«Η αλεπού της σκάλας»

Γράφτηκε από τον 

Βιβλιοπαρουσίαση 

Ηλίας Παπαμόσχος: έναν σπουδαίο διηγηματογράφο που αγαπά τον τόπο του μάς συστήνει ο Θωμάς Κοροβίνης την Τετάρτη στην Κατερίνη (Θέατρο Πήγασος. Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου στις 8 το βράδυ)

 

του Αντώνη Κάλφα

 

 

Πέντε μέχρι σήμερα εκδεδομένες συλλογές διηγημάτων, 100 εν όλω διηγήματα σε διάστημα δώδεκα περίπου χρόνων—δεν είναι και λίγη σοδειά για κάποιον που δεν έκλεισε ακόμη τα πενήντα. Σπουδαιότερο, βεβαίως, είναι το τι κομίζει στη λογοτεχνία η γραφή, τι είδους ευαισθησίες ανασύρονται από το μυαλό και το μάτι του συγγραφέα. 

 

“Αν κάτι δένει τις ιστορίες αυτού του βιβλίου, σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο, αυτό είναι ο τόπος… ” διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του τελευταίου καλογραμμένου βιβλίου με τον τίτλο «Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες». Ο τίτλος του διηγήματος είναι νοηματικά- και κυρίως σημειωτικά- ευστοχότατος: Η αλεπού, τα σκυλιά, οι κυνηγοί και οι ιστορίες που τα συνοδεύουν είναι μόνιμα θέματα μιας ζωόφιλης, τοποφιλικής οπτικής η οποία σέβεται και τιμά τα γενέθλια χώματα, τον Βορρά, τη δυτικομακεδονική ομίχλη, τη σαγήνη της φύσης, τη λίμνη και την καστοριανή μικροιστορία. Από την άλλη, η ξύλινη σκάλα, από δυσκολοδούλευτο αφρικάνικο ξύλο, αποτελεί μέρος του σπιτιού, της κατοικίας η οποία τρέφει, προστατεύει και καλλιεργεί τις ζωές μας, φαίνεται να μας λέει ο Παπαμόσχος. 

Η αγάπη του συγγραφέα αναδεικνύεται και μέσα από τις αφιερώσεις σε σπουδαίους συντοπίτες του ή λιγότερο γνωστούς δημιουργούς της πόλης του όπως είναι η πρόωρα χαμένη Νένη Τσαδήλα και ο επίσης πρόωρα χαμένος πεζογράφος Γιώργος Γκολομπίας. «Και σε αυτόν αφιερώνει διήγημα ο Παπαμόσχος, το συντομότερο της συλλογής, μόλις έντεκα σειρές, με τίτλο, «Η ζωή είναι». Κρυπτικό: στο γραφείο των χειρούργων, σε γυάλα μια έκτοπη κύηση, στον μαυροπίνακα, σχεδιασμένη μια μήτρα με τη συνοδευτική  φράση, “η ζωή είναι ο ψαλμός 129”, δηλαδή η «Ωδή των αναβαθμών», “…ήλπισεν η ψυχή μου επί τον Κύριον από φυλακής πρωίας μέχρι νυκτός…” Έμμεση μνεία της περιπέτειας, που πέρασαν και οι δυο σε νοσοκομείο, από όπου μόνο ο ένας εξήλθε» (Μ. Θεοδοσοπούλου, Εποχή, 28/9/2015).

Τα θέματά του: η αγάπη στον τόπο και τη φιλοκαλία του, ο θάνατος (η απώλεια, σκοτωμοί, αρρώστιες [«Μιὰ ἀπ’ αὐτὲς τὶς βάρκες τῶν ντόπιων ποὺ θυμίζουν φέρετρα κινοῦνταν ὁλοταχῶς]), η άμετρη ομορφιά της φύσης αλλά και η κριτική των αστικών συμπεριφορών και της βαρβαρότητας όπως στο πανέμορφο διήγημα «Κλιμάκιο στωικών».  

«Πηγαίνοντας στὰ τυφλὰ βγῆκαν σὲ ξέφωτο. Ἐκεῖ εἶδαν ἀνθρώπους καθισμένους ἀνακούρκουδα νὰ τρῶνε κι ἀναθάρρησαν. Ὅταν τοὺς πλησίασαν καὶ εἶδαν τί φοροῦσαν (κάτι φόρμες στὸ πράσινο τοῦ πεύκου), κατάλαβαν πὼς ἦταν κλιμάκιο τῆς ΔΕΗ. Εἶχαν ὅλοι ἀγριόφατσες καὶ γένια ἀρειμάνια. Καταβρόχθιζαν κοτόπουλα. «Ἔ, πατριῶτες, πῶς πάει;» μίλησε πρῶτος ὁ πατέρας τοῦ Μανώλη. Κι ἀπευθυνόμενος σ’ ἕναν ἀναμαλλιάρη, ποὺ ξεψάχνιζε −ρουφώντας ἠχηρά− ἕνα κόκαλο, καὶ τοὺς κοίταζε λὲς καὶ τοὺς λιμπιζόταν κι αὐτούς, ρώτησε: «Μήπως ξέρετε κατὰ ποῦ πέφτει ἡ Σλίμνιτσα;». Τσιμουδιά. Ἕνα στόμα, πολλὰ στόματα, σὰν φαράσια φαρδιά, συνέχιζαν νὰ κατασπαράζουν. Ἄρχισαν νὰ ξεμακραίνουν, ρίχνοντας ματιὲς ἀνήσυχες πίσω τους. Πέρασε ὥρα μέχρι νὰ προσανατολιστοῦν καὶ τότε ξέσπασε ὁ πατέρας τοῦ Μανώλη: «Πές, βρὲ κερατά, δὲν ξέρω!...». Κι ὁ πατέρας μου, ἔμπλεος κατάπληξης ἀκόμη, ἀπροσδόκητα καὶ ἐντελῶς σοβαρά, ὅπως κάθε γνήσιος εὐφυολόγος, σχολίασε: «Τὰ κόκαλα τά ’χαν κάνει σὰν ἀπ’ τὸ κοιμητήριο!».»

