«Η αλεπού της σκάλας»

Γράφτηκε από τον 

Βιβλιοπαρουσίαση 

Ηλίας Παπαμόσχος: έναν σπουδαίο διηγηματογράφο που αγαπά τον τόπο του μάς συστήνει ο Θωμάς Κοροβίνης την Τετάρτη στην Κατερίνη (Θέατρο Πήγασος. Τετάρτη 15 Φεβρουαρίου στις 8 το βράδυ)

 

του Αντώνη Κάλφα

 

 

Πέντε μέχρι σήμερα εκδεδομένες συλλογές διηγημάτων, 100 εν όλω διηγήματα σε διάστημα δώδεκα περίπου χρόνων—δεν είναι και λίγη σοδειά για κάποιον που δεν έκλεισε ακόμη τα πενήντα. Σπουδαιότερο, βεβαίως, είναι το τι κομίζει στη λογοτεχνία η γραφή, τι είδους ευαισθησίες ανασύρονται από το μυαλό και το μάτι του συγγραφέα. 

 

“Αν κάτι δένει τις ιστορίες αυτού του βιβλίου, σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο, αυτό είναι ο τόπος… ” διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο του τελευταίου καλογραμμένου βιβλίου με τον τίτλο «Η αλεπού της σκάλας και άλλες ιστορίες». Ο τίτλος του διηγήματος είναι νοηματικά- και κυρίως σημειωτικά- ευστοχότατος: Η αλεπού, τα σκυλιά, οι κυνηγοί και οι ιστορίες που τα συνοδεύουν είναι μόνιμα θέματα μιας ζωόφιλης, τοποφιλικής οπτικής η οποία σέβεται και τιμά τα γενέθλια χώματα, τον Βορρά, τη δυτικομακεδονική ομίχλη, τη σαγήνη της φύσης, τη λίμνη και την καστοριανή μικροιστορία. Από την άλλη, η ξύλινη σκάλα, από δυσκολοδούλευτο αφρικάνικο ξύλο, αποτελεί μέρος του σπιτιού, της κατοικίας η οποία τρέφει, προστατεύει και καλλιεργεί τις ζωές μας, φαίνεται να μας λέει ο Παπαμόσχος. 

Η αγάπη του συγγραφέα αναδεικνύεται και μέσα από τις αφιερώσεις σε σπουδαίους συντοπίτες του ή λιγότερο γνωστούς δημιουργούς της πόλης του όπως είναι η πρόωρα χαμένη Νένη Τσαδήλα και ο επίσης πρόωρα χαμένος πεζογράφος Γιώργος Γκολομπίας. «Και σε αυτόν αφιερώνει διήγημα ο Παπαμόσχος, το συντομότερο της συλλογής, μόλις έντεκα σειρές, με τίτλο, «Η ζωή είναι». Κρυπτικό: στο γραφείο των χειρούργων, σε γυάλα μια έκτοπη κύηση, στον μαυροπίνακα, σχεδιασμένη μια μήτρα με τη συνοδευτική  φράση, “η ζωή είναι ο ψαλμός 129”, δηλαδή η «Ωδή των αναβαθμών», “…ήλπισεν η ψυχή μου επί τον Κύριον από φυλακής πρωίας μέχρι νυκτός…” Έμμεση μνεία της περιπέτειας, που πέρασαν και οι δυο σε νοσοκομείο, από όπου μόνο ο ένας εξήλθε» (Μ. Θεοδοσοπούλου, Εποχή, 28/9/2015).

Τα θέματά του: η αγάπη στον τόπο και τη φιλοκαλία του, ο θάνατος (η απώλεια, σκοτωμοί, αρρώστιες [«Μιὰ ἀπ’ αὐτὲς τὶς βάρκες τῶν ντόπιων ποὺ θυμίζουν φέρετρα κινοῦνταν ὁλοταχῶς]), η άμετρη ομορφιά της φύσης αλλά και η κριτική των αστικών συμπεριφορών και της βαρβαρότητας όπως στο πανέμορφο διήγημα «Κλιμάκιο στωικών».  

