μόχλος), ενώ σε προχωρημένες φάσεις τα διαδήματα γενικά σπανίζουν όπου φτιαγμένα από σειρές χαντρών ή πλακιδίων υαλόμαζας ή και για ταινίες από χαλκό (π.χ. Ολυμπία, Lofked Αλβανίας).

Η τοποθέτησή τους σε τάφους τονίζει την κοινωνική θέση της νεκρής και την οικονομική της ευρωστία, αλλά παράλληλα υποδηλώνει και το στολισμό της για το μόνο γάμο που της ήταν γραφτός: το γάμο με τον χάρο.

 

 

Τελευταία νέα...

«Αποκαλύπτει» το πρόγραμμά του

«Αποκαλύπτει» το πρόγραμμά του

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017 10:41
«Ψυχρολουσία» από το Βερολίνο

«Ψυχρολουσία» από το Βερολίνο

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017 10:26
Ημέρα τιμής και όχι λήθης

Ημέρα τιμής και όχι λήθης

Κυριακή, 21 Μαΐου 2017 18:24
Με γειά το 4ο!

Με γειά το 4ο!

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017 09:22
Τέτοια ώρα... τέτοια λόγια!!! 19-05-2017

Τέτοια ώρα... τέτοια λόγια!!! 19-05-2017

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017 09:21
«
»