Αξίζει, όμως να επαινέσουμε και μια ουσιαστική παράμετρο της τεχνικής του: το λυρικώς γράφειν, το ποιητικό στίγμα του, η ευφρόσυνη διάταξη του πεζού λόγου έτσι που να μοιάζει με ποιητική αφηγηματογραφία: «Σαν πρόσφυγες λάθρα κινούμενοι, που κι η ομίχλη ακόμη τους πούλησε, πηγαίναμε, την ξήλωνε ο ήλιος όλο την ξήλωνε, κάτω στην πόλη καθόλου δεν θα ᾽χε· έλαμπε πίσω από την αχλύ αυτή σαν κακό μάτι» (Η ομίχλη τα φυλάει). 

Εξάλλου, γι’  αυτό το τελευταίο μας ειδοποιεί αρμοδίως και ο ίδιος ο συγγραφέας στο οπισθόφυλλο της συλλογής του: «Οι ιστορίες αυτού του βιβλίου επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στον πεζό και τον ποιητικό λόγο, ανάμεσα στην περιγραφικότητα του πεζού λόγου και την πυκνότητα του ποιητικού».

Η παρουσίαση θα γίνει στο Θέατρο «Πήγασος» στις 8 το βράδυ

 

Τελευταία νέα...

Ημερίδα με θέμα τη γυναίκα

Ημερίδα με θέμα τη γυναίκα

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:35
Σάτιρα για την παρακμή  μιας κοινωνίας

Σάτιρα για την παρακμή μιας κοινωνίας

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:33
Τέτοια ώρα... τέτοια λόγια!!! 24-02-2017

Τέτοια ώρα... τέτοια λόγια!!! 24-02-2017

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:28
Να εφαρμοστεί η νομοθετική ρύθμιση

Να εφαρμοστεί η νομοθετική ρύθμιση

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:27
Σε επιφυλακή για τη γρίπη των πτηνών

Σε επιφυλακή για τη γρίπη των πτηνών

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:26
Επί ποδός η Τροχαία

Επί ποδός η Τροχαία

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:24
Οι «Κασσάνδρες» διαψεύδονται!

Οι «Κασσάνδρες» διαψεύδονται!

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:23
Κάποιοι θα κερδίσουν, κάποιοι θα χάσουν...

Κάποιοι θα κερδίσουν, κάποιοι θα χάσουν...

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:21
Με μοντέλο «ήλιο, θάλασσα» και... φιλοξενία

Με μοντέλο «ήλιο, θάλασσα» και... φιλοξενία

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:20
Δεύτερη ευκαιρία

Δεύτερη ευκαιρία

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017 09:17
Αναβιώνει το έθιμο του «Μπέη»

Αναβιώνει το έθιμο του «Μπέη»

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:37
Ημερίδα με θέμα τη γυναίκα

Ημερίδα με θέμα τη γυναίκα

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:35
Από τη θεωρία στην... πράξη

Από τη θεωρία στην... πράξη

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:33
Δύο ρόδες, δύο πετάλια, κανένα όριο...

Δύο ρόδες, δύο πετάλια, κανένα όριο...

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:28
Τα «παίγνια» ήταν παράνομα...

Τα «παίγνια» ήταν παράνομα...

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:27
Συνέλευση και πορεία στην Κατερίνη

Συνέλευση και πορεία στην Κατερίνη

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:22
«Η κυβέρνηση θα θερίσει θύελλες»

«Η κυβέρνηση θα θερίσει θύελλες»

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:21
Πραγματική βοήθεια στον συνάνθρωπο

Πραγματική βοήθεια στον συνάνθρωπο

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:19
«Απαράδεκτες και παραπλανητικές»

«Απαράδεκτες και παραπλανητικές»

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017 09:17
Ανώδυνη πρώτη ήττα!

Ανώδυνη πρώτη ήττα!

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017 09:38
Τέτοια ώρα... τέτοια λόγια!!! 22-02-2017

Τέτοια ώρα... τέτοια λόγια!!! 22-02-2017

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017 09:32
Κοινή επιδίωξη η ασφάλεια του πολίτη

Κοινή επιδίωξη η ασφάλεια του πολίτη

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017 09:31
Ο φωτισμός βελτιώνεται...

Ο φωτισμός βελτιώνεται...

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017 09:26
«
»