«Πηγαίνοντας στὰ τυφλὰ βγῆκαν σὲ ξέφωτο. Ἐκεῖ εἶδαν ἀνθρώπους καθισμένους ἀνακούρκουδα νὰ τρῶνε κι ἀναθάρρησαν. Ὅταν τοὺς πλησίασαν καὶ εἶδαν τί φοροῦσαν (κάτι φόρμες στὸ πράσινο τοῦ πεύκου), κατάλαβαν πὼς ἦταν κλιμάκιο τῆς ΔΕΗ. Εἶχαν ὅλοι ἀγριόφατσες καὶ γένια ἀρειμάνια. Καταβρόχθιζαν κοτόπουλα. «Ἔ, πατριῶτες, πῶς πάει;» μίλησε πρῶτος ὁ πατέρας τοῦ Μανώλη. Κι ἀπευθυνόμενος σ’ ἕναν ἀναμαλλιάρη, ποὺ ξεψάχνιζε −ρουφώντας ἠχηρά− ἕνα κόκαλο, καὶ τοὺς κοίταζε λὲς καὶ τοὺς λιμπιζόταν κι αὐτούς, ρώτησε: «Μήπως ξέρετε κατὰ ποῦ πέφτει ἡ Σλίμνιτσα;». Τσιμουδιά. Ἕνα στόμα, πολλὰ στόματα, σὰν φαράσια φαρδιά, συνέχιζαν νὰ κατασπαράζουν. Ἄρχισαν νὰ ξεμακραίνουν, ρίχνοντας ματιὲς ἀνήσυχες πίσω τους. Πέρασε ὥρα μέχρι νὰ προσανατολιστοῦν καὶ τότε ξέσπασε ὁ πατέρας τοῦ Μανώλη: «Πές, βρὲ κερατά, δὲν ξέρω!...». Κι ὁ πατέρας μου, ἔμπλεος κατάπληξης ἀκόμη, ἀπροσδόκητα καὶ ἐντελῶς σοβαρά, ὅπως κάθε γνήσιος εὐφυολόγος, σχολίασε: «Τὰ κόκαλα τά ’χαν κάνει σὰν ἀπ’ τὸ κοιμητήριο!».»

Αξίζει, όμως να επαινέσουμε και μια ουσιαστική παράμετρο της τεχνικής του: το λυρικώς γράφειν, το ποιητικό στίγμα του, η ευφρόσυνη διάταξη του πεζού λόγου έτσι που να μοιάζει με ποιητική αφηγηματογραφία: «Σαν πρόσφυγες λάθρα κινούμενοι, που κι η ομίχλη ακόμη τους πούλησε, πηγαίναμε, την ξήλωνε ο ήλιος όλο την ξήλωνε, κάτω στην πόλη καθόλου δεν θα ᾽χε· έλαμπε πίσω από την αχλύ αυτή σαν κακό μάτι» (Η ομίχλη τα φυλάει). 

Εξάλλου, γι’  αυτό το τελευταίο μας ειδοποιεί αρμοδίως και ο ίδιος ο συγγραφέας στο οπισθόφυλλο της συλλογής του: «Οι ιστορίες αυτού του βιβλίου επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στον πεζό και τον ποιητικό λόγο, ανάμεσα στην περιγραφικότητα του πεζού λόγου και την πυκνότητα του ποιητικού».

Η παρουσίαση θα γίνει στο Θέατρο «Πήγασος» στις 8 το βράδυ

 

Τελευταία νέα...

Ημερίδα για την ποντιακή μουσική

Ημερίδα για την ποντιακή μουσική

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:28
Συναυλία (για καλό σκοπό) στη Βέροια

Συναυλία (για καλό σκοπό) στη Βέροια

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:27
«Εθνεγερσία»

«Εθνεγερσία»

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:24
Η διπλή γιορτή των Ελλήνων

Η διπλή γιορτή των Ελλήνων

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:23
Εαρινή σύμπραξη πολιτισμού

Εαρινή σύμπραξη πολιτισμού

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:21
Πρόγραμμα επανένταξης στην εργασία

Πρόγραμμα επανένταξης στην εργασία

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:19
Κάνε κάτι μοναδικό...

Κάνε κάτι μοναδικό...

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:18
Χωρίς ρευστό και... ελπίδα

Χωρίς ρευστό και... ελπίδα

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:16
Αναζητούνται επιπρόσθετοι πόροι

Αναζητούνται επιπρόσθετοι πόροι

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:13
Τα σχολεία αναβαθμίζονται... ψηφιακά!

Τα σχολεία αναβαθμίζονται... ψηφιακά!

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:12
Συνεργασία αιχμής

Συνεργασία αιχμής

Παρασκευή, 24 Μαρτίου 2017 09:10
«Μαθαίνω για τη Μουσική»

«Μαθαίνω για τη Μουσική»

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:42
Θετικός ο απολογισμός

Θετικός ο απολογισμός

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:41
Ο «Βενιαμίν» έγινε 23 ετών

Ο «Βενιαμίν» έγινε 23 ετών

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:36
Ραγδαία η αύξηση της Κατάθλιψης

Ραγδαία η αύξηση της Κατάθλιψης

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:32
Η Μόσχα στέλνει καλά μηνύματα

Η Μόσχα στέλνει καλά μηνύματα

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:27
«Έφυγαν» 4 δισ. από τις τράπεζες

«Έφυγαν» 4 δισ. από τις τράπεζες

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:24
Βιοκλιματικό... «πέναλτι»!

Βιοκλιματικό... «πέναλτι»!

Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017 09:23
«